ChauTran14012002
Địt xong chạy
hần lớn những đứa trẻ sinh ra và lớn lên ở tầng lớp dưới cùng của xã hội đều có một “căn bệnh chung”: trưởng thành rất muộn, khả năng nhận thức và quan sát xã hội kém.
Trong suy nghĩ phổ biến của nhiều người tồn tại một ngộ nhận quen thuộc: “Con nhà nghèo sớm phải lo việc nhà”. Nhưng trên thực tế, cái gọi là “lo việc nhà” ấy chỉ giống như bản năng kiếm ăn của loài vật: sớm chịu khổ, sớm lao động, chứ không đồng nghĩa với trưởng thành về tư duy hay nhận thức xã hội.
Rất nhiều người phải đến ba, bốn mươi tuổi mới thực sự bắt đầu hiểu được bản chất con người, nhìn ra logic vận hành ngầm của xã hội. Trước đó, hàng chục năm cuộc đời trôi qua trong trạng thái mơ hồ, bị cuốn đi mà không thực sự hiểu mình đang sống trong một hệ thống như thế nào.
Một giáo sư ở Thanh Hoa cũng nói:
“Con nhà nghèo khi bước ra xã hội để trưởng thành thường chậm hơn ít nhất mười năm. Trước 20 tuổi, đầu óc gần như ở trạng thái mù mờ. Bởi cha mẹ cho quá ít giáo dục tinh thần và tư duy. Họ không có năng lực kiếm tiền vượt trội, cũng không hiểu nhân tình thế thái, nên không thể dạy con điều gì hữu ích. Thậm chí có những bậc cha mẹ còn thường xuyên quát tháo vô cớ.”
Ngược lại, trẻ lớn lên trong gia đình khá giả thường tự tin, cởi mở, linh hoạt, biết ứng biến và nắm bắt cơ hội tốt hơn. Còn trẻ xuất thân từ tầng lớp thấp lại dễ tự ti, nhạy cảm, yếu đuối, cố chấp.
Vì sao con nhà nghèo lại trưởng thành muộn?
Nguyên nhân cốt lõi nằm ở môi trường sống và giáo dục từ nhỏ.
Từ bé, các em khó tiếp cận mạng lưới quan hệ, thông tin và tầm nhìn rộng. Dưới sự dẫn dắt hạn chế của cha mẹ, các em hiếm khi trưởng thành một cách chủ động. Phần lớn chỉ sau khi ra đời, vấp ngã hết lần này đến lần khác, mới bị động học được bài học.
Ngay từ nhỏ, nhiều người đã bị nhồi nhét “văn hóa yếu thế”: phải ngoan, phải hiền, phải chịu thiệt, phải lương thiện – những giá trị tuy đúng về đạo đức cá nhân, nhưng lại khiến họ dễ bị lừa gạt và bóc lột trong xã hội thực tế.
Từ nhỏ, các em được dạy rằng: chỉ có lao động vất vả mới là tiền sạch, làm người phải ngay thẳng, kiếm tiền phải quy củ, chỉ cần nỗ lực không thẹn với lòng là đủ. Vì thế, các em thường ghê sợ những thứ liên quan đến quan hệ, kết nối, vận hành quyền lực, cho rằng chúng bẩn.
Chỉ đến khi trưởng thành hơn, họ mới bàng hoàng nhận ra: thế giới này thực chất vận hành bằng quy tắc quyền lực chứ không phải lòng tốt. Kẻ mạnh sẽ là kẻ chiến thắng!
Con nhà nghèo rất dễ hình thành nhân cách làm hài lòng người khác, và thường không kiểm soát được tiền bạc – hay nói cách khác là “nghèo trong tâm thế”.
Sự tự ti ăn sâu khiến họ dễ hành động theo cảm xúc. Kiếm được chút tiền thì đốt vào những mối quan hệ vô nghĩa, hoặc cho bạn bè xấu vay rồi không đòi lại được, hoặc cho người thân, đồng nghiệp vay. Đến khi chính mình gặp biến cố hay cần vốn để làm việc gì đó, thì mọi người đều lảng tránh.
