Vạn_Sự_Thông
Chú bộ đội
Xamer nên đọc , dài nhưng thú vị , đọc để còn có cái xl , sau này giàu quá thì biết phải làm sao
Góc nhìn của người giàu có và thành công về các tinh hoa top đầu nhân loại
Bài viết trên fb - Victor Trần
Hôm trước tôi tình cờ đọc được 1 bài báo xã luận của Noah Hawley, một đạo diễn - biên kịch người Mỹ nổi tiếng chia sẻ góc nhìn rất sâu sắc về giới tỉ phú, sau khi ông này được mời tham dự CAMPFIRE - sự kiện nghỉ dưỡng thường niên, cực bảo mật do Jeff Bezos tổ chức tại một resort sang trọng ở Santa Barbara, California.
Bài viết có tên "What I Learned About Billionaires at Jeff Bezos’s Private Retreat" - “Tôi đã biết được gì về Các tỷ Phú qua Bữa tiệc kín của Jeff Bezos” được đăng trên tạp chí The Atlantic - là 1 tạp chí xã luận uy tín của Mỹ.
Bài viết này của Noah không phải kiểu một bài phóng sự trải nghiệm mà cái hay là nó đụng đến nhiều khía cạnh tâm lý - triết học sâu sắc về góc khuất của sự giàu có tột đỉnh. Và về bản chất nó chạm đến vấn đề vô cùng nhạy cảm: GIAI CẤP - Social Classes, nhưng ở góc nhìn ở thời đại hiện nay. Với tôi điều thú vị của bài viết là nó được viết bởi 1 đạo diễn nổi tiếng của Hollywood, tức người viết đã được tính là 1 người giàu - thành công, ở nấc thang cao trong xã hội Mỹ nói riêng hay xã hội loài người nói chung, nhưng nhờ bài viết này chúng ta hiểu vẫn có sự khác biệt sâu sắc giữa người giàu, rất giàu với nhóm SIÊU GIÀU - những tỉ phú đô la giàu nhất thế giới.
Vì vậy tôi muốn chia sẻ về bài viết này để các bạn thấy người giàu nhìn nhận người SIÊU GIÀU như thế nào, cũng như sự nguy hiểm của cấu trúc phát triển xã hội hiện nay, khi quyền lực tài chính tập trung cao độ trong tay một nhóm người rất nhỏ. Thực ra bài biết này kể về trải nghiệm mà anh Noah này đã có từ vài năm trước, từ năm 2018. Ở thời điểm này anh Noah đã là 1 nhà đạo diễn - biên kịch thành danh ở Hollywood với các series phim đình đám là Fargo (chắc chắn nhiều người đã xem trên Netflix) và Legion. Đó cũng là lý do anh vinh dự được nhận lời mời từ Jeff tham gia Campfire.
Khách mời của Jeff thì chắc chắn toàn là hệ VIP: Chỉ khoảng hơn 80 người, bao gồm các tỷ phú công nghệ, các nhà khoa học đoạt giải Nobel, các phi hành gia, và một số ít nghệ sĩ, nhà văn xuất chúng. Đại khái là đội nằm ở bậc thang cao nhất của social stratification.
Quy tắc của retreat thì cũng đậm chất VIP: Không có báo chí, không có truyền thông, không được quay phim chụp ảnh. Mọi thứ diễn ra trong một không gian khép kín, nơi những người quyền lực nhất thế giới có thể thoải mái "tháo mặt nạ".
Một người đã là đạo diễn hạng A ở Hollywood nhưng vẫn phải ngỡ ngàng khi bước vào thế giới này (của Jeff): Mọi thứ đều miễn phí và hoàn hảo đến mức siêu thực. Bữa ăn chuẩn sao Michelin, các món quà công nghệ xịn nhất - tân tiến nhất đặt sẵn trong phòng, cho đến mọi dịch vụ xa xỉ — tất cả đều được cung cấp FREE - miễn phí. Kiểu trong thế giới đó, tiền bạc không còn ý nghĩa.
VÌ SAO KHÔNG CÓ GÌ CÒN “QUAN TRỌNG”
Bài viết của Noah có 1 tiêu đề phụ nhưng lại chính là chìa khóa cho toàn bộ nội dung: "For the richest men on Earth, everything is free and nothing matters" - Đối với những người giàu nhất Trái Đất, mọi thứ đều miễn phí và không có gì là quan trọng.
