Trốn thuế: Lưới trời Tập nhạc phụ mình đã chụp xuống người nổi tiếng và influencer
Năm 2025, cơ quan thuế Trung Quốc mở một đợt trấn áp quy mô lớn nhắm vào nhóm cá nhân thu nhập cao, đặc biệt là giới nghệ sĩ, influencer và live streamer. Theo báo cáo của Cục Quản lý Thuế Nhà nước Trung Quốc (SAT) công bố ngày 8/12/2025, trong 11 tháng đầu năm, 1.818 cá nhân thuộc diện “thu nhập cao, tài sản lớn” đã bị điều tra, với tổng số tiền thuế truy thu, phí và phạt lên tới 1,523 tỷ nhân dân tệ.
Nhóm đối tượng bị nhắm đến được SAT định nghĩa khá rõ: cá nhân có thu nhập hàng năm trên 1 triệu nhân dân tệ hoặc sở hữu tài sản đầu tư vượt 10 triệu nhân dân tệ. Phần lớn trong số này hoạt động trong lĩnh vực giải trí, quảng cáo, livestream bán hàng và sản xuất nội dung trên các nền tảng video ngắn.
Chiến dịch năm 2025 không phải một hành động đơn lẻ. Nó là bước tiếp theo của chuỗi chỉnh đốn bắt đầu từ năm 2021, sau các vụ trốn thuế gây chấn động của Phạm Băng Băng và đặc biệt là Viya (Hoàng Vy)– live streamer từng bị phạt 1,34 tỷ nhân dân tệ. Tuy nhiên, điểm khác biệt của năm 2025 nằm ở quy mô rà soát và mức độ hệ thống hóa, thay vì chỉ xử lý một vài “con cá lớn” để răn đe.
Một trong những trường hợp được công bố rộng rãi là Chen Zhen (Trần Chấn), influencer đánh giá ô tô với hơn 24 triệu người theo dõi. Theo kết luận điều tra, Chen đã che giấu phần lớn thu nhập từ video ngắn trong giai đoạn 2021–2023, chỉ kê khai một phần vào năm 2023 với số liệu bị đánh giá là “không khớp nghiêm trọng”. Tổng số tiền bị truy thu và phạt lên tới 2,474 triệu nhân dân tệ, trong đó riêng thuế truy thu hơn 1,18 triệu.
Ngoài các cá nhân nổi tiếng, nhiều công ty quản lý influencer (MCN) cũng bị đưa vào tầm ngắm. Cơ quan thuế phát hiện tình trạng sử dụng tài khoản cá nhân để nhận doanh thu, không khấu trừ thuế cho người dẫn livestream, thậm chí lập công ty “vỏ bọc” để phát hành hóa đơn giả, giúp cá nhân né thuế thu nhập. Một số vụ việc đang được chuyển sang cơ quan điều tra hình sự.
Về mặt chính thức, SAT khẳng định chiến dịch nhằm bảo đảm công bằng thuế và duy trì kỷ cương tài khóa. Đại diện SAT, ông Dai Shiyou (Đái Thế Hữu), cho biết cơ quan thuế đang sử dụng hệ thống big data để đối chiếu chéo dữ liệu từ nền tảng nội dung, ngân hàng, hóa đơn điện tử và báo cáo tài chính. Những cá nhân có dòng tiền và mức hiển thị công khai không tương xứng với thu nhập kê khai sẽ tự động bị gắn cờ rủi ro.
Báo chí nhà nước Trung Quốc nhìn chiến dịch này như dấu chấm hết cho “thời kỳ kiếm tiền dễ dàng” trong giới giải trí và livestream. Các bài bình luận trên China Daily và Xinhua nhấn mạnh rằng người nổi tiếng không chỉ là cá nhân kinh doanh mà còn có ảnh hưởng xã hội, do đó nghĩa vụ thuế của họ mang tính biểu tượng. Việc phô trương lối sống xa hoa trong khi né thuế bị coi là đi ngược lại mục tiêu ổn định xã hội.
Từ góc nhìn của truyền thông quốc tế và giới phân tích độc lập, chiến dịch 2025 phản ánh áp lực ngân sách và tăng trưởng của Trung Quốc. Khi kinh tế tăng chậm, bất động sản suy thoái và nguồn thu truyền thống bị thu hẹp, nhóm thu nhập cao trở thành mục tiêu dễ xác định và dễ chính danh hóa về mặt dư luận. Đồng thời, việc yêu cầu các nền tảng báo cáo và khấu trừ thuế tại nguồn – áp dụng từ 2024–2025 – khiến khả năng trốn thuế trong nền kinh tế số giảm mạnh.
Tuy vậy, một số chuyên gia bày tỏ lo ngại về tác động dài hạn. Ngành livestream và influencer là một phần quan trọng của tiêu dùng nội địa, tạo ra hàng triệu việc làm gián tiếp trong marketing, logistics, sản xuất nội dung. Việc siết quá chặt có thể làm giảm động lực sáng tạo, khiến một bộ phận tài năng tìm cách chuyển hoạt động ra nước ngoài hoặc sang các nền tảng khó kiểm soát hơn.
Chiến dịch năm 2025 cũng diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc mở rộng hợp tác trao đổi thông tin tài chính quốc tế theo chuẩn CRS, giúp truy vết thu nhập và tài sản ở nước ngoài. Điều này làm thu hẹp thêm không gian né thuế thông qua tài khoản cá nhân hoặc cấu trúc công ty phức tạp.
Hệ quả trực tiếp là nhiều influencer đã chủ động tự khai báo bổ sung và nộp thuế trước khi bị điều tra chính thức, nhằm tránh mức phạt nặng. Các MCN buộc phải tái cấu trúc mô hình kinh doanh, chuyển từ “tối ưu thuế” sang tuân thủ chặt chẽ quy định.
Thông điệp mà Tập nhạc phụ mình phát đi khá rõ: trong bối cảnh mới, danh tiếng và ảnh hưởng không còn là lá chắn trước nghĩa vụ thuế. Chiến dịch không chỉ nhằm thu hồi hàng tỷ nhân dân tệ mà còn tái định hình trật tự của ngành giải trí và kinh tế sáng tạo, đặt chúng dưới cùng một khung kỷ luật tài khóa như các lĩnh vực truyền thống.
Tỉ phú như Jack Ma dưới tay của nhạc phụ mình còn ngoan như thế huống gì là KOL KOC hay CELEB.