Một vấn đề nghiêm trọng khác là không có người dẫn đường.
Ở đây, người dẫn đường không phải thiên tài, mà là trong gia đình không có ai đủ tầm để làm hình mẫu hay chỉ lối. Tất cả đều phải tự mình lăn lộn, hố nào cũng phải tự nhảy xuống một lần.
Trong những gia đình nghèo kéo dài nhiều thế hệ, khi bạn gặp vấn đề, người nhà không biết cách giải quyết, lời khuyên họ đưa ra chỉ dựa trên hiểu biết hạn hẹp của họ, dù họ tin rằng đó là vì tốt cho bạn.
Với con nhà nghèo, chi phí thử sai cực kỳ đắt.
Một quyết định sai lầm có thể khiến họ mất vài năm không gượng dậy nổi. Trong khi đó, con nhà khá giả có thể liên tục thử nghiệm, tích lũy kinh nghiệm xã hội mà không bị đẩy vào đường cùng.
Đến khi con nhà nghèo bắt đầu hiểu được phần nào quy luật vận hành của xã hội, thì thường đã bị cuộc đời mài mòn hết góc cạnh: trên có cha mẹ già, dưới có con nhỏ, cái gì cũng sợ, cái gì cũng không dám làm, bó tay bó chân.
Chỉ có 1 số ngoại lệ, những đứa trẻ nổi loạn. Chính vì chúng không chịu để tư duy của gia đình nguyên sinh trói buộc, mà dám học hỏi từ những người có nhận thức cao hơn mình. Nhờ vậy, chúng thường đạt được kết quả tốt hơn.
Trẻ con là một cái cây, uốn chúng như thế nào, chúng sẽ trở nên như vậy. Tiếp xúc với môi trường có tiêu chuẩn cao, tư duy cũng trở nên khác chút. không cần phải đưa con tiếp xúc trực tiếp giới tinh hoa, người nổi tiếng; chỉ cần cho con “làm quen” với tư duy tiến bộ.
Trong suy nghĩ phổ biến của nhiều người tồn tại một ngộ nhận quen thuộc: “Con nhà nghèo sớm phải lo việc nhà”. Nhưng trên thực tế, cái gọi là “lo việc nhà” ấy chỉ giống như bản năng kiếm ăn của loài vật: sớm chịu khổ, sớm lao động, chứ không đồng nghĩa với trưởng thành về tư duy hay nhận thức xã hội.
Rất nhiều người phải đến ba, bốn mươi tuổi mới thực sự bắt đầu hiểu được bản chất con người, nhìn ra logic vận hành ngầm của xã hội. Trước đó, hàng chục năm cuộc đời trôi qua trong trạng thái mơ hồ, bị cuốn đi mà không thực sự hiểu mình đang sống trong một hệ thống như thế nào.
Một giáo sư ở Thanh Hoa cũng nói:
“Con nhà nghèo khi bước ra xã hội để trưởng thành thường chậm hơn ít nhất mười năm. Trước 20 tuổi, đầu óc gần như ở trạng thái mù mờ. Bởi cha mẹ cho quá ít giáo dục tinh thần và tư duy. Họ không có năng lực kiếm tiền vượt trội, cũng không hiểu nhân tình thế thái, nên không thể dạy con điều gì hữu ích. Thậm chí có những bậc cha mẹ còn thường xuyên quát tháo vô cớ.”
Ngược lại, trẻ lớn lên trong gia đình khá giả thường tự tin, cởi mở, linh hoạt, biết ứng biến và nắm bắt cơ hội tốt hơn. Còn trẻ xuất thân từ tầng lớp thấp lại dễ tự ti, nhạy cảm, yếu đuối, cố chấp.
Vì sao con nhà nghèo lại trưởng thành muộn?
Nguyên nhân cốt lõi nằm ở môi trường sống và giáo dục từ nhỏ.