Vì là nhà biên kịch nổi tiếng với các bộ phim mang tính đầu óc và sâu sắc, cảm nhận của Noah tôi đánh giá là rất nhạy và tôi nghĩ những người ‘bình thường’ như chúng ta đều có thể relate. Khi bước vào thế giới đó, Noah - cần nhấn mạnh lại, 1 người đã giàu và rất thành công - nhận ra một tâm lý, hoặc nói thẳng ‘quyền năng’ của giới siêu giàu: đó là sự biến mất của "Hậu quả" và "Thất bại".
Trong thế giới của ‘người bình thường’ - chúng ta, mọi hành động đều đi kèm rủi ro và hậu quả. Nếu đưa ra quyết định sai lầm trong cuộc sống - sự nghiệp - kinh doanh - đầu tư, chắc chắn phải trả giá. Người thì mất nghiệp, người thì tan vỡ gia đình, người thì từ giàu có thành phá sản.
Nhưng đối với các tỷ phú ở level cao nhất, tài sản của họ đã lớn đến mức họ đã hoàn toàn THOÁT LY khỏi quy luật nhân quả của xã hội loài người. Một dự án thất bại, kể cả tiêu tốn vài triệu USD (hay cả tỉ đô) đối với họ chỉ là một bài học kinh nghiệm, và sau này thậm chí họ còn dám viết lại trong sách self-help, e.g. đời tôi các kiểu, để chia sẻ về thất bại của mình và thiên hạ vẫn tấm tắc khen.
=> Những người này không còn phải đối mặt với sự hủy diệt về tài chính hay địa vị xã hội. Khi không có gì có thể làm tổn hại đến họ, thì không có quyết định nào là thực sự "quan trọng" hay mang tính sinh tử nữa. Về bản chất, họ được giải phóng khỏi mọi ràng buộc, trách nhiệm và luật lệ thông thường của xã hội. Họ đứng trên hệ thống. Điều này được thấy rất rõ ở các nước phương Tây. Mỹ là một ví dụ điển hình như Trump đã nhiều lần bị kiện, thậm chí truy tố hình sự, vi phạm đủ thứ liên quan đến đạo đức, bị luận tội trước quốc hội (dù không thành) nhưng vẫn ngang nhiên đắc cử ghế Tổng thống lần 2, ngang nhiên thao túng thị trường tài chính cho thằng con Insider Trading. Cả mạng xã hội chửi nhưng có làm được gì cha con nhà nó đâu?!? - dmm Trump
PHỨC CẢM TỰ TÔN - SUPERIORITY COMPLEX
Trong tâm lý học, Phức Cảm Tự Tôn, hay còn gọi là Phức cảm thượng đẳng là trạng thái tâm lý thể hiện sự tự cao, tự tin quá mức, luôn cho rằng mình là trung tâm và vượt trội hơn người khác. Trạng thái tâm lý này thường gặp ở những người thành công, những người có tài chính mạnh hoặc có địa vị trong xã hội.
Trong bài viết của mình, Noah chia sẻ anh dành nhiều thời gian để phân tích các cuộc trò chuyện và hành vi của các tỷ phú, và từ đó rút ra một số suy luận thú vị như sau:
- Tư duy "Cứu rỗi nhân loại" - The Messianic Complex: Đương nhiên các tỷ phú ở Campfire không còn quan tâm (hoặc ra vẻ không quan tâm) đến việc kiếm tiền vì họ đã có quá nhiều. Thay vào đó, họ bị ám ảnh bởi việc "định hình lại tương lai của nhân loại". Đại để họ sẽ thảo luận các chủ đề trên trời - level cao như việc thuộc địa hóa sao Hỏa, kéo dài tuổi thọ con người, hay kiểm soát trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, cái này mới là cái tinh tế của tác giả bài viết, vì theo Noah những người này muốn cứu nhân loại theo cách của một vị thần đứng từ trên cao nhìn xuống (kiểu ban phát), chứ không phải từ sự đồng cảm giữa con người với con người. Theo tôi hiểu, tác giả muốn ngầm ám chỉ ‘sự thượng đẳng’ trong tâm lý những người này.
