Nghĩa quân Kurd kiên quyết không làm bia đỡ đạn cho liên quân Hoa Kỳ

newboi

Đàn iem Duy Mạnh
Natalia SanchaNatalia Sancha Erbil - ngày 23 tháng 3 năm 2026 - 18:33 CET
không phận Iraq bị đóng cửa vì cuộc chiến giữa Mỹ-Israel chống lại nước láng giềng Iran, cửa ngõ chính vào Kurdistan thuộc Iraq là qua cửa khẩu biên giới Khabur của Thổ Nhĩ Kỳ. Hành trình đến thủ phủ Erbil của người Kurd mất 5 giờ đồng hồ trên những con đường mà khi màn đêm buông xuống, bầu trời được chiếu sáng bởi vô số tia chớp. Một số là do sét đánh từ một cơn bão đêm bất thường. Số khác là do máy bay không người lái hoặc tên lửa phóng từ phía đông, từ Iran, nhằm tấn công - hoặc bị đánh chặn trên đường đến - một cơ sở của Mỹ hoặc một căn cứ của lực lượng người Kurd-Iran đóng trên lãnh thổ Iraq.

ngày 20 tháng 3 năm 2026 pháo hoa đã thắp sáng bầu trời để kỷ niệm sự trùng hợp bất thường giữa Tết Nguyên đán của người Kurd, Nowruz, với lễ Eid, đánh dấu sự kết thúc tháng ăn chay Ramadan của người Hồi giáo. Những quả cầu màu sắc được những người Kurd và Ả Rập trẻ tuổi bắn lên bầu trời đông đúc được theo sau bởi những tiếng reo hò, tiếng hô vang của một dân tộc từ chối bị kéo vào chiến tranh một lần nữa.
GT6E5SOGB5AAVOZKO2NA2FFBVI.JPG

“Mọi người sợ ra ngoài vì lo bị trúng tên lửa và rocket. Rồi cả ngày chúng tôi cứ nhìn lên trời mỗi khi nghe thấy tiếng động,” chuyên viên làm đẹp 40 tuổi Yassamin Jabbar khu phố cổ Erbil, người vừa đến từ Baghdad để đón lễ cùng gia đình chồng, những người Kurd, cho biết.

từ ngày 28 tháng 2 năm 2026 khi cuộc tấn công chung của Israel và Mỹ bắt đầu, trung tâm CPT dành cho Kurdistan thuộc Iraq đã ghi nhận 307 cuộc tấn công của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran và các lực lượng dân quân đồng minh ở Iraq nhằm vào lãnh thổ của Chính phủ Khu vực Kurdistan thuộc Iraq (KRG).

thứ Bảy ngày 21 tháng 3 năm 2026 một cuộc tấn công khác đã nâng số người chết lên 9, với 51 người bị thương, ngoài việc gây ra thiệt hại vật chất đáng kể.

Iraq ngần ngại tham gia vào một cuộc chiến không phải của mình, nhưng trên lãnh thổ của nước này lại chứa đựng tất cả các yếu tố để bị cuốn vào cuộc chiến: trữ lượng dầu mỏ khổng lồ, các lực lượng dân quân người Kurd-Iran ở phía đông bắc phản đối chế độ của các giáo chủ Hồi giáo, các lực lượng dân quân Shia thân Iran ở miền trung và nam đất nước, các căn cứ quân sự của Mỹ, và trên hết, hiện nay đây là biên giới duy nhất ở Trung Đông — Iran và Iraq có chung gần 1.500 km — từ đó Mỹ và Israel có thể phát động một chiến dịch trên bộ với quân đội đồng minh trong trường hợp chế độ Iran sụp đổ.

“Bạn không thể lật đổ một chế độ chỉ bằng cách ném bom. Bạn có thể làm suy yếu nó, nhưng bạn không thể lật đổ nó nếu không có quân đội trên mặt đất,” giáo sư Mohammed Shareef (ảnh dưới) các vấn đề người Kurd và chính sách đối ngoại của Mỹ đối với Iraq, giải thích trong một quán cà phê ở Erbil.
Stream episode Dr Mohammed Shareef - 'Causes and Consequences: Kurdistan's  Independence Referendum' by Kurdish Progress podcast | Listen online for  free on SoundCloud


Chính quyền Trump đã thăm dò ý kiến của 5 lực lượng dân quân Kurd-Iran chính đóng quân tại KRG về vai trò tiềm năng của họ trong một cuộc tấn công trên bộ. Chính quyền Trump thúc giục các lực lượng này phối hợp bằng cách thống nhất dưới một liên minh duy nhất gọi là Liên minh các Lực lượng Chính trị của Kurdistan thuộc Iran.