Từ bé, các em khó tiếp cận mạng lưới quan hệ, thông tin và tầm nhìn rộng. Dưới sự dẫn dắt hạn chế của cha mẹ, các em hiếm khi trưởng thành một cách chủ động. Phần lớn chỉ sau khi ra đời, vấp ngã hết lần này đến lần khác, mới bị động học được bài học.
Ngay từ nhỏ, nhiều người đã bị nhồi nhét “văn hóa yếu thế”: phải ngoan, phải hiền, phải chịu thiệt, phải lương thiện – những giá trị tuy đúng về đạo đức cá nhân, nhưng lại khiến họ dễ bị lừa gạt và bóc lột trong xã hội thực tế.
Từ nhỏ, các em được dạy rằng: chỉ có lao động vất vả mới là tiền sạch, làm người phải ngay thẳng, kiếm tiền phải quy củ, chỉ cần nỗ lực không thẹn với lòng là đủ. Vì thế, các em thường ghê sợ những thứ liên quan đến quan hệ, kết nối, vận hành quyền lực, cho rằng chúng bẩn.
Chỉ đến khi trưởng thành hơn, họ mới bàng hoàng nhận ra: thế giới này thực chất vận hành bằng quy tắc quyền lực chứ không phải lòng tốt. Kẻ mạnh sẽ là kẻ chiến thắng!
Con nhà nghèo rất dễ hình thành nhân cách làm hài lòng người khác, và thường không kiểm soát được tiền bạc – hay nói cách khác là “nghèo trong tâm thế”.
Sự tự ti ăn sâu khiến họ dễ hành động theo cảm xúc. Kiếm được chút tiền thì đốt vào những mối quan hệ vô nghĩa, hoặc cho bạn bè xấu vay rồi không đòi lại được, hoặc cho người thân, đồng nghiệp vay. Đến khi chính mình gặp biến cố hay cần vốn để làm việc gì đó, thì mọi người đều lảng tránh.
Một vấn đề nghiêm trọng khác là không có người dẫn đường.
Ở đây, người dẫn đường không phải thiên tài, mà là trong gia đình không có ai đủ tầm để làm hình mẫu hay chỉ lối. Tất cả đều phải tự mình lăn lộn, hố nào cũng phải tự nhảy xuống một lần.
Trong những gia đình nghèo kéo dài nhiều thế hệ, khi bạn gặp vấn đề, người nhà không biết cách giải quyết, lời khuyên họ đưa ra chỉ dựa trên hiểu biết hạn hẹp của họ, dù họ tin rằng đó là vì tốt cho bạn.
Với con nhà nghèo, chi phí thử sai cực kỳ đắt.
Một quyết định sai lầm có thể khiến họ mất vài năm không gượng dậy nổi. Trong khi đó, con nhà khá giả có thể liên tục thử nghiệm, tích lũy kinh nghiệm xã hội mà không bị đẩy vào đường cùng.
Đến khi con nhà nghèo bắt đầu hiểu được phần nào quy luật vận hành của xã hội, thì thường đã bị cuộc đời mài mòn hết góc cạnh: trên có cha mẹ già, dưới có con nhỏ, cái gì cũng sợ, cái gì cũng không dám làm, bó tay bó chân.
Chỉ có 1 số ngoại lệ, những đứa trẻ nổi loạn. Chính vì chúng không chịu để tư duy của gia đình nguyên sinh trói buộc, mà dám học hỏi từ những người có nhận thức cao hơn mình. Nhờ vậy, chúng thường đạt được kết quả tốt hơn.
Trẻ con là một cái cây, uốn chúng như thế nào, chúng sẽ trở nên như vậy. Tiếp xúc với môi trường có tiêu chuẩn cao, tư duy cũng trở nên khác chút. không cần phải đưa con tiếp xúc trực tiếp giới tinh hoa, người nổi tiếng; chỉ cần cho con “làm quen” với tư duy tiến bộ.