- Sự thiếu kết nối với thực tế: Sống trong một thế giới nơi mọi người luôn nói "vâng" và mọi mong muốn đều được đáp ứng ngay lập tức, các tỷ phú dần mất đi khả năng thấu cảm với những nỗi lo toan hàng ngày của người bình thường. Đối với họ, người bình thường chỉ là số liệu thống kê, vì họ ‘đang ở trên cao’ nhìn xuống và đánh giá hành vi của chúng ta mà
- Thượng đẳng nhưng cô đơn: Mặc dù được bao quanh bởi sự xa hoa và những bộ óc thiên tài, Noah nói rõ anh vẫn cảm nhận được một sự cô độc sâu sắc của những người này. Đơn giản vì họ quá giàu, quá thông minh nên không thể tin tưởng việc người khác đến với mình vì chính mình hay vì một lợi ích nào đó.
Ngoài ra trong bài viết này, tác giả cũng kể lại một số chi tiết như:
- Bezos được mô tả như một vị host quyền lực và hiếu khách, người điều phối toàn bộ sự kiện với một tiếng cười lớn, đặc trưng và có phần đáng sợ. Bezos dường như tận hưởng việc tạo ra một "vương quốc" nhỏ trong vài ngày, nơi ông là người ban phát mọi thứ => vẫn là dạng thỏa mãn cảm giác Thượng Đẳng.
- Đặc thù của Retreat này không phải kiểu ăn chơi thác loạn tầm thường như tiệc P Diddy hay kiểu tiệc ấu dâm của Epstein mà là Các cuộc thảo luận học thuật: Có những buổi thuyết trình của các nhà khoa học hàng đầu về các chủ đề vĩ mô. Các tỷ phú ngồi nghe, thỉnh thoảng đưa ra những câu hỏi mang tính chất "định đoạt số phận" của một công nghệ hay ý tưởng nào đó, một cách rất nhanh và đơn giản.
KẾT LUẬN SÂU SẮC CỦA TÁC GIẢ
Tôi ấn tượng và cũng nghĩ suy nhiều với phần kết luận của Noah. Anh đưa ra một lời cảnh báo sâu sắc, và theo tôi nó cũng rất thực tế.
Sự tích tụ tài sản quá mức không chỉ tạo ra sự bất bình đẳng về kinh tế, mà nó đang tái cấu trúc lại bản chất của quyền lực và nền dân chủ. Khi một nhóm nhỏ các cá nhân có tài sản lớn hơn cả GDP của nhiều quốc gia, họ bắt đầu vận hành như những thực thể độc lập, không chịu sự quản lý của bất kỳ chính phủ hay luật pháp nào.
Cảm giác "nothing matters" (không có gì là quan trọng) của các tỷ phú thực ra lại là một điều nguy hiểm. Bởi vì khi họ thử nghiệm các công nghệ mới, thay đổi cấu trúc truyền thông xã hội, hay can thiệp vào các vấn đề toàn cầu, mà nếu có gì đó đổ vỡ, họ không phải là người chịu hậu quả! Mà chính là chúng ta, những người bình thường.
Và vấn đề là họ vẫn chỉ là con người thôi, họ hoàn toàn có thể sai, nhưng bọn mình sẽ lãnh đủ hậu quả của cái sai đó vì những người này là người nắm giữ resource rất lớn của thế giới.
Bài viết này cũng rất khớp với suy nghĩ gần đây của tôi, khi nhận ra việc toàn cầu hóa kinh tế, dẫn đến việc hình thành 1 nhóm nhỏ cá nhân tích lũy tài sản đến mức họ hoàn toàn đứng trên pháp luật - quốc gia, thậm chí đạo đức xã hội. Nói theo cách của Trump, chỉ có tiêu chuẩn đạo đức của chính họ đặt ra là thứ duy nhất cản bước họ hành động và quyết định. Rõ ràng cấu trúc xã hội - kinh tế của loài người hiện nay đang đứng trước 1 vấn đề bất bình đẳng ngày càng lớn - bất bình đẳng kinh tế, chưa kể đến sự phát triển của AI và Robot, sẽ đẩy sự bất bình đẳng này đến 1 mức độ lớn hơn nữa.
Khi tích đủ lượng thì sẽ thay đổi về chất, tôi rất tò mò khi sự tích lũy bất bình đẳng này bị đẩy đến giới hạn cực đại, vì nên nhớ dân trí - nhận thức của loài người nói chung (ở tất cả các quốc gia) hiện nay đã khác xa so với thời kì trước đây (ngay thế kỉ trước).
