congarung1988
Gió lạnh đầu buồi
Lý Công Uẩn
Người châu Cổ Pháp, Bắc Giang. Uẩn theo làm tướng của Hoàn. Được Hoàn gả con gái cho (Thái Tông Phật Mã là cháu gọi Hoàn bằng Ông ngoại).
Năm 995, Hoàn chết. Long Việt và Long Tích đánh nhau 8 tháng, sau Tích thua. Việt lên ngôi – Đó là Lê Trung Tông. Được 3 hôm, vua bị người lẻn vào giết. uẩn ôm xác việt khóc. Đĩnh lên thay Việt cho Uẩn làm Tứ sương quân phó chỉ huy sứ rồi thăng làm Tả thân vệ Điện tiền Chỉ huy sứ - lĩnh cấm binh
Do có sấm về việc họ Lý thay họ Đinh, Đĩnh nghi kị và giết rất nhiều người họ Lý. Mà không hiểu sao lại bỏ quên Uẩn ở bên cạnh. Đến khi Đĩnh bị bệnh “sai người vào đầu độc giết đi, rồi giấu kín việc đó” bởi vậy mà mới có chuyện Đĩnh bị chết khi còn trai tráng
Uẩn lên ngôi, xưng đế bắt đầu nhà Lý. Phần này có công của Vạn Hạnh và Đào Cam Mộc – những người đều được thưởng lớn sau đó. Vua khuyến khích nông nghiệp, miễn bớt tô thuế cho dân, cải cách hành chính và quân sự nhằm phục vụ cho mục đích ổn định Quốc gia lâu dài
Năm 1010, Công Uẩn dời đô về lại Đại La – đổi là Thăng Long. Vua cho xây cất chùa chiền, đóng chuông đúc tượng rất nhiều. Đó là cái lệ cho các vua Lý đời sau – mê đắm Phật giáo
Năm 1028, Thái Tổ mất. Ở ngôi được 18 năm.
Chú 1: Về gốc tích của Công Uẩn
Có người nói Uẩn không cha hoặc con của sư Vạn Hạnh, được gửi làm con nuôi của sư Lý Khánh Văn nên lấy họ Lý của Khánh Văn. Chuyện đó theo tao không đúng. Lúc Uẩn lên làm vua có phong cha làm Hiển Khánh Vương, phong chú làm Vũ Đạo Vương, anh làm Dực Thánh Vương, em làm Vũ Uy vương. Nghĩa là anh em, cha chú bên nội đủ cả, không thiếu ai. Cái này có thể là do thiếu sót về sử liệu mà ĐVSKTT k ghi tên cha. Còn mẹ gọi là Phạm thị vì đơn giản người mẹ họ Phạm, có lẽ cha cũng có thể gọi là Lý thị
Chú 2: Về chuyện Long Việt bị giết
Có 1 thuyết nói Đĩnh sai Uẩn vào giết Việt? Tao đồ là thuyết này không dễ để bác bỏ. Việt bị giết, người khác tan chạy hết, chỉ có Uẩn ôm thây mà khóc. Sử nói Đĩnh thấy Uẩn ôm xác vua nghĩ là người Trung liệt nên mới trọng dụng. Tao không tin câu này lắm? Nếu là kẻ trung trinh không thờ 2 vua thì liệu vua sau có dung không? Thuyết nói Đĩnh sai Uẩn giết Việt không phải là không có lý lẽ của nó.
Chú 3: Vì sao Uẩn lại dời đô về Thăng Long? Đây cũng là một câu hỏi mà có nhiều cách suy luận. Tao thấy có mấy thuyết
Mọi sự so sánh đều là khập khiễng. Thời thế thay đổi, địch nhân cũng khác, đối sách Trị lý quốc gia cũng khác nhau. Nhưng tao vẫn mạn phép đề mấy chữ về mấy vị vua mở nước này
Người châu Cổ Pháp, Bắc Giang. Uẩn theo làm tướng của Hoàn. Được Hoàn gả con gái cho (Thái Tông Phật Mã là cháu gọi Hoàn bằng Ông ngoại).
Năm 995, Hoàn chết. Long Việt và Long Tích đánh nhau 8 tháng, sau Tích thua. Việt lên ngôi – Đó là Lê Trung Tông. Được 3 hôm, vua bị người lẻn vào giết. uẩn ôm xác việt khóc. Đĩnh lên thay Việt cho Uẩn làm Tứ sương quân phó chỉ huy sứ rồi thăng làm Tả thân vệ Điện tiền Chỉ huy sứ - lĩnh cấm binh
Do có sấm về việc họ Lý thay họ Đinh, Đĩnh nghi kị và giết rất nhiều người họ Lý. Mà không hiểu sao lại bỏ quên Uẩn ở bên cạnh. Đến khi Đĩnh bị bệnh “sai người vào đầu độc giết đi, rồi giấu kín việc đó” bởi vậy mà mới có chuyện Đĩnh bị chết khi còn trai tráng
Uẩn lên ngôi, xưng đế bắt đầu nhà Lý. Phần này có công của Vạn Hạnh và Đào Cam Mộc – những người đều được thưởng lớn sau đó. Vua khuyến khích nông nghiệp, miễn bớt tô thuế cho dân, cải cách hành chính và quân sự nhằm phục vụ cho mục đích ổn định Quốc gia lâu dài
Năm 1010, Công Uẩn dời đô về lại Đại La – đổi là Thăng Long. Vua cho xây cất chùa chiền, đóng chuông đúc tượng rất nhiều. Đó là cái lệ cho các vua Lý đời sau – mê đắm Phật giáo
Năm 1028, Thái Tổ mất. Ở ngôi được 18 năm.