“KRG đang ở thế tiến thoái lưỡng nan. Giữa liên minh với Mỹ và nguy cơ chiến tranh tiềm tàng với Iran,” Shareef lập luận. Nghĩa quân Kurd là đồng minh chiến lược của Mỹ trong khu vực, và việc Washington tìm kiếm sự ủng hộ của người Kurd Iran để lật đổ chế độ Tehran chính xác là những gì họ đã làm vào năm 2003 khi họ quay sang người Kurd ở Iraq để lật đổ Saddam Hussein, sau đó thể chế hóa quan hệ với KRG.

nguồn tin trong chính phủ Erbil xác nhận với EL PAÍS rằng họ đã yêu cầu các lực lượng dân quân người Kurd-Iran không phát động cuộc tấn công từ lãnh thổ người Kurd của Iraq, vì lo ngại bị trả đũa từ một quốc gia láng giềng mạnh hơn và có năng lực quân sự vượt trội hơn nhiều. “Đây không phải là cuộc chiến của chúng tôi”, một quan chức cấp cao nói, lặp lại luận điệu chung của khu vực, vốn vang vọng ở các thủ đô vùng Vịnh, nơi hỏa lực của Iran đang oanh tạc các mục tiêu của Mỹ và gây thiệt hại nặng nề cho nguồn cung cấp hydrocarbon toàn cầu, vốn chiếm 90% xuất khẩu của Iraq.

Q&A: Iraqi Kurdish leader Massoud Barzani

1 ngày sau vụ tấn công vào Iran, tổng thống Mỹ đã có các cuộc điện đàm riêng với hai nhà lãnh đạo người Kurd ở Iraq, Massoud Barzani (ảnh trên) chủ tịch Đảng Dân chủ Kurdistan (KDP), và Bafel Talabani (ảnh dưới) đứng đầu Liên minh Yêu nước Kurdistan (PUK), để thảo luận về một cuộc tấn công có thể xảy ra từ lãnh thổ Iraq.
Ushering in a New Era of the Talabani Dynasty - 1001 Iraqi Thoughts


“Như các bạn đã biết, chúng tôi rất thân thiện với người Kurd, nhưng chúng tôi không muốn làm cho cuộc chiến trở nên phức tạp hơn nữa. Tôi không muốn người Kurd tham gia. Tôi không muốn thấy người Kurd bị thương, bị giết,” Trump tự mâu thuẫn với chính mình 1 tuần sau đó.

Lạm phát và mất điện
chiến tranh đang gây thiệt hại cho túi tiền của người dân, do giá cả hàng hóa nhập khẩu từ Iran tăng cao, chẳng hạn như trái cây, và khí đốt mà họ không thể khai thác trong thời kỳ xung đột này. Mudafar Hoshno, 27 tuổi, chủ một quán cà phê nhỏ, gần như trống rỗng trong Thành cổ Erbil, giải thích rằng việc mất điện khiến cửa hàng của anh chìm trong bóng tối. Khi màn đêm buông xuống, một vài nhóm thanh niên bất chấp nỗi sợ hãi, tụ tập quanh những bao cát đấm bốc điện tử, chờ đến lượt mình để thử sức mạnh. Hoshno nói ông đang chờ xem điều gì sẽ xảy ra, bởi vì những tín hiệu từ Israel và Mỹ rất khó hiểu: “Hôm nay Trump nói chiến tranh đã kết thúc, ngày mai ông ta lại yêu cầu 200 tỷ đô la để tiếp tục gửi quân.”

hiện, các lực lượng dân quân người Kurd-Iran – được các chuyên gia ước tính có từ 4.000 đến 10.000 chiến binh – chỉ nhận được lời kêu gọi kiềm chế từ Erbil và rất ít sự đảm bảo hay vũ khí từ chính quyền Trump và Netanyahu, trong khi các căn cứ của họ phải hứng chịu các cuộc tấn công hàng ngày bằng máy bay không người lái và tên lửa của Iran tại các vị trí trên núi dọc biên giới với Iran. Ở Trung Đông, chiến tranh được quyết định trên không. Và trong khi Chính quyền Khu vực Kurdistan (KRG) được hưởng vùng cấm bay dưới sự bảo vệ của Mỹ từ năm 1991, các lực lượng dân quân người Kurd-Iran lại không nhận được sự yểm trợ trên không từ máy bay chiến đấu của Israel hay Mỹ. Nếu không có sự bảo vệ này, một cuộc tấn công trên bộ hiện nay sẽ dẫn đến thương vong nặng nề trong hàng ngũ của họ và khiến họ dễ bị tổn thương trước pháo binh Iran, vốn vẫn có khả năng đè bẹp các cuộc nổi dậy nội bộ.
CUPMW4RJZNHQPMVQD2FZ3VNKSQ.JPG