Góc nhìn của người giàu có và thành công về các tinh hoa top đầu nhân loại
Bài viết trên fb - Victor Trần
Hôm trước tôi tình cờ đọc được 1 bài báo xã luận của Noah Hawley, một đạo diễn - biên kịch người Mỹ nổi tiếng chia sẻ góc nhìn rất sâu sắc về giới tỉ phú, sau khi ông này được mời tham dự CAMPFIRE - sự kiện nghỉ dưỡng thường niên, cực bảo mật do Jeff Bezos tổ chức tại một resort sang trọng ở Santa Barbara, California.
Bài viết có tên "What I Learned About Billionaires at Jeff Bezos’s Private Retreat" - “Tôi đã biết được gì về Các tỷ Phú qua Bữa tiệc kín của Jeff Bezos” được đăng trên tạp chí The Atlantic - là 1 tạp chí xã luận uy tín của Mỹ.
Bài viết này của Noah không phải kiểu một bài phóng sự trải nghiệm mà cái hay là nó đụng đến nhiều khía cạnh tâm lý - triết học sâu sắc về góc khuất của sự giàu có tột đỉnh. Và về bản chất nó chạm đến vấn đề vô cùng nhạy cảm: GIAI CẤP - Social Classes, nhưng ở góc nhìn ở thời đại hiện nay. Với tôi điều thú vị của bài viết là nó được viết bởi 1 đạo diễn nổi tiếng của Hollywood, tức người viết đã được tính là 1 người giàu - thành công, ở nấc thang cao trong xã hội Mỹ nói riêng hay xã hội loài người nói chung, nhưng nhờ bài viết này chúng ta hiểu vẫn có sự khác biệt sâu sắc giữa người giàu, rất giàu với nhóm SIÊU GIÀU - những tỉ phú đô la giàu nhất thế giới.
Vì vậy tôi muốn chia sẻ về bài viết này để các bạn thấy người giàu nhìn nhận người SIÊU GIÀU như thế nào, cũng như sự nguy hiểm của cấu trúc phát triển xã hội hiện nay, khi quyền lực tài chính tập trung cao độ trong tay một nhóm người rất nhỏ. Thực ra bài biết này kể về trải nghiệm mà anh Noah này đã có từ vài năm trước, từ năm 2018. Ở thời điểm này anh Noah đã là 1 nhà đạo diễn - biên kịch thành danh ở Hollywood với các series phim đình đám là Fargo (chắc chắn nhiều người đã xem trên Netflix) và Legion. Đó cũng là lý do anh vinh dự được nhận lời mời từ Jeff tham gia Campfire.
Khách mời của Jeff thì chắc chắn toàn là hệ VIP: Chỉ khoảng hơn 80 người, bao gồm các tỷ phú công nghệ, các nhà khoa học đoạt giải Nobel, các phi hành gia, và một số ít nghệ sĩ, nhà văn xuất chúng. Đại khái là đội nằm ở bậc thang cao nhất của social stratification.
Quy tắc của retreat thì cũng đậm chất VIP: Không có báo chí, không có truyền thông, không được quay phim chụp ảnh. Mọi thứ diễn ra trong một không gian khép kín, nơi những người quyền lực nhất thế giới có thể thoải mái "tháo mặt nạ".
Một người đã là đạo diễn hạng A ở Hollywood nhưng vẫn phải ngỡ ngàng khi bước vào thế giới này (của Jeff): Mọi thứ đều miễn phí và hoàn hảo đến mức siêu thực. Bữa ăn chuẩn sao Michelin, các món quà công nghệ xịn nhất - tân tiến nhất đặt sẵn trong phòng, cho đến mọi dịch vụ xa xỉ — tất cả đều được cung cấp FREE - miễn phí. Kiểu trong thế giới đó, tiền bạc không còn ý nghĩa.
VÌ SAO KHÔNG CÓ GÌ CÒN “QUAN TRỌNG”
Bài viết của Noah có 1 tiêu đề phụ nhưng lại chính là chìa khóa cho toàn bộ nội dung: "For the richest men on Earth, everything is free and nothing matters" - Đối với những người giàu nhất Trái Đất, mọi thứ đều miễn phí và không có gì là quan trọng.
