.pc45.
Bò lái xe

Moshe Dayan, vị tướng "Độc Nhãn" huyền thoại của Israel, không chỉ nổi tiếng với tài năng quân sự mà còn với những phân tích chiến lược sắc bén. Trong chuyến thăm Việt Nam năm 1966 với tư cách phóng viên, ông đã đưa ra nhận định đáng chú ý về cuộc chiến tranh Việt Nam. Khi được hỏi làm thế nào để Hoa Kỳ có thể đánh bại CSVN, Dayan đã thẳng thắn chỉ ra sự phức tạp của chiến trường Việt Nam. Không giống như các cuộc chiến ở Trung Đông, nơi ông quen thuộc với trận địa rõ ràng và đối thủ phân định, Việt Nam là một môi trường chiến tranh hoàn toàn khác. Địa hình hiểm trở với sông ngòi chằng chịt, núi non trùng điệp cùng sự tham gia của người dân địa phương khiến việc nhận diện và đối phó với lực lượng Việt Cộng trở nên vô cùng khó khăn.
Theo Dayan, một trong những thách thức lớn nhất của quân đội Hoa Kỳ là sự hòa lẫn của Việt Cộng vào dân chúng. Việt Cộng không chỉ là lực lượng quân sự mà còn ẩn mình dưới nhiều hình dạng khác nhau: từ nông dân, tiều phu đến học sinh, sinh viên, thậm chí cả công chức. Trẻ em, người già, nam, nữ – tất cả đều có thể là một phần của mạng lưới kháng chiến. Sự nhập nhằng này khiến quân đội Hoa Kỳ không thể phân biệt rõ đâu là dân thường, đâu là kẻ thù. Dayan lập luận rằng chính sự ủng hộ ngầm của người dân miền Nam Việt Nam, dù là do ép buộc hay tự nguyện, đã tạo ra một bức tường vô hình bảo vệ Việt Cộng, khiến các chiến dịch quân sự thông thường trở nên kém hiệu quả.
Với kinh nghiệm từ các cuộc chiến ở Trung Đông, Dayan đưa ra một đề xuất táo bạo: Hoa Kỳ không thể thắng Việt Cộng bằng quân sự thuần túy. Thay vào đó, ông gợi ý một chiến lược dài hạn: rút quân khỏi Việt Nam và để người dân trải nghiệm cuộc sống dưới chế độ Cộn.g sản. Dayan tin rằng chỉ khi đối mặt với thực tế khắc nghiệt của chế độ này, người dân Việt Nam mới “tỉnh ngộ” và nhận ra cái giá của sự lựa chọn. Ông nhấn mạnh rằng “muốn thắng Cộn.g sản, phải thua họ trước”. Đây không phải là sự thừa nhận thất bại mà là một chiến lược dựa trên sự thay đổi nhận thức của người dân, điều mà Dayan cho rằng sẽ dẫn đến chiến thắng cuối cùng mà không cần giao tranh trực tiếp.
Nhận định của Dayan dường như đã trở thành hiện thực khi Hoa Kỳ rút quân vào năm 1973 và miền Nam Việt Nam rơi vào tay Cộn.g sản vào năm 1975. Tuy nhiên, cái giá mà người dân Việt Nam phải trả không hề nhỏ. Những mất mát về lãnh thổ như nửa thác Bản Dốc, 15.000 km² đất Ải Nam Quan, các khu vực Hsa, Tsa, Gacma và một phần lãnh hải Biển Đông là minh chứng cho những tổn thất lâu dài. Bên cạnh đó, hàng triệu người Việt Nam đã trải qua những năm tháng khó khăn dưới chế độ mới, với những hệ lụy về kinh tế, xã hội và nhân quyền. Lời cảnh báo của Dayan, cùng với câu nói của cựu Tổng thống Mỹ Ronald Reagan về “ngàn năm tăm tối”, nhấn mạnh rằng hòa bình đạt được bằng cách rút lui có thể dẫn đến những hậu quả không lường trước cho các thế hệ sau.
Moshe Dayan không chỉ là một nhà quân sự xuất sắc mà còn là một nhà chiến lược có tầm nhìn vượt thời đại. Nhận định của ông về chiến tranh Việt Nam không chỉ phản ánh sự hiểu biết sâu sắc về bản chất của chiến tranh du kích mà còn cho thấy sự nhạy bén trong việc dự đoán tâm lý xã hội. Quan điểm của ông, dù gây tranh cãi vào thời điểm đó, đã để lại một bài học lịch sử: chiến thắng không chỉ đến từ sức mạnh quân sự mà còn từ sự thay đổi trong nhận thức của con người. Tuy nhiên, câu chuyện về Việt Nam cũng là một lời nhắc nhở rằng những quyết định chiến lược sai lầm có thể dẫn đến những mất mát không thể bù đắp. Di sản của Dayan, cùng với những bài học từ cuộc chiến Việt Nam, vẫn là nguồn cảm hứng và suy ngẫm cho các nhà lãnh đạo và chiến lược gia ngày nay.
John Nguyen