Chiều 8/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại tổ về Dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).
Tham gia thảo luận về dự án luật, Bí thư tỉnh uỷ Quảng Ninh Quản Minh Cường đã có đề xuất giải pháp minh bạch hóa tiền công đức tại các cơ sở thờ tự.
Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường.
Ông Cường cho rằng, nên yêu cầu Chính phủ hướng dẫn việc quản lý tiền công đức tương tự như cách quản lý trạm thu phí BOT để chống gian lận. Trừ các cơ sở thờ tự quá nhỏ, các chùa chiền lớn hoàn toàn có thể áp dụng ngay.
Điều quan trọng nhất là sự minh bạch. Toàn bộ tiền công đức là của các cơ sở tôn giáo. Nhà nước không thu hay can thiệp vào việc sử dụng nguồn tiền này. Tuy nhiên, Bộ Tài chính cần ban hành quy định quản lý chặt chẽ khuyến khích áp dụng thanh toán điện tử. Đối với tiền mặt bỏ hòm công đức, phải có bộ phận kiểm đếm minh bạch và nộp toàn bộ vào Kho bạc Nhà nước. Sau đó, cơ sở tôn giáo sẽ rút ra để chi tiêu theo nhu cầu.
Từ mô hình quản lý tại Đền Cửa Ông là một cơ sở tín ngưỡng, ông Cường cho hay hiện nay đang do chính quyền phường quản lý, Trưởng ban quản lý là công chức. Mô hình này hoạt động rất chặt chẽ và hiệu quả. Về thu – chi, toàn bộ tiền công đức được kiểm đếm và nộp vào kho bạc, không để thất thoát một xu. Việc chi tiêu trừ chi phí hương hoa hằng ngày đã có định mức đều phải lập kế hoạch, đề xuất lên Đảng ủy và Ủy ban phường phê duyệt.
“Nhờ sự quản lý chặt chẽ, minh bạch của Nhà nước, Đền Cửa Ông hiện nay được tu bổ vô cùng khang trang, sạch đẹp. Đáng chú ý, tổng mức đầu tư lên tới hàng nghìn tỷ đồng hoàn toàn từ nguồn xã hội hóa, cá nhân đóng góp, ngân sách tỉnh không phải bỏ ra đồng nào. So với nhiều cơ sở khác không do Nhà nước quản lý trực tiếp, sự phát triển ở đây vượt trội hơn hẳn”, ông Cường nói và cho hay đây là một mô hình quản lý cơ sở tín ngưỡng rất hay, chứng minh rằng Nhà nước hoàn toàn có thể tham gia quản lý hiệu quả nguồn lực này.
Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Đình Khang. Ảnh: Quang Vinh
Một trong những điểm đáng chú ý là việc Chính phủ đề xuất 4 nhóm chính sách lớn, tập trung vào hoàn thiện nguyên tắc hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo, đặc biệt trong môi trường số; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; bổ sung các công cụ quản lý phù hợp thực tiễn; và đơn giản hóa thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số.
Dự thảo luật cũng cho thấy định hướng cải cách rõ nét khi nhiều thủ tục hành chính được cắt giảm, chuyển từ “đề nghị” sang “đăng ký”, từ “đăng ký” sang “thông báo”, đồng thời từng bước chuyển từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Đây được đánh giá là bước đi phù hợp, góp phần giảm gánh nặng thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tổ chức, cá nhân trong hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh. Ảnh: Quang Vinh
Trình bày Báo cáo Thẩm tra dự thảo Luật Tôn giáo, tín ngưỡng (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, nhiều nội dung mới của dự thảo được Ủy ban cơ bản tán thành nhưng đồng thời cũng đưa ra khuyến nghị cụ thể. Với quy định về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng, Ủy ban thống nhất về sự cần thiết, song đề nghị chỉnh lý để tránh trùng lặp với quy định của Luật An ninh mạng, chỉ nên làm rõ những đặc thù riêng của lĩnh vực này.
Liên quan đến phân cấp quản lý, Ủy ban đánh giá các quy định mới đã bám sát tinh thần đẩy mạnh phân quyền cho địa phương. Tuy nhiên, việc phân cấp cần đi đôi với điều kiện thực tế, bảo đảm tính khả thi, nhất là đối với cấp xã. Một số ý kiến đề nghị cho phép cấp tỉnh chủ động phân cấp hoặc ủy quyền khi đủ điều kiện về nhân lực và tổ chức.
Đối với các hoạt động ngoài cơ sở tín ngưỡng, Ủy ban cho rằng cần quy định rõ ràng hơn về chủ thể đăng ký, thời hạn giải quyết nhằm vừa tạo điều kiện cho sinh hoạt tôn giáo, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.
Tham gia thảo luận về dự án luật, Bí thư tỉnh uỷ Quảng Ninh Quản Minh Cường đã có đề xuất giải pháp minh bạch hóa tiền công đức tại các cơ sở thờ tự.
