Căn nhà ma đè
Căn nhà 422 Trần Quý Cáp (nay Võ văn Tần, Sài gòn) tôi ngụ trong thời gian 1960-1962. Tôi xác định được là vì khi Phạm Phú Quốc đánh bom dinh Độc lập (2.1962) thì tôi còn ở đó. Khi đảo chánh (11.1963) thì gia dình đã dọn sang nhà khác ở cạnh bộ Tổng tham mưu.
Những ngày tháng đó tôi có 1 bạn hơn tôi 1 tuổi ở cùng nhà, tên là Tư và con của 1 chị giúp việc. Tại sao bạn tên Tư, còn chị Hai anh Ba ở đâu thì tôi không biết. Sau khi tôi đi học lúc lên 6 thì bạn về quê. Năm 1968, mẹ con bạn có lên thăm gia đình tôi ở Bình Lợi vào 1 dịp và tôi ra vườn ngồi với bạn thân này 1 lúc nhưng 2 đứa không biết nói gì với nhau nữa. Khi bạn ra về, tôi có tặng bạn 1 con chó mới có mấy tháng. Từ 1962 đến 1968, tôi đổi nhà mấy bận, và dạo đó làm gì có whatsapp, line, zalo làm sao giữ được liên lạc mà mẹ bạn vẫn tìm ra. Sau đó tôi đi Pháp, không biết mẹ của Tư có trở lại thăm không lần nào cho đến 1975.
Phố Trần Quý Cáp này ở gần ngã ba Cao Thắng nơi có rạp Việt Long ngày trước. Nay là Sài gòn Mall và rạp chiếu phim Mega GS Cinema. Căn nhà 422 hẹp nhưng rất sâu, thông ra phía sau hẻm 32 Cao Thắng là nơi ngày trước có xe nước mía, có bán cá kiểng và tôi hay đi ra mua bịch lăng quăng là đồ ăn cho cá. Mặt Trần Quý Cáp, bên kia đường đối diện có 1 căn hộ 4-5 tầng. Đây là 1 hộ ‘nhà giàu’, tối trên sân thượng hay chiếu phim hoạt hình cho các bạn con nít trong gia đình xem. Năm 1960, chưa có đầu video và chưa nối mạng và xem phim tại nhà phải có 1 máy chiếu 8mm, nhưng mua các phim mới là khó vì tới dĩa nhạc ngoại quốc còn khó kiếm. Tôi rất ghen nhưng họ không mời tôi sang coi phim và từ bên đường này thì rất xa và không thấy rõ.
Chuyện máy chiếu này, phải đợi khi tôi lên 7t-8t có người anh họ đỗ tú tài. Bố tôi chẳng hiểu sao lại mua tặng anh quà 1 cái máy chiếu, kèm theo mấy cuộn phim ngắn cao bồi. Anh nhất định không nhận, nói để tặng lại cho các em, là tôi đây chứ ai nữa khiến tôi mừng rơn. Sau này anh đi lính, sĩ quan Quân cảnh nhờ cái cao to, Quân cảnh có chiều cao tối thiểu (1m68-65kg?). Anh vượt biên khi học tập ra và mất tích trên biển. Cái máy chiếu đó trong nhiều năm tôi chỉ có bằng ấy cuộn phim, không tìm đâu ra phim mới để coi. Ở Pháp, sang thập niên 70 thì các máy này có loại phim XXX, nhưng đó là chuyện khác.
Gia đình tôi lúc đó có 3 người giúp việc vì có 3 con nhỏ. Chị Mến là người ở lâu hơn má thằng Tư và chị đến nhà tôi khi còn trẻ, 18 tuổi. Chị quê ở đâu miền Tây tôi không biết, nhưng gốc Bắc công giáo di cư. Gia đình tôi người lương nên tôi nghe chị nói rất lạ tai, 1 ngày mươi bận “Giê su lạy chúa tôi” hay “Giê su Maria” trong mọi hoàn cảnh. Chị Mến nước da ngăm, đẹp kiểu mặn mà và điều hiếm thấy ở phụ nữ Việt, chị đầy đủ có trước có sau. Việc của chị là chăn 3 đứa tôi, và tối chị ngủ với Khang là em út lúc nó 1-2 tuổi. Họ ngủ chung 1 giường, 1 mùng, còn tôi với em Linh thì mỗi đứa giường riêng nhưng như vậy là 4 người chung 1 buồng.
Trên hình Google Street này (tháng 6.2024), có 2 căn hộ còn nguyên trạng từ 1960. Bên phải là nhà tôi, căn 422 màu vàng nhạt. Lúc trước (1960) nó có 3 tầng như vậy nhưng phần trên sân thượng không che như hiện nay. Số 424 là Trung tâm y tế ngày nay (màu xanh cây) thì trước là dạng tầng trệt ọp ẹp mái tôn. Nhà đó có 1 bạn cùng lứa, làm liên lạc viên cho chúng tôi trong xóm, đổi hình hay nút phéng, mua giùm kẹo bánh vì chúng tôi không được tự do ra ngoài nếu không có các chị đi theo. Tôi mở túi của mẹ ra, lấy 1 hay 2 đồng, đứng đằng sau cửa màn sắt gọi bạn thì bạn sẽ đi mua giúp xí mụi cho 3 trái và bạn đưa 2 giữ 1.