Vì là nhà biên kịch nổi tiếng với các bộ phim mang tính đầu óc và sâu sắc, cảm nhận của Noah tôi đánh giá là rất nhạy và tôi nghĩ những người ‘bình thường’ như chúng ta đều có thể relate. Khi bước vào thế giới đó, Noah - cần nhấn mạnh lại, 1 người đã giàu và rất thành công - nhận ra một tâm lý, hoặc nói thẳng ‘quyền năng’ của giới siêu giàu: đó là sự biến mất của "Hậu quả" và "Thất bại".
Trong thế giới của ‘người bình thường’ - chúng ta, mọi hành động đều đi kèm rủi ro và hậu quả. Nếu đưa ra quyết định sai lầm trong cuộc sống - sự nghiệp - kinh doanh - đầu tư, chắc chắn phải trả giá. Người thì mất nghiệp, người thì tan vỡ gia đình, người thì từ giàu có thành phá sản.
Nhưng đối với các tỷ phú ở level cao nhất, tài sản của họ đã lớn đến mức họ đã hoàn toàn THOÁT LY khỏi quy luật nhân quả của xã hội loài người. Một dự án thất bại, kể cả tiêu tốn vài triệu USD (hay cả tỉ đô) đối với họ chỉ là một bài học kinh nghiệm, và sau này thậm chí họ còn dám viết lại trong sách self-help, e.g. đời tôi các kiểu, để chia sẻ về thất bại của mình và thiên hạ vẫn tấm tắc khen.
=> Những người này không còn phải đối mặt với sự hủy diệt về tài chính hay địa vị xã hội. Khi không có gì có thể làm tổn hại đến họ, thì không có quyết định nào là thực sự "quan trọng" hay mang tính sinh tử nữa. Về bản chất, họ được giải phóng khỏi mọi ràng buộc, trách nhiệm và luật lệ thông thường của xã hội. Họ đứng trên hệ thống. Điều này được thấy rất rõ ở các nước phương Tây. Mỹ là một ví dụ điển hình như Trump đã nhiều lần bị kiện, thậm chí truy tố hình sự, vi phạm đủ thứ liên quan đến đạo đức, bị luận tội trước quốc hội (dù không thành) nhưng vẫn ngang nhiên đắc cử ghế Tổng thống lần 2, ngang nhiên thao túng thị trường tài chính cho thằng con Insider Trading. Cả mạng xã hội chửi nhưng có làm được gì cha con nhà nó đâu?!? - dmm Trump
PHỨC CẢM TỰ TÔN - SUPERIORITY COMPLEX
Trong tâm lý học, Phức Cảm Tự Tôn, hay còn gọi là Phức cảm thượng đẳng là trạng thái tâm lý thể hiện sự tự cao, tự tin quá mức, luôn cho rằng mình là trung tâm và vượt trội hơn người khác. Trạng thái tâm lý này thường gặp ở những người thành công, những người có tài chính mạnh hoặc có địa vị trong xã hội.
Trong bài viết của mình, Noah chia sẻ anh dành nhiều thời gian để phân tích các cuộc trò chuyện và hành vi của các tỷ phú, và từ đó rút ra một số suy luận thú vị như sau:
- Tư duy "Cứu rỗi nhân loại" - The Messianic Complex: Đương nhiên các tỷ phú ở Campfire không còn quan tâm (hoặc ra vẻ không quan tâm) đến việc kiếm tiền vì họ đã có quá nhiều. Thay vào đó, họ bị ám ảnh bởi việc "định hình lại tương lai của nhân loại". Đại để họ sẽ thảo luận các chủ đề trên trời - level cao như việc thuộc địa hóa sao Hỏa, kéo dài tuổi thọ con người, hay kiểm soát trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, cái này mới là cái tinh tế của tác giả bài viết, vì theo Noah những người này muốn cứu nhân loại theo cách của một vị thần đứng từ trên cao nhìn xuống (kiểu ban phát), chứ không phải từ sự đồng cảm giữa con người với con người. Theo tôi hiểu, tác giả muốn ngầm ám chỉ ‘sự thượng đẳng’ trong tâm lý những người này.