Ông Cường cho rằng, nên yêu cầu Chính phủ hướng dẫn việc quản lý tiền công đức tương tự như cách quản lý trạm thu phí BOT để chống gian lận. Trừ các cơ sở thờ tự quá nhỏ, các chùa chiền lớn hoàn toàn có thể áp dụng ngay.
Điều quan trọng nhất là sự minh bạch. Toàn bộ tiền công đức là của các cơ sở tôn giáo. Nhà nước không thu hay can thiệp vào việc sử dụng nguồn tiền này. Tuy nhiên, Bộ Tài chính cần ban hành quy định quản lý chặt chẽ khuyến khích áp dụng thanh toán điện tử. Đối với tiền mặt bỏ hòm công đức, phải có bộ phận kiểm đếm minh bạch và nộp toàn bộ vào Kho bạc Nhà nước. Sau đó, cơ sở tôn giáo sẽ rút ra để chi tiêu theo nhu cầu.
Từ mô hình quản lý tại Đền Cửa Ông là một cơ sở tín ngưỡng, ông Cường cho hay hiện nay đang do chính quyền phường quản lý, Trưởng ban quản lý là công chức. Mô hình này hoạt động rất chặt chẽ và hiệu quả. Về thu – chi, toàn bộ tiền công đức được kiểm đếm và nộp vào kho bạc, không để thất thoát một xu. Việc chi tiêu trừ chi phí hương hoa hằng ngày đã có định mức đều phải lập kế hoạch, đề xuất lên Đảng ủy và Ủy ban phường phê duyệt.
“Nhờ sự quản lý chặt chẽ, minh bạch của Nhà nước, Đền Cửa Ông hiện nay được tu bổ vô cùng khang trang, sạch đẹp. Đáng chú ý, tổng mức đầu tư lên tới hàng nghìn tỷ đồng hoàn toàn từ nguồn xã hội hóa, cá nhân đóng góp, ngân sách tỉnh không phải bỏ ra đồng nào. So với nhiều cơ sở khác không do Nhà nước quản lý trực tiếp, sự phát triển ở đây vượt trội hơn hẳn”, ông Cường nói và cho hay đây là một mô hình quản lý cơ sở tín ngưỡng rất hay, chứng minh rằng Nhà nước hoàn toàn có thể tham gia quản lý hiệu quả nguồn lực này.
Giảm gánh nặng thủ tục cho hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo
Trước đó, trình bày tờ trình dự thảo Luật Tôn giáo, tín ngưỡng (sửa đổi) chiều 8/4, Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Đình Khang cho biết, dự thảo luật gồm 9 chương, 61 điều, giảm 7 điều so với luật hiện hành, với phạm vi điều chỉnh liên quan đến quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; tổ chức, hoạt động của các tổ chức tôn giáo; cũng như quyền và nghĩa vụ của các chủ thể liên quan.
Một trong những điểm đáng chú ý là việc Chính phủ đề xuất 4 nhóm chính sách lớn, tập trung vào hoàn thiện nguyên tắc hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo, đặc biệt trong môi trường số; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; bổ sung các công cụ quản lý phù hợp thực tiễn; và đơn giản hóa thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số.
Dự thảo luật cũng cho thấy định hướng cải cách rõ nét khi nhiều thủ tục hành chính được cắt giảm, chuyển từ “đề nghị” sang “đăng ký”, từ “đăng ký” sang “thông báo”, đồng thời từng bước chuyển từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Đây được đánh giá là bước đi phù hợp, góp phần giảm gánh nặng thủ tục, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tổ chức, cá nhân trong hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo.
Trình bày Báo cáo Thẩm tra dự thảo Luật Tôn giáo, tín ngưỡng (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, nhiều nội dung mới của dự thảo được Ủy ban cơ bản tán thành nhưng đồng thời cũng đưa ra khuyến nghị cụ thể. Với quy định về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng, Ủy ban thống nhất về sự cần thiết, song đề nghị chỉnh lý để tránh trùng lặp với quy định của Luật An ninh mạng, chỉ nên làm rõ những đặc thù riêng của lĩnh vực này.
Liên quan đến phân cấp quản lý, Ủy ban đánh giá các quy định mới đã bám sát tinh thần đẩy mạnh phân quyền cho địa phương. Tuy nhiên, việc phân cấp cần đi đôi với điều kiện thực tế, bảo đảm tính khả thi, nhất là đối với cấp xã. Một số ý kiến đề nghị cho phép cấp tỉnh chủ động phân cấp hoặc ủy quyền khi đủ điều kiện về nhân lực và tổ chức.
Đối với các hoạt động ngoài cơ sở tín ngưỡng, Ủy ban cho rằng cần quy định rõ ràng hơn về chủ thể đăng ký, thời hạn giải quyết nhằm vừa tạo điều kiện cho sinh hoạt tôn giáo, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.
