reaching
Tâm hồn dẩm chúa
Trong video “New World Order – Iran War Ends U.S. Empire”, GS. Jiang Xueqin cho rằng cuộc chiến với Iran không chỉ là một “sai lầm chiến lược”, mà là biểu hiện của một đế chế Mỹ đang tự sát và suy yếu không thể đảo ngược.
1. Chiến tranh với Iran: cuộc chiến không mục tiêu, phơi bày sự rối loạn của Mỹ
Jiang chỉ ra: Mỹ bước vào chiến tranh với Iran mà không hề có mục tiêu chiến lược rõ ràng. Lý do thay đổi liên tục: khi thì “ngăn Iran có vũ khí hạt nhân”, lúc lại “trả đũa tên lửa”, rồi “bảo vệ người biểu tình”, “bảo vệ tuyến dầu”, “giúp Israel an toàn hơn”… tất cả ghép lại thành một bức tranh cực kỳ rối rắm.Điều này cho thấy giới tinh hoa Mỹ đã mất khả năng hoạch định chiến lược dài hạn. Họ không còn biết họ muốn gì ở Trung Đông, chỉ biết phải “làm gì đó” để giữ hình ảnh siêu cường, dù hành động đó không còn logic chiến lược.
2. Đế chế suy tàn: đánh “chiến tranh hủy diệt” thay vì “chiến tranh có mục tiêu”
Theo Jiang, Mỹ đang đánh kiểu “chiến tranh hủy diệt”: đánh vào cơ sở hạ tầng dân sự – nhà máy khử mặn, điện, dầu, nước… biến Iran thành một thảm họa nhân đạo. Nhưng điều trớ trêu là: tàn phá Iran không giúp Mỹ mạnh hơn, mà chỉ khiến cả khu vực bất ổn, chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu đổ vỡ, cuối cùng quay ngược lại làm hại chính kinh tế Mỹ.Đây là mẫu hình quen thuộc của các đế chế suy tàn:
- Sức mạnh quân sự vẫn lớn, nhưng trí tuệ chiến lược đã suy kiệt.
- Thay vì chọn những trận đánh có mục tiêu rõ ràng, họ lao vào những cuộc chiến vô tận, không định nghĩa nổi “thắng” nghĩa là gì.
3. Nền tảng kinh tế Mỹ: bong bóng nợ và sự phụ thuộc vào petrodollar
Jiang nhấn mạnh một điểm rất nặng: sức mạnh kinh tế Mỹ hiện nay dựa rất nhiều vào vòng tuần hoàn petrodollar. Cơ chế:- Dầu Trung Đông bán bằng USD.
- Tiền dầu gửi vào hệ thống ngân hàng, trái phiếu, tài sản Mỹ, hoặc đổ vào các dự án công nghệ, AI, data center ở Mỹ.
- Mỹ in tiền, phát hành nợ, nhưng vẫn đứng vững vì cả thế giới (đặc biệt là vùng Vịnh) chấp nhận giữ USD và tài sản Mỹ.
- Nợ công khổng lồ không còn ai muốn ôm.
- Tài sản tài chính Mỹ mất vai trò “vịnh tránh bão”.
- Đồng USD bị thách thức mạnh mẽ hơn trong vai trò tiền dự trữ.
4. Xã hội Mỹ: dấu hiệu một đế chế kiệt sức
Jiang không chỉ nói về kinh tế – ông nói thẳng về sự mệt mỏi bên trong xã hội Mỹ:- Giới trẻ mất niềm tin vào “Giấc mơ Mỹ”, mắc kẹt trong nợ nần và bất ổn.
- Hệ thống chính trị bị chia rẽ cực độ, hai phe chỉ còn coi nhau là kẻ thù, khó đạt đồng thuận chiến lược lâu dài.
- Các chính sách đối ngoại ngày càng bị chi phối bởi áp lực nội bộ, tranh cử, vận động hành lang, hơn là bởi một tầm nhìn thế kỷ.
5. Hệ quả dài hạn: Mỹ vẫn là cường quốc, nhưng không còn là “đế chế toàn cầu”
Jiang không nói rằng Mỹ sẽ “sụp đổ” theo kiểu Liên Xô biến mất, mà ông mô tả một sự suy yếu mang tính cấu trúc:- Mỹ vẫn còn quân đội mạnh, công nghệ hàng đầu, nhiều tập đoàn lớn.
- Nhưng không còn đủ sức vừa duy trì trật tự toàn cầu, vừa nuôi đế chế tài chính–quân sự như 30 năm qua.
- Đồng minh cũng sẽ dần hiểu rằng không thể trông chờ Mỹ bảo kê an ninh và thịnh vượng như trước, buộc họ phải tự vũ trang, tự tìm đường sống.
- Cuộc chiến Iran không làm Mỹ “vĩ đại trở lại”, mà là một bước nữa trên con đường tự làm suy yếu chính mình.
- Trật tự thế giới sau chiến tranh không còn là “Pax Americana” nữa, mà là một thế giới phân mảnh, bạo lực hơn, nơi Mỹ chỉ là một cực quan trọng, không còn là người cầm trịch duy nhất.
