Dù giáo dục STEM đang được quan tâm đặc biệt trong nhà trường, thực tế có tới hơn 60% học sinh phổ thông vẫn ưu tiên lựa chọn tổ hợp Khoa học xã hội.
znews.vn
Vì sao học sinh vẫn 'thờ ơ' với khối ngành kỹ thuật?
- Thứ năm, 2/4/2026 11:55 (GMT+7)
Dù giáo dục STEM đang được quan tâm đặc biệt trong nhà trường, thực tế có tới hơn 60% học sinh phổ thông vẫn ưu tiên lựa chọn tổ hợp Khoa học xã hội.
[td]Học sinh TP.HCM tại triển lãm 50 năm đổi mới giáo dục. Ảnh: Khương Nguyễn/Znews.[/td]
Sự lệch pha này đang tạo ra một "khoảng trống" lớn về nhân sự chất lượng cao, đặc biệt là trong các lĩnh vực khoa học kỹ thuật, công nghệ mũi nhọn.
Nghịch lý: Thị trường "đói", học sinh... "ngại"
Theo thống kê từ Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ GD-ĐT), một thực tế đáng quan ngại hiện nay là có khoảng 60-65% học sinh phổ thông lựa chọn tổ hợp Khoa học xã hội. Điều này dẫn đến một hệ lụy trực tiếp, nguồn nhân lực chất lượng cao cho khối ngành Khoa học và Kỹ thuật luôn rơi vào tình trạng thiếu hụt trầm trọng.
PGS.TS Chu Cẩm Thơ, Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa cho biết, thống kê cho thấy số lượng sinh viên theo đuổi các ngành STEM (Khoa học - Science, Công nghệ - Technology, Kỹ thuật - Engineering và Toán học - Mathematics) tại Việt Nam hiện nay mới chỉ chiếm khoảng 27-31%. Khi đặt lên bàn cân so sánh với các quốc gia trong khu vực, con số này khiêm tốn hơn rất nhiều so với Malaysia (50%) hay Singapore (46%). Sự thiếu hụt này không chỉ là con số thống kê mà còn là rào cản trực tiếp đối với sự phát triển khoa học kỹ thuật quốc gia trong dài hạn.
Trong khi đó hiện nay có đến 40% doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc tuyển dụng lao động có kỹ năng STEM.
"Mỗi năm, thị trường lao động thiếu hụt khoảng 150.000 – 200.000 nhân lực công nghệ. Các lĩnh vực như AI, dữ liệu, kỹ thuật và công nghệ số đang chứng kiến sự thiếu hụt mạnh mẽ nhất. Trong đó, nguồn nhân lực AI hiện tại mới chỉ đáp ứng được xấp xỉ 10% nhu cầu thực tế", PGS.TS Chu Cẩm Thơ nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, bà Đồng Thị Phương Anh, Giám đốc Công ty TNHH Cung ứng Nguồn nhân lực Ocean Connect cho biết, nhu cầu tuyển dụng khối kỹ thuật đang ở mức rất cao do làn sóng chuyển dịch nhà máy của các doanh nghiệp FDI từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc... sang Việt Nam.
Lý giải về nguyên nhân học sinh "ngó lơ" ngành kỹ thuật, bà Phương Anh cho rằng tâm lý "thích làm thầy hơn làm thợ" vẫn còn nặng nề. Nhiều em e ngại công việc kỹ thuật vất vả, ngại môi trường nhà máy nên đổ xô chọn các ngành kinh tế, văn hóa xã hội. Thậm chí, không ít sinh viên sau khi tốt nghiệp ngành kỹ thuật cũng nảy sinh tâm lý "ngại khó" rồi rẽ hướng sang nghề khác dù cơ hội thăng tiến rất rộng mở.
Theo bà Đồng Thị Phương Anh, thực tế, các doanh nghiệp hiện nay đánh giá rất cao chất lượng nhân lực ngành khoa học kỹ thuật của Việt Nam nhờ khả năng thích nghi và tư duy hệ thống rõ ràng. Với những sinh viên mới ra trường, doanh nghiệp luôn có lộ trình đào tạo nâng cao nghiệp vụ từ 6 tháng đến 1 năm để đáp ứng vị trí công việc.
Mức đãi ngộ cho khối ngành này cũng thuộc tốp đầu thị trường. Theo khảo sát, với các lĩnh vực như CNTT, ô tô hay tự động hóa, lương khởi điểm của sinh viên mới ra trường khoảng 12 triệu đồng. Tuy nhiên, chỉ sau 3 năm làm việc, mức lương này có thể tăng vọt lên mức 40 - 50 triệu đồng/tháng.
