EU đã thông qua lệnh trừng phạt 4 quan chức Trung Quốc và 1 thực thể của nước này liên quan đến vấn đề Tân Cương, trong khi Trung Quốc đáp trả bằng cách trừng phạt 10 nghị sĩ EU và 4 thực thể của châu Âu.
Đây là lần đầu tiên EU áp lệnh trừng phạt lên Trung Quốc trong vòng 3 thập kỷ và diễn ra ngay trước chuyến công du của Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đến Brussels nhằm thúc đẩy quan hệ với các đồng minh truyền thống của Washington. Động thái này cũng được thực hiện giữa bối cảnh chính quyền Tổng thống Biden đang nỗ lực sửa chữa những rạn nứt từng xảy ra dưới thời cựu Tổng thống Trump khi áp dụng chính sách "Nước Mỹ trên hết" trong quan hệ quốc tế.
Cuộc họp trực tuyến của chính quyền Tổng thống Biden với các nhà lãnh đạo Australia, Nhật Bản và Ấn Độ hồi tuần trước, cùng với các cuộc gặp trực tiếp của Ngoại trưởng Blinken và Bộ trưởng Quốc phòng Lloyd Austin với những người đồng cấp ở Nhật Bản và Hàn Quốc được tiến hành nhằm củng cố các mối quan hệ của Mỹ ở châu Á - Thái Bình Dương.
Hiện nay, ông Blinken muốn "làm tan băng" sự thù địch về thương mại với châu Âu từng diễn ra dưới thời ông Trump khi đầu tháng này, Mỹ và EU đã nhất trí tạm dừng các biện pháp thuế quan lên quan đến tranh cãi về việc trợ giá với Boeing và Airbus - một động thái được đánh giá là nỗ lực nhằm khôi phục mối quan hệ giữa Mỹ với EU và NATO.
Các biện pháp trừng phạt quốc tế đã ngay lập tức vấp phải sự phản ứng gay gắt từ phía Trung Quốc khi Bắc Kinh giận dữ đáp trả các biện pháp trừng phạt của EU.
Ngày 31/12/2020, Trung Quốc gấp rút ký một thỏa thuận đầu tư với EU, mặc dù EU được đội ngũ của ông Biden cảnh báo không nên tham gia vào thỏa thuận trên trước khi có cơ hội thảo luận về những mối lo ngại chung liên quan đến các chính sách kinh tế và vấn đề nhân quyền ở Trung Quốc.
Dù vậy, EU đã ký kết thỏa thuận này với những điều kiện nhất định sau khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình yêu cầu đội ngũ của ông đưa ra những ra nhượng bộ vào phút chót để thỏa thuận hoàn thành trước khi ông Biden nhậm chức và nhằm tạo nên rào cản khó bị tháo gỡ giữa chính quyền Mỹ kế nhiệm và EU.
Thỏa thuận trên đã giúp EU có quyền tiếp cận lớn hơn với thị trường Trung Quốc và được cho là có thể hủy bỏ việc chuyển giao công nghệ bắt buộc cũng như tạo nên sự minh bạch lớn hơn liên quan đến vấn đề trợ giá nhà nước với ngành công nghiệp.
Quyết định của Trung Quốc khi nhằm vào các thành viên thuộc Nghị viện châu Âu, những người có vai trò quan trong trong quá trình hoạch định chính sách đã tạo ra sự không chắc chắn với việc thông qua thỏa thuận đầu tư trên. Các thành viên trong Nghị viện châu Âu cảnh báo, các lệnh trừng phạt của Trung Quốc có thể đe dọa đến thỏa thuận và việc dỡ bỏ trừng phạt sẽ là điều kiện tiên quyết để thỏa thuận trên được thông qua.
Những diễn biến trên là tín hiệu tích cực với những hy vọng của chính quyền Tổng thống Biden nhằm đưa các đồng minh ở châu Âu và các nước có rạn nứt với Trung Quốc ở Ấn Độ - Thái Bình Dương về cùng một chiến tuyến trong nỗ lực kiềm chế các tham vọng địa - chính trị và kinh tế của Trung Quốc.