- Sự thiếu kết nối với thực tế: Sống trong một thế giới nơi mọi người luôn nói "vâng" và mọi mong muốn đều được đáp ứng ngay lập tức, các tỷ phú dần mất đi khả năng thấu cảm với những nỗi lo toan hàng ngày của người bình thường. Đối với họ, người bình thường chỉ là số liệu thống kê, vì họ ‘đang ở trên cao’ nhìn xuống và đánh giá hành vi của chúng ta mà
- Thượng đẳng nhưng cô đơn: Mặc dù được bao quanh bởi sự xa hoa và những bộ óc thiên tài, Noah nói rõ anh vẫn cảm nhận được một sự cô độc sâu sắc của những người này. Đơn giản vì họ quá giàu, quá thông minh nên không thể tin tưởng việc người khác đến với mình vì chính mình hay vì một lợi ích nào đó.
Ngoài ra trong bài viết này, tác giả cũng kể lại một số chi tiết như:
- Bezos được mô tả như một vị host quyền lực và hiếu khách, người điều phối toàn bộ sự kiện với một tiếng cười lớn, đặc trưng và có phần đáng sợ. Bezos dường như tận hưởng việc tạo ra một "vương quốc" nhỏ trong vài ngày, nơi ông là người ban phát mọi thứ => vẫn là dạng thỏa mãn cảm giác Thượng Đẳng.
- Đặc thù của Retreat này không phải kiểu ăn chơi thác loạn tầm thường như tiệc P Diddy hay kiểu tiệc ấu dâm của Epstein mà là Các cuộc thảo luận học thuật: Có những buổi thuyết trình của các nhà khoa học hàng đầu về các chủ đề vĩ mô. Các tỷ phú ngồi nghe, thỉnh thoảng đưa ra những câu hỏi mang tính chất "định đoạt số phận" của một công nghệ hay ý tưởng nào đó, một cách rất nhanh và đơn giản.
KẾT LUẬN SÂU SẮC CỦA TÁC GIẢ
Tôi ấn tượng và cũng nghĩ suy nhiều với phần kết luận của Noah. Anh đưa ra một lời cảnh báo sâu sắc, và theo tôi nó cũng rất thực tế.
Sự tích tụ tài sản quá mức không chỉ tạo ra sự bất bình đẳng về kinh tế, mà nó đang tái cấu trúc lại bản chất của quyền lực và nền dân chủ. Khi một nhóm nhỏ các cá nhân có tài sản lớn hơn cả GDP của nhiều quốc gia, họ bắt đầu vận hành như những thực thể độc lập, không chịu sự quản lý của bất kỳ chính phủ hay luật pháp nào.
Cảm giác "nothing matters" (không có gì là quan trọng) của các tỷ phú thực ra lại là một điều nguy hiểm. Bởi vì khi họ thử nghiệm các công nghệ mới, thay đổi cấu trúc truyền thông xã hội, hay can thiệp vào các vấn đề toàn cầu, mà nếu có gì đó đổ vỡ, họ không phải là người chịu hậu quả! Mà chính là chúng ta, những người bình thường.
Và vấn đề là họ vẫn chỉ là con người thôi, họ hoàn toàn có thể sai, nhưng bọn mình sẽ lãnh đủ hậu quả của cái sai đó vì những người này là người nắm giữ resource rất lớn của thế giới.
Bài viết này cũng rất khớp với suy nghĩ gần đây của tôi, khi nhận ra việc toàn cầu hóa kinh tế, dẫn đến việc hình thành 1 nhóm nhỏ cá nhân tích lũy tài sản đến mức họ hoàn toàn đứng trên pháp luật - quốc gia, thậm chí đạo đức xã hội. Nói theo cách của Trump, chỉ có tiêu chuẩn đạo đức của chính họ đặt ra là thứ duy nhất cản bước họ hành động và quyết định. Rõ ràng cấu trúc xã hội - kinh tế của loài người hiện nay đang đứng trước 1 vấn đề bất bình đẳng ngày càng lớn - bất bình đẳng kinh tế, chưa kể đến sự phát triển của AI và Robot, sẽ đẩy sự bất bình đẳng này đến 1 mức độ lớn hơn nữa.
Khi tích đủ lượng thì sẽ thay đổi về chất, tôi rất tò mò khi sự tích lũy bất bình đẳng này bị đẩy đến giới hạn cực đại, vì nên nhớ dân trí - nhận thức của loài người nói chung (ở tất cả các quốc gia) hiện nay đã khác xa so với thời kì trước đây (ngay thế kỉ trước).