Chuyện chơi ‘hình’ là như sau. Đó là 1 tấm bìa in nhiều hình màu lem nhem, 15 hay 20 tấm. Các hình này loại cao bồi da đỏ, giác đấu La mã hay Phàn lê huê cũng có. Khi mua về phải cắt ra từng hình riêng và trao đổi như 1 dạng tiền. Chơi tạt hình là mỗi trẻ chung 10 tấm hay 20, xếp lên thành đống và dùng dép đứng cách 5 mét chọi hụt chọi trúng. Nút phéng cũng là 1 đơn vị tiền tệ được dùng. Đó là các nút chai Bireley’s, xá xị con cọp, bia 33… dược dùng búa đập dẹp. Tôi hiểu được lạm phát là ở giai đoạn dùng tiền nút phéng. Trước thì nút Coca rất hiếm và mệnh giá cao, đổi được 5 cái nút xá xị. Nhưng sau 1960 cố vấn quân sự Mỹ bắt đầu đến miền Nam và mang theo các nhãn Huê kỳ. Từ khi có đứa trẻ trong xóm tìm ra 1 bãi rác nhà hàng cao cấp nào đó, toàn là nút phéng Coca thì bạn đó giàu sụ và mặt mày hí hửng. Nhưng được vài ngày thì nút phéng Coca phá giá vì số nút gia tăng. Nguồn sưu tập nút không dấu được, ai cũng đến chỗ đó mà nhặt, và nút phéng Coca xuống ngang hàng nút phéng Bireley’s thôi. Tôi thì không đi nhặt, nhưng đằng sau màn cửa sắt tôi cũng trao đổi và đi buôn vì có vốn từ ví của mẹ. Thí dụ 5 hình cao bồi tôi đổi lấy 1 cái nút phéng chẳng hạn. Lúc đó, cao giá nhất là nút phéng Pepsi vì nó hiếm cực kỳ luôn. Số 422 là nhà tôi trở thành trung tâm tài chính, chuyên buôn bán đổi sỉ và lẻ mọi thứ nút phéng và hình.
Căn 426 thì tôi không nhớ ra được là gì nhưng căn 428 thì từ 65 năm nay vẫn như vậy. Giờ nó là “Phở Trang” và bán cả café, mới đặt cửa kính và máy lạnh. Google maps còn giữ hình từ năm 2017 lúc Phở Trang chưa có điều hòa. Năm 1960 thì đó là 1 hiệu may. Chị Mến hay dẫn tôi đến chơi và tôi ngạc nhiên phát hiện là có bàn ủi dùng than vì nhà tôi dùng bàn ủi điện. Một đêm tôi đang ngủ thì thấy đụng đậy dưới mùng ở giường bên chỗ chị Mến nằm. Một lúc có bóng người đứng dậy và đi ra leo cửa sổ! Sáng ra tôi hỏi chị Mến thì chị nói, chắc là em thấy bóng ma nó vào phòng! Chị bị ma đè!
Tôi không tin ma và cũng không sợ, cho nên tôi để qua 1 bên cho đến khi nó trở thành chuyện lớn. Bà chủ hiệu may đến nhà tôi mách là chồng bà đêm đêm mang thước dài thước ngắn sang đo chị Mến! Thực ra đó là anh thợ may tập sự ở dưới quê lên, người mà chị Mến ưa đưa tôi đến coi khi anh đang ủi đồ. Câu chuyện ra sao tôi không biết, nhưng nó giải quyết êm thắm và chỉ có kết luận là phụ nữ dễ có cảm tình với đàn ông biết ủi đồ. Đây tôi nói thật, thợ may thường ăn mặc vừa vặn và sạch sẽ, chưa nói đến thời trang. Cổ họ đeo cái thước vải, cô bà nào lại gần là họ đo lo vòng ngực, vòng eo với lại mông.
Hồng nhan đa truân nhưng trước hết là đa tình. Chị Mến hot như vậy thì không thiếu người đeo đuổi. Chuyện hiệu may trên là thợ hay là chủ, hay thợ đứng ra chịu tội cho chủ thì tôi không biết. Có lúc 1 anh xích lô chủ nhật đến chở chị đi lễ rồi đi chơi bến tàu. Được 1 thời gian chị kết anh cảnh sát đèn xanh đèn đỏ. Hễ đèn đỏ chị tính qua đường thì anh nắm tay chị lại cho đến lúc đèn xanh. Anh còn nói đời đã có đèn đỏ, sao còn có đèn xanh khiến cho anh phải nhả tay em! Anh xứng đáng tốt nghiệp Học viện Cảnh sát! Phần anh xích lô mấy lần sau đến đợi trước nhà nhưng chị Mến không buồn ra ngoài nhìn. Anh bèn viết thư, hay nhờ ai viết hộ thư, và mang bỏ vào cửa. Chị Mến đọc khóc tấm tức và đưa cho các chị khác lẫn cả mẹ tôi xem, trong thư đó anh xích lô có trích cả thi ca gì đó lãng mạn thời tiền chiến? Tôi không được xem và rôi chỉ nghe lỏm, nhưng tôi biết thi ca không ăn gì hết, đó cũng là bài học của tôi thủa đầu đời. Phụ nữ khi yêu thì nồng ấm đến ngột ngạt mà khi hết yêu là lạnh nhạt đến teo chim. Họ không bao giờ đổi ý, có dùng thi ca làm họ mủi lòng thì họ khóc thầm riêng nhưng đừng có hòng họ trở lại. Bằng chứng là toàn thơ tiễn người ra đi chứ đâu có thơ nào ca, À hôm nay vui quá, em trở về với anh còn mang theo 1 cái đùi gà. Gió bến tàu đã đi vào dĩ vãng và giờ là lúc đèn xanh đèn đỏ chớp nháy ở ngã ba đầu đường.
Chị Mến ở với gia đình tôi tới vài ba năm. Sau khi hết ở Trần Quý Cáp thì chị theo sang nhà khác. Khi thôi làm rồi chị cũng có vài bận tìm ra nhà mới và đến thăm. Bố mẹ tôi vào Nam tất tưởi 2 bàn tay trắng, đến 1962 mới mua đất và cất được 1 biệt thự hiện đại tân thời.
