Người Việt hạn chế ăn nhậu và đang hình thành nếp sống mới
Có một giai đoạn, ăn nhậu gần như là biểu hiện rõ nhất của sự cải thiện đời sống. Hình ảnh dân tình nô nức ăn nhậu ngập tràn trên MXH và báo chí, truyền thông. Người ta thường đặt câu hỏi "tiền đâu ra mà ăn nhậu lắm thế", cùng với đó là muôn chuyện vui buồn xung quanh những tiệm ăn, quán nhậu.
Điều đó không khó hiểu.
Đầu thập niên 1990, khoảng 58% dân số Việt Nam còn sống trong nghèo đói. Đến năm 2008, Việt Nam thoát nghèo. Cùng với đó, tỷ lệ nghèo giảm xuống khoảng 14,5%, một bước ngoặt lớn của nền kinh tế, tuyệt đại đa số người dân thoát khỏi nỗi lo thiếu đói.
Khi cái bụng đã no, nhu cầu tự nhiên là hướng tới ăn ngon, mặc đẹp.
Từ đây, quán xá trở nên đông đúc, nhà hàng thi nhau mọc lên. Những bữa mời cơm đối tác, tụ tập bạn bè, liên hoan, nhậu nhẹt dần trở thành một phần quen thuộc của đời sống xã hội. Cùng với đó, "phú quý sinh lễ nghĩa", các đám, giỗ, lễ hội, liên hoan nhân các dịp lễ tết... cũng bùng nổ ở mọi miền của đất nước. Từ thành thị đến nông thôn, từ miền xuôi đến miền núi, miền biển và đối với mọi tầng lớp dân cư.
Trong hơn một thập kỷ sau đó, kinh tế tiếp tục tăng trưởng khá. Tỷ lệ nghèo tiếp tục giảm sâu đến dưới 3% theo chuẩn nghèo đa chiều, trong khi tầng lớp người giàu và trung lưu mở rộng rất nhanh.
Thu nhập tăng, giá dịch vụ lại còn rẻ, rất rẻ.
Ở Việt Nam, chỉ với một khoản tiền không quá lớn, người dân đã có thể:
- đi ăn ngoài thường xuyên,
- tổ chức tiệc tùng nhiều cấp độ,
- nhậu từ bình dân đến cao cấp,
- du lịch ngắn ngày với gia đình, bạn bè, cơ quan.
Một thời kỳ mà từ thành thị đến nông thôn, phong trào đám cưới lớn, giỗ chạp đông, họp lớp tưng bừng, tiệc tùng, liên hoan triền miên đã tạo ra một thị trường ăn uống cực kỳ sôi động.
Có thể nói, khoảng 2010–2019 là giai đoạn người Việt chạm tới “đỉnh ăn nhậu”.
Nhưng từ năm 2020, nhiều biến cố liên tiếp buộc hành vi tiêu dùng phải thay đổi.
Thứ nhất, quy định xử phạt cực nặng với hành vi lái xe sau khi uống rượu bia làm thay đổi tận gốc thói quen tụ tập.
Thứ hai, đại dịch COVID-19 khiến thu nhập bị ảnh hưởng, tâm lý tiết kiệm hình thành mạnh hơn.
Thứ ba, kinh tế toàn cầu chịu cú sốc kép:
- đứt gãy chuỗi cung ứng hậu COVID,
- thương chiến Mỹ - Trung,
- chiến tranh Ukraine,
- thuế Trump đe doạ thương mại toàn cầu,
- chiến tranh Iran
khiến giá năng lượng, logistics và hàng hóa thiết yếu tăng lên.
Thứ tư, việc siết quản lý thuế đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ khiến giá cả nguyên vật liệu, nhất là giá dịch vụ ăn uống tăng cao. Người ta phải bỏ ra nhiều tiền hơn cho mỗi bữa ăn nhậu, tiệc tùng. Đồng thời, đi lại, sinh hoạt rất bất tiện và đắt đỏ để có thể tụ tập, liên hoan. Đặc biệt là khi dùng rượu bia.
Hệ quả rất rõ: nhiều quán đông nay vắng khách, tiêu dùng ăn uống giảm nhịp, bia rượu không còn được sử dụng dễ dàng như trước.
Đây không chỉ là chuyện sức mua giảm mà là một chuỗi các sự kiện, tác nhân tạo nên hiệu ứng buộc người dân phải thay đổi để thích nghi.
Người Việt đang chuyển sang một mô hình sống mới:
- chi tiêu dè dặt hơn,
- hạn chế đồ uống có cồn,
- chọn trải nghiệm chất lượng thay vì số lượng,
- bớt phô trương để đi vào thực chất.
Nói cách khác: Người Việt không còn sống trong thời kỳ “ăn thùng, uống vại”, mà đang bước vào giai đoạn sống có chọn lọc.
Sau giai đoạn đỉnh cao ăn nhậu, một nếp sống mới đang dần hình thành 🍵📉📈
