nguyennghia6666
Bát sứ hư hỏng
NỀN TẢNG CỦA TỒN TẠI VÀ CÂU HỎI VỀ ĐẤNG SÁNG THẾ
Tác giả: nguyennghia
Con người có thể hoài nghi nhiều thứ. Nhưng có một điều không thể phủ nhận: thực tại đang tồn tại.
Câu hỏi không phải là “tin hay không tin”, mà là: thực tại này đứng trên cái gì?
Triết học không bắt đầu bằng cảm xúc. Nó bắt đầu bằng một yêu cầu rất đơn giản: giải thích sự tồn tại mà không tự mâu thuẫn.
I. Nếu mọi thứ đều phụ thuộc, thì phải có cái không phụ thuộc
Mọi sự vật trong thế giới này đều mang tính điều kiện.
Một cái cây phụ thuộc vào đất, nước và ánh sáng.
Một hành tinh phụ thuộc vào lực hấp dẫn.
Lực hấp dẫn phụ thuộc vào cấu trúc không-thời gian.
Không-thời gian phụ thuộc vào sự khởi đầu của vũ trụ.
Tất cả đều “nhận” sự tồn tại từ cái khác.
Nếu toàn bộ thực tại chỉ gồm những thứ vay mượn sự tồn tại, thì câu hỏi xuất hiện: nguồn gốc của sự tồn tại ở đâu?
Một chuỗi vô hạn các yếu tố phụ thuộc không tạo ra nền tảng. Vô hạn không thay thế được điểm tựa. Nó chỉ kéo dài câu hỏi.
Vì vậy, phải có một Thực Thể không vay mượn sự tồn tại từ bất kỳ cái gì khác.
Không bị gây ra.
Không cần điều kiện.
Tự hữu.
Triết học gọi đó là Hữu Thể Tất Yếu.
Nếu không có nền tảng như vậy, thì thực tại giống như một tòa nhà không móng — và điều đó phi lý, vì tòa nhà đang đứng đó.
II. Vũ trụ không thể là lời giải thích cuối cùng cho chính nó
Khoa học hiện đại cho thấy vũ trụ có khởi đầu.
Nó giãn nở.
Nó tiến về trạng thái entropy tối đa.
Một hệ thống có tiến trình không thể là vĩnh hằng trong quá khứ.
Nếu vũ trụ bắt đầu tồn tại, thì nó cần nguyên nhân.
Không gì có thể tự tạo ra chính mình. Để làm vậy, nó phải tồn tại trước khi tồn tại — điều đó là nghịch lý.
Nguyên nhân của vũ trụ phải vượt ngoài vũ trụ.
Nó không thể là vật chất, vì vật chất bắt đầu cùng vũ trụ.
Nó không thể bị ràng buộc bởi thời gian, vì thời gian bắt đầu cùng vũ trụ.
Một nguyên nhân như vậy phải là:
Phi vật chất.
Siêu thời gian.
Có năng lực tạo sinh.
Khái niệm Đấng Sáng Thế không phải sự tưởng tượng tùy tiện. Nó là hệ quả logic của việc truy vấn nguyên nhân tối hậu.
III. Trật tự không sinh ra từ hư vô vô định
Vũ trụ không chỉ tồn tại. Nó được cấu trúc chính xác đến mức khó tin.
Các hằng số vật lý nằm trong khoảng cực kỳ hẹp cho phép vật chất phức tạp hình thành.
Sai lệch nhỏ, sao không hình thành.
Không có sao, không có nguyên tố nặng.
Không có nguyên tố nặng, không có hóa học phức tạp.
Không có hóa học phức tạp, không có sự sống.
Trật tự này không chỉ là “đang có”. Nó là trật tự có điều kiện tinh chỉnh.
Có thể nói đó là ngẫu nhiên. Nhưng ngẫu nhiên không giải thích được vì sao hệ thống lại có tính toán học, cấu trúc và ổn định nội tại đến vậy.
Hoặc trí tuệ là nền tảng của thực tại.
Hoặc phi lý là nền tảng của thực tại.
Triết học buộc phải chọn phương án ít mâu thuẫn hơn.
IV. Đạo đức không thể chỉ là phản ứng hóa học
Nếu con người chỉ là tập hợp phân tử, thì “thiện” và “ác” chỉ là chiến lược sinh tồn.
Nhưng chúng ta không trải nghiệm đạo đức như một chiến lược. Chúng ta trải nghiệm nó như một nghĩa vụ.
Giết người vô tội là sai, kể cả khi số đông chấp nhận.
Phản bội là xấu, kể cả khi có lợi.
Tính bắt buộc của đạo đức cho thấy có một chuẩn mực vượt khỏi cá nhân và xã hội.
Luật hàm ý có nguồn của luật.
Nếu không có nền tảng đạo đức tối hậu, thì mọi phán xét luân lý chỉ là ý kiến. Nhưng con người không sống như thể đạo đức chỉ là ý kiến.
V. Khát vọng vô hạn hé lộ nguồn gốc siêu việt
Con người tìm kiếm:
Ý nghĩa tuyệt đối.
Công lý tuyệt đối.
Tình yêu tuyệt đối.
Sự sống vượt khỏi cái chết.
Không sinh vật thuần túy sinh học nào cần khái niệm vĩnh cửu để tồn tại. Nhưng con người mang trong mình trực giác về vĩnh cửu.
Khát vọng đó không chứng minh bằng thí nghiệm, nhưng nó chỉ ra một điều: con người không cảm thấy mình thuộc trọn về hữu hạn.
Nếu trong con người tồn tại một khát vọng mà thế giới vật chất không thể thỏa mãn, thì lời giải thích hợp lý là con người không chỉ thuộc về vật chất.
Kết luận
Nếu:
– Thực tại phụ thuộc cần một nền tảng không phụ thuộc.
– Vũ trụ có khởi đầu.
– Cấu trúc của nó mang tính tinh chỉnh.
– Đạo đức có tính khách quan.
– Con người mang khát vọng vượt khỏi vật chất.
Thì kết luận hợp lý nhất không phải là hư vô, mà là một Hữu Thể Tuyệt Đối.
Tự hữu.
Siêu thời gian.
Phi vật chất.
Nguồn của luật tự nhiên và chuẩn mực đạo đức.
Tin vào Đấng Sáng Thế không phải bước lùi của lý trí. Ngược lại, đó là điểm mà lý trí đi đến khi nó truy vấn đến cùng nền tảng của tồn tại.
Người ta có thể từ chối kết luận ấy. Nhưng từ chối không đồng nghĩa với giải thích được điều gì thay thế.
Và triết học, khi đi đến tận cùng câu hỏi, không đưa ta vào mê tín — mà đưa ta đến biên giới nơi lý trí gặp điều Tuyệt Đối.