Chú 1: Về gốc tích của Công Uẩn
Có người nói Uẩn không cha hoặc con của sư Vạn Hạnh, được gửi làm con nuôi của sư Lý Khánh Văn nên lấy họ Lý của Khánh Văn. Chuyện đó theo tao không đúng. Lúc Uẩn lên làm vua có phong cha làm Hiển Khánh Vương, phong chú làm Vũ Đạo Vương, anh làm Dực Thánh Vương, em làm Vũ Uy vương. Nghĩa là anh em, cha chú bên nội đủ cả, không thiếu ai. Cái này có thể là do thiếu sót về sử liệu mà ĐVSKTT k ghi tên cha. Còn mẹ gọi là Phạm thị vì đơn giản người mẹ họ Phạm, có lẽ cha cũng có thể gọi là Lý thị
Chú 2: Về chuyện Long Việt bị giết
Có 1 thuyết nói Đĩnh sai Uẩn vào giết Việt? Tao đồ là thuyết này không dễ để bác bỏ. Việt bị giết, người khác tan chạy hết, chỉ có Uẩn ôm thây mà khóc. Sử nói Đĩnh thấy Uẩn ôm xác vua nghĩ là người Trung liệt nên mới trọng dụng. Tao không tin câu này lắm? Nếu là kẻ trung trinh không thờ 2 vua thì liệu vua sau có dung không? Thuyết nói Đĩnh sai Uẩn giết Việt không phải là không có lý lẽ của nó.
Chú 3: Vì sao Uẩn lại dời đô về Thăng Long? Đây cũng là một câu hỏi mà có nhiều cách suy luận. Tao thấy có mấy thuyết
- Thuyết đầu tiên là về mặt Địa lý –Đất Hoa Lư vừa nhỏ bé, chật hẹp, lại khá nghèo, k phải trung tâm của miền trung châu Bắc Bộ lại khó kiểm soát miền bắc. Hơn nữa Hoa Lư Thủ dễ nhưng khó công. Đất Đại La bên phải có sông Cái bao bọc, có dòng Thiên Đức dẫn ra hệ thống sông Thái Bình để kiểm soát vùng đông bắc (Hồng Châu, Bắc Giang, Lạng Châu, Lục Châu) ngược dòng sông Cái có thể lên vùng Tây Bắc (Phong Châu, Đà Giang,….), xuôi dòng sông Đáy có thể tiến xuống miền Nam (Trường Châu, Ái Châu…). Đất Đại La rộng rãi bằng phẳng, dân cư đông đúc, giàu có.
- Thuyết thứ hai liên quan tới Phong thủy - Đất Hoa Lư k làm đế đô được. Do Long mạch nhỏ bé nên triều đại ngắn ngủi, sống chẳng thọ. Cả 2 triều Đinh – Lê chỉ được 2 đời thì mất nên Uẩn không muốn tiếp tục tấm gương của tiền triều. Đại La long mạch rất lớn, có sông lớn –sông Cái, núi tổ - Tản Viên tiếp khí. Đúng là chỗ dựng đế đô “muôn đời”
- Thuyết thứ ba rất quan trọng. Trường Châu – Ái châu là đất phát tích của 2 triều Đinh – Lê, thế lực cựu triều rất mạnh lực lực lượng ủng hộ họ Lý rất ít, nếu không khéo, không loại trừ có thể tiếp tục xuất hiện chính biến thay triều đại. Dời đô là cách an toàn để bảo đảm ngôi vương nhà Lý được truyền dòng cho các đời sau.
Mọi sự so sánh đều là khập khiễng. Thời thế thay đổi, địch nhân cũng khác, đối sách Trị lý quốc gia cũng khác nhau. Nhưng tao vẫn mạn phép đề mấy chữ về mấy vị vua mở nước này
- Đặc điểm chung là các vua đều là võ quan. Nhờ võ công mà có được thiên hạ. Cái tội của người dùng gươm đao mà lấy được nước là coi dân như cỏ rác, thích việc binh nhung, nghĩ rằng chỉ có dùng sức mạnh mới giữ được thiên hạ (như Lĩnh, Hoàn) nên làm nhiều việc mất long người. Uẩn tuy cũng võ tướng mà khôn hơn, không động nhiều việc binh đao, can qua, khuyến khích kinh tế phát triển, giảm thuế má, bớt lao dịch.
