(Nhật Bản) - Giấy tờ giả mạo và thông tin việc làm chui ẩn náu trên mạng xã hội, người Việt cư trú bất hợp pháp bị gọi bằng tiếng lóng là "bộ đội"

Ngày 22, Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú Nhật Bản đã công bố phương hướng tăng cường hoạt động tuần tra không gian mạng nhằm thu thập và phân tích các bài đăng trên mạng xã hội, phục vụ mục tiêu siết chặt phát hiện và xử lý người nước ngoài cư trú bất hợp pháp và lao động bất hợp pháp. Bối cảnh dẫn tới việc tăng cường giám sát là thực tế mạng xã hội đối với người nước ngoài đang sinh sống tại Nhật Bản không chỉ là công cụ giao tiếp để trao đổi trực tiếp với đồng hương bằng tiếng mẹ đẻ, mà còn đang kết nối một bộ phận người cư trú bất hợp pháp, trở thành môi trường dung dưỡng cho các hành vi phạm pháp như lao động trái phép hay các công việc chui.


SNS trở thành cửa ngõ hình thành mô hình lao động bất hợp pháp

"Bộ đội", từ trong tiếng Việt mang nghĩa binh sĩ hay đơn vị quân đội, được cho là đang được sử dụng như tiếng lóng trong cộng đồng người Việt tại Nhật Bản để chỉ những người cư trú bất hợp pháp và mạng lưới của họ. Cách gọi này được ví với hình ảnh bộ đội miền Bắc Việt Nam tiến hành chiến tranh du kích chống lại quân đội Hoa Kỳ trong Chiến tranh Việt Nam. Trên mạng xã hội, người Việt tại Nhật Bản kết nối với nhau và được cho là thực hiện việc môi giới việc làm, bao gồm cả các công việc chui, cũng như mua bán giấy tờ tùy thân giả mạo.

Hồi tháng 3 năm nay, một công ty phái cử nhân lực tại tỉnh Shizuoka đã bị Sở Cảnh sát Thủ đô Tokyo phát hiện và xử lý vì đưa người Việt Nam cư trú bất hợp pháp đến làm việc tại các nhà máy gia công mài kim loại. Những người này ban đầu nhập cảnh Nhật Bản với tư cách thực tập sinh kỹ năng, nhưng đã bỏ trốn khỏi nơi thực tập do tiền lương thấp và các lý do khác. Khi tìm việc làm, nơi họ dựa vào là Facebook, mạng xã hội có lượng người dùng lớn tại Việt Nam.

Công ty phái cử đã đưa nhóm người Việt này đến các nhà máy đang thiếu hụt lao động và thu phí phái cử. Phía nhà máy cũng không thực hiện việc xác nhận tư cách lưu trú, cho thấy khả năng một mô hình lao động bất hợp pháp đã được hình thành với mạng xã hội làm điểm khởi đầu.

Hướng tới thành lập bộ phận chuyên trách phân tích

Cấu trúc này không chỉ giới hạn ở người Việt Nam. Một quan chức của Cục Quản lý Xuất nhập cảnh cho biết, "người nước ngoài từ nhiều quốc gia đến Nhật Bản đều đang sử dụng mạng xã hội như công cụ liên lạc với đồng hương trong thời gian lưu trú". Người này cũng tiết lộ, "chúng tôi đã xác nhận có những bài đăng trao đổi thông tin về thẻ cư trú giả mạo bằng tiếng nước ngoài".

Cục Quản lý Xuất nhập cảnh và Lưu trú xác định mạng xã hội là nguồn thông tin quan trọng và đang hướng tới việc thành lập một bộ phận chuyên trách thực hiện phân tích. Để vận hành, cần phải phát hiện các từ khóa liên quan đến lao động bất hợp pháp từ khối lượng khổng lồ bài đăng bằng ngoại ngữ, cũng như nắm bắt xu hướng sử dụng mạng xã hội theo từng quốc gia xuất xứ. Một cán bộ phụ trách cho biết, "chúng tôi muốn đưa vào sử dụng các công cụ có khả năng trích xuất manh mối ban đầu về cư trú bất hợp pháp và lao động bất hợp pháp". (Utsugi Wataru)