Ông già bị đui và cây gậy

Truyện ngắn của Andrei Petrov


Ba mươi năm trước, một tai nạn trong hầm mỏ đã cướp đi đôi mắt của lão. Từ đó lão sống trong một căn nhà gỗ mục nát ven sông Volga, ngày ngày chống gậy đi dọc bờ đê. Chiếc gậy, một cành táo già được vót nhẵn là thứ duy nhất lão mang theo suốt ba mươi năm. Nó là đôi mắt thứ hai, là cánh tay nối dài, là ranh giới giữa lão và thế giới.


Mỗi sáng, lão cầm gậy bước ra. Tiếng gậy gõ trên nền đất: cốc... cốc... cốc... Mỗi âm thanh là một câu hỏi lão gửi vào thế giới. Và thế giới trả lời bằng những rung động truyền ngược lên cánh tay, lên vai, lên tận đáy sọ.


Có lần, một đứa trẻ hỏi lão: "Ông ơi, ông có buồn vì không thấy gì không?" Lão cười: "Ta thấy đấy cháu ạ. Ta thấy bằng gậy. Mỗi lần gậy chạm vào một thứ, thứ ấy sinh ra trong ta. Các cháu thấy cả thế giới cùng một lúc, nên chẳng thấy gì thật sâu. Còn ta, mỗi lần chỉ thấy một thứ, nhưng thấy nó bằng cả tâm hồn."

Ngày hôm ấy, lão đi xa hơn thường lệ.

Mùa thu đã muộn, gió thốc từ sông lên mang theo hơi lạnh của những ngày sắp đóng băng. Lão muốn ra bờ đê cũ nơi ba mươi năm trước, trước tai nạn, lão từng ngồi với vợ, ngắm những con tàu trôi qua.

Lão chống gậy bước. Chiếc gậy chạm vào đất, vào đá, vào những bụi cỏ khô. Mỗi lần chạm, thế giới hiện ra trong lão như những mảnh ghép: một hòn đá nhẵn, một vũng nước còn đọng, một gốc cây già với những rễ trồi lên mặt đất.

Rồi bất ngờ, chiếc gậy vung ra mà không chạm vào gì cả.

Lão khựng lại. Đưa gậy sang trái. Không có gì. Sang phải. Không có gì. Vòng một vòng rộng hơn. Vẫn không có gì.

Ba mươi năm qua, chưa bao giờ chiếc gậy của lão vung ra mà không chạm vào một thứ gì. Dù là đất, là đá, là cỏ luôn có một phản hồi. Luôn có một thực tại được "tặng" lại sau mỗi cú chạm.

Nhưng bây giờ, không có gì.

Lão đứng im, cố lắng nghe. Gió vẫn thổi. Chim vẫn hót xa xa. Nhưng phía trước nơi chiếc gậy vừa vung ra là một khoảng trống tuyệt đối.

Lão cúi xuống, đưa tay sờ. Không có gì. Lão bước lên một bước, lại vung gậy. Vẫn không có gì. Một bước nữa. Rồi một bước nữa. Chiếc gậy vung trong không trung, không chạm, không vấp, không một điểm tựa.

Lão cảm thấy mình như đang rơi. Không phải rơi xuống dưới, mà rơi vào bên trong. Rơi vào một khoảng không không đáy, nơi không có gì để bám víu, không có gì để trả lời câu hỏi "Ta đang ở đâu?".

Nỗi sợ chưa từng có tràn ngập lão. Lão đã từng sợ khi tai nạn ập đến. Lão đã từng sợ khi biết mình sẽ mù vĩnh viễn. Nhưng chưa bao giờ lão sợ như lúc này.

Bởi đây là nỗi sợ của hư vô.

Khi chạm vào đá, dù đau, lão biết mình đang sống trong một thế giới có thực. Khi chạm vào nước, dù lạnh, lão biết mình đang hiện hữu. Nhưng bây giờ, chiếc gậy vung vào khoảng không, và khoảng không ấy nuốt chửng tất cả, kể cả cảm giác về sự tồn tại của chính lão.

Lão ngồi thụp xuống, hai tay ôm đầu. Chiếc gậy rơi bên cạnh, lăn tròn trên một thứ gì đó nhưng lão không còn muốn biết nữa.

Và rồi, một giọng nói cất lên từ phía sau:

"Ông lão ơi, ông làm gì ở đây? Chỗ này nguy hiểm lắm! Bờ đê sạt mất một đoạn từ trận lũ năm ngoái, phía trước chỉ còn vực sông. Ông suýt rơi xuống đấy!"

Một bàn tay trẻ nắm lấy cánh tay gầy guộc của lão, kéo lão về phía sau.

"Ông may quá! Chỉ còn nửa bước nữa thôi!"

Lão ngồi im, cảm nhận mặt đất dưới chân. Chiếc gậy bây giờ, khi lão vung ra sau, chạm vào một thân cây. Chạm vào bụi cỏ. Chạm vào đất ẩm.

Thế giới đã trở lại.

Lão nhặt chiếc gậy lên, vuốt ve nó như vuốt ve một sinh vật sống.

"Cháu ơi," lão nói, giọng khàn đặc. "Cháu có bao giờ nghĩ, cái đáng sợ nhất không phải là va vào đá, mà là không va vào gì cả không?"

Người thanh niên im bặt, không hiểu.

"Không sao. Cháu còn trẻ, chưa cần hiểu. Nhưng hãy nhớ: khi nào cháu sợ một điều gì đó, hãy tự hỏi: mình sợ va chạm, hay sợ không có gì để chạm vào?"

Lão chống gậy, từng bước chậm rãi, quay về phía thị trấn. Tiếng gậy lại vang lên: cốc... cốc... cốc...

Mỗi tiếng là một lời cảm ơn gửi đến thế giới. Cảm ơn vì vẫn còn đá, còn đất, còn cây. Cảm ơn vì vẫn còn những thứ để chạm vào, dù những thứ ấy có thể khiến lão đau

Nhưng cây gậy không biết khi mắt ống sáng thứ ông vất đi đầu tiên chính là cây gậy

Thả Khói Ra Mây:

Nhưng cây gậy không biết khi mắt ống sáng thứ ông vất đi đầu tiên chính là cây gậy

Bấm để mở rộng...

Đúng

Hình như ông già này không những quên cảm ơn người đã cứu ổng mà còn quay lại xạo Lồn ra vẻ thâm thúy với người trẻ. CHỈ CÓ THỂ LÀ XAMER

tao biết câu này: thứ mà ánh sáng vứt đi khi thấy cây gậy là người mù gì gì đó...nghe thâm lắm chứ bộ.

Xamxam101:

tao biết câu này: thứ mà ánh sáng vứt đi khi thấy cây gậy là người mù gì gì đó...nghe thâm lắm chứ bộ.

Bấm để mở rộng...

Khi người mù tìm thấy cây gậy dò đường, thứ đầu tiên họ vứt đi là ánh sáng