dân quân Kurd-Iran nhận thức được mặt trái của việc trở thành “đồng minh chiến lược người Kurd” của Mỹ. Chính quyền Khu vực Kurdistan (KRG) đã trở thành hình mẫu thành công nhất về quyền tự trị của người Kurd, điều cũng được mong muốn ở các khu vực người Kurd của Iran, Thổ Nhĩ Kỳ và Syria, nơi có tổng cộng 40 triệu người: 6 triệu ở Iraq và 10 triệu ở Iran. Nhưng ở Syria, kinh nghiệm cay đắng hơn. Sau một thập kỷ chiến đấu trên bộ chống lại Nhà nước Hồi giáo và dưới sự yểm trợ trên không của các máy bay chiến đấu thuộc Liên minh Quốc tế do Mỹ dẫn đầu, Trump đã chọn cách đóng cửa các căn cứ, khiến các lực lượng dân quân người Kurd đồng minh bị phơi bày trong một sự thay đổi chiến lược trong liên minh với chính phủ Damascus mới sau khi lật đổ chế độ Bashar al-Assad.

Thất bại lật đổ chế độ Iraq
23 năm sau cuộc xâm lược Iraq của Mỹ, đất nước này vẫn đang cố gắng tái thiết. Chiến dịch này đã trở thành một bài học cảnh báo trong lịch sử các cuộc can thiệp quân sự của Mỹ và đã được giới quân sự viện dẫn rộng rãi trong hai chiến dịch thay đổi chế độ được phát động ở Venezuela và Iran. Các lực lượng dân quân thân Iran tập hợp dưới sự bảo trợ của Lực lượng Huy động Nhân dân là di sản của sự sụp đổ thể chế xảy ra khi lính thủy đánh bộ Mỹ đổ bộ vào Iraq năm 2003 để lật đổ Saddam Hussein. Bao gồm hơn 50 phe phái, chủ yếu là người Shia và được Iran hậu thuẫn, họ là một phần của cái gọi là “trục kháng chiến Shia”, cùng với Hezbollah ở Lebanon và Houthi ở Yemen. Kể từ ngày 10 tháng 3, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái cảm tử và tên lửa nhằm vào các lợi ích dầu mỏ và các căn cứ hoặc phái đoàn của Mỹ tập trung ở ngoại ô cả hai thủ đô, thủ phủ khu vực người Kurd, Erbil, và thủ đô Baghdad của Iraq, đã được ghi nhận.

thứ Bảy hôm 21 tháng 3 năm 2026 vụ tấn công nhằm vào 1 căn cứ quân sự của Mỹ gần sân bay Baghdad, khiến Đại sứ quán Mỹ phải kêu gọi công dân Mỹ “rời khỏi Iraq ngay lập tức” thông qua tài khoản X của mình. Trước nguy cơ bị mắc kẹt giữa làn đạn, NATO đã đình chỉ sứ mệnh của mình, và Tây Ban Nha tuần này đã sơ tán 205 binh sĩ và nhân viên quân sự mà họ triển khai tại nước này.

“Chính quyền Khu vực Kurdistan (KRG) là đồng minh của Mỹ ở Trung Đông, và được các nhóm dân quân thân Iran coi là như vậy, vì vậy chúng ta phải thận trọng với một nước láng giềng lớn mạnh hơn nhiều như Iran”, một nguồn tin thân cận với chính phủ KRG, giấu tên, chỉ ra. Lực lượng vũ trang của KRG — 1 vạn binh sĩ Peshmerga — đã chọn không đáp trả các cuộc tấn công của các nhóm vũ trang thân Iran để ngăn chặn đất nước rơi vào một cuộc nội chiến có thể xảy ra.

giữa làn đạn ngày càng dữ dội bao trùm lên 47 triệu công dân Iraq, người dân vẫn tiếp tục cuộc sống thường nhật đi làm hoặc thăm gia đình. Jabbar đang lên kế hoạch cho lộ trình trở về Baghdad vào thứ Hai, khi kỳ nghỉ của bà kết thúc. Bà sẽ đi qua các trạm kiểm soát quân sự mới trên đường đi, tránh các căn cứ quân sự và vị trí của lực lượng dân quân.
 
Top