- Quyền là người mở đầu. Lần đầu tiên vô cùng quan trọng. Ông mở ra giai đoạn tự chủ của đất Tĩnh Hải Quân, mở ra lệ cho các triều sau độc lập với triều đình Trung Hoa. Không có ông liệu các vị đời sau có dám làm vương làm đế, dựng triều đình đoạn tuyệt với Trung Hoa không còn là câu hỏi. Hay lại về làm đất đai của phương bắc, nhận tước hầu ăn lộc mấy nghìn hộ của vua Tàu. Bởi thế Lê Văn Hưu có nói Quyền là vua của các vị vua.
- Luận về Tài năng thì không ai bằng được Đinh Bộ Lĩnh. Vua phát tích từ đất Hoa Lư hẻo lánh, về theo Trần Lãm. Lực lượng cũng không quá nổi bật so với các sứ quân khác. Mà rồi đem nhúm quân nhỏ bé, đánh dẹp mười mấy sứ quân trong vài năm. Chẳng qua do là nội chiến nên không được đánh giá đúng mực về võ công mà thôi. So với Ngô Quyền thắng 2 vạn quân Lưu Hoằng Tháo hay Lê Hoàn đánh quân Hầu Nhân Bảo thì võ nghiệp của Lĩnh vang dội hơn nhiều. Lĩnh được sử Tàu chép đứng đầu Giao Châu Thất Hùng (Gồm cả Hoàn, Liễn) . Nữa nếu Lĩnh không tài hơn, liệu có chế phục được con hổ như Hoàn hay không?
- Về vai trò của việc thống nhất đất nước năm 968. Năm 960 nhà Tống thay Hậu Chu, dần dần bình định các nước miền Nam. Đất Giao Chỉ nhỏ bé này chẳng đứng vững nổi nếu như Bộ Lĩnh không thống nhất được. Câu trả lời chắc chắn là không. ua thống nhất Đất nước, Xưng hoàng đế, đặt Quốc hiệu. Mở ra một giai đoạn hoàn toàn mới, lập ra nền Quân chủ Tập quyền thống nhất trên đất Giao Chỉ. Có thể nói tư duy và tài năng của Bộ Lĩnh không phải là thứ mà các vua khác có thể so được
- Luận về Đạo trị nước thì không ai so được với Lý Công Uẩn. Quyền quá ngắn ngủi không đáng nói. Còn Lĩnh hay Hoàn đều tàn bạo, khắc nghiệt. Lĩnh nuôi hổ, dùng vạc dầu xử trị người mắc tội. Hoàn thì xa hoa, nặng việc thổ mộc , xây cất mà trăm họ khổ ải, coi dân như cỏ rác, hưng binh với Chiêm Thành và Tống triều làm oai, nhân dân li tán. Uẩn giảm hình phạt, khuyến khích nghề nông tang, dân dẫu chưa giàu mạnh nhưng đủ đầy, không bị đói khổ. Đất nước hưng thịnh mà có được lòng người. Có thể nói là để đức cho con cháu. Lại nữa, Uẩn sớm định rõ chuyện vua tôi, sớm sắp đặt người nối dõi. Thái tử Phật Mã là người thông minh, tài năng, sáng suốt nhất đời nên cơ nghiệp được vững bền. Đấy là trời cho mà cũng là người làm.
- Một điểm ít người nói là giai đoạn tiền kỳ nhà Lý cũng giống như tiền kỳ nhà Tống bên trung quốc. Họ Khúc, họ Dương, họ Ngô, họ Đinh và họ Lê tương ứng với giai đoạn Ngũ Đại bên trung quốc – cũng trải qua 5 triều (Hậu Lương, Hậu Đường, Hậu Tấn, Hậu Hán, Hậu Chu). Các vua mở nước đều là võ quan lên ngôi nhờ binh biến hay chiến tranh. Các triều đại đều ngắn ngủi, chỉ được 2 hay 3 vị là mất. Đất nước nhiễu nhương, thiếu ổn định. Chỉ đến nhà Tống nhà Lý đất nước mới cường thịnh trở lại, kinh tế văn hóa tiến bộ, đều là các triều đại rực rỡ của Nam và Bắc.
.png "Sex :vozvn (10):"){kind=icon}
Ngô Quyền t hâm mộ ông này ng đặt móng cho các nền độc lập sau này
. Vậy mà tml Hồ Nguyên Trừng vẫn tỉnh bơ làm quan chế súng cho nhà Minh, chết già ở Bắc Kinh. Có lẽ sử mấy ông vua mở nước mày kể và chuyện vua Hùng được phục dựng lại từ nhà Lê, và qua phục dựng nên cũng khó sát so với tài liệu bị đốt 
.
