tml1xxxtml2
Già trâu
Tao đồng ý với mày, giáo dục VN đúng là đang có vấn đề. Vụ do chữ viết thì tao ko chắc lắm, nhưng đúng là nếu học Hán tự cổ thì nó sẽ có nhiều cái thú vị hơn.Cả tuần toàn bài Nam kì, Bắc kì, CS với CH, chán vlz, để thay đổi không khí cũng như để có cái gì đó thú vị hơn tí, nay t sẽ quay lại chủ đề: giáo dục.
1. Trí tưởng tượng là sức mạnh mạnh mẽ nhất của loài người Sapiens ( người tinh khôn )
Người Sapiens đã sử dụng sức mạnh từ trí tưởng tượng để sáng tạo chữ viết, sáng tạo ngôn ngữ, tiếng nói để không chỉ giới hạn ở việc truyền đạt thông tin như loài vật mà còn có thể miêu tả chi tiết tình trạng, hoàn cảnh để có thể hô hào, kêu gọi nhiều bầy người, nhiều bộ tộc cùng hợp tác hái lượm, săn bắn để tạo nên "xã hội người tinh khôn" . Có 1 sự thật là kể cả những việc đơn giản như bẫy 1 đàn thú, cho đến việc phức tạp như chế tạo 1 quả bom nguyên tử, 1 cá nhân đều không thể làm nổi mà cần sự hợp tác của nhiều người. Sự tưởng tượng, hư tượng là thứ đoàn kết người với người để cùng làm chung hành động nhằm đạt được 1 hay nhiều mục đích cụ thể nào đó, chính sức mạnh từ trí tưởng tượng đã giúp loài người có được những thành tựu như ngày hôm nay.
2. Sự khác biệt trong việc vận dụng trí tưởng tượng của Đông và Tây
1. Phương Tây
Ở VN, t để ý, trẻ được dạy chữ rất sớm, có thể là dạy luôn ngoại ngữ từ sớm, trong khi ở các nước tư bản, trẻ được khuyến khích chơi đùa, tìm hiểu về thế giới tự nhiên trong sân nhà, mẫu giáo hầu như chỉ chơi là chính chứ ko có học chữ.
Từng có 1 vụ kiện, bà mẹ Mỹ kiện cô giáo vì dạy chữ cho con ở trường mẫu giáo, vì cho rằng cô giáo đã gián tiếp "đóng khung" trí tưởng tượng của trẻ, nghe thì có vẻ lố bịch nhưng thực ra lại, hợp lý. Các quốc gia tư bản rất chú trọng phát triển STEM, và STEM cũng là chìa khóa để các nước phương tây trở nên giàu mạnh như hiện nay. Trong STEM, khả năng vận dụng trí tượng tưởng - liên tưởng - giải thích - biện chứng là rất rất quan trọng, mà tất cả những thứ đó thì đều có tiền đề là: khả năng tưởng tượng. Trẻ Tây khi còn nhỏ được tự do chơi đùa, sân nhà nào cũng có 1 khu vườn nhỏ để trẻ tự do khám phá, chơi đùa với tự nhiên, mục đích là muốn cho trẻ tự do khám phá, phát triển trí tượng tưởng của bản thân. Khả năng tưởng tượng của trẻ càng mạnh, thì độ nhạy bén của trẻ khi tiếp xúc với STEM càng cao. Chữ viết thì lại ngược lại với trí tưởng tượng, với trí tượng tưởng, trẻ có thể thoải mái bay bổng, tưởng tượng, liên tưởng trong khi chữ viết thì lại chỉ có 1 nghĩa và số ít từ có 2 nghĩa. Việc trẻ biết chữ quá sớm sẽ dẫn đến việc "đóng khung" trí tượng tưởng của trẻ, gián tiếp phần nào đó hạn chế tiềm năng của trí tượng tưởng.
Với 1 hình tròn đc vẽ, trẻ có thể nghĩ đó là mặt trời, quả trứng, bánh xe vv, chứ ko nhất thiết phải là chữ o, nhưng nếu trẻ đc học chữ quá sớm, việc trẻ nhận biết hình tròn là chữ o luôn, cho dù nó đúng, cũng góp phần tạo nên "tư duy lối mòn" cho trẻ. Trẻ cần đc nhìn sự vật theo tất cả những góc nhìn trẻ có thể hình dung đc với tiềm năng, chứ ko nên để "bị đóng khung" hình tròn là chữ o. Cũng như STEM, STEM là những bộ môn xem xét, nghiên cứu sự vật, hiện tượng dựa trên đa góc nhìn, đa phương tiện và sau đó, trình bày lại nó dưới góc nhìn của bản thân bằng những ngôn ngữ khoa học. Ngôn ngữ khoa học là gì ? Với toán, đó là các con số, là phương trình, là mệnh đề toán học. Với Kĩ thuật, đó là các hình học mô phỏng chuyển động và các công thức. Với khoa học, là các thí nghiệm, các phương pháp, luận cứ , vv và vv. Do đó, có được trí tưởng tượng mạnh mẽ là yếu tố quan trọng để trẻ có thể tiếp xúc với STEM, từ trí tượng tưởng của trẻ con, phát triển lên sự liên tưởng, có sự liên tưởng rồi thì bước tiếp theo là giải thích nó, biện chứng nó theo các ngôn ngữ STEM. Nghiên cứu khoa học chẳng qua cũng chỉ là đi giải thích các sự vật, hiện tượng đời sống tác động lên cuộc sống con người bằng sự liên tưởng của bản thân, giải thích nó theo góc nhìn bản thân ( biện ) và trình bày nó, chứng minh nó theo ngôn ngữ khoa học ( chứng )
1 ví dụ nữa là nhạc giao hưởng, tại sao chuyên gia lại khuyên nên cho trẻ con nghe nhạc giao hưởng từ nhỏ ? Theo t, đó là do bởi vì nhạc giao hưởng ko có lời, chỉ có âm thanh, nên ko làm gián đoạn khả năng tưởng tượng của trẻ mà ngược lại, còn kích thích não bộ, phát triển khả năng liên tưởng cho trẻ từ âm thanh.
2.Phương Đông
Theo t, Phương Đông cũng rất chú trọng phát huy trí tưởng tượng, tuy nhiên cách làm của phương Đông khác hoàn toàn với phương Tây. Ở phương Tây, nếu trẻ đc tạo điều kiện để sử dụng "sức mạnh của trí tưởng tượng" vào các bộ môn STEM thì Đông phương lại chọn "phát huy sức mạnh trí tưởng tượng" trong ca từ, trong văn học. Hầu hết các quốc gia Đông Á đều có giai đoạn sử dụng chữ Hán thời phong kiến, ở VN ta là chữ Hán và chữ Nôm. Chữ Hán là ngôn ngữ của sĩ phu, bởi vì khác với các hệ chữ alphabet đóng khung trí tưởng tượng với chỉ 1 nghĩa chủ yếu và số ít từ có 2 nghĩa, thì chữ Hán lại để lại rất nhiều không gian tưởng tượng. Vậy nên thơ chữ Hán đọc nghe rất "thơ" và nhiều tầng, nhiều nghĩa hơn là thơ viết bằng chữ hệ alphabet.
Ví dụ: bài thơ Tĩnh dạ tứ của Lý Bạch
Tĩnh dạ tứ
Sàng tiền minh nguyệt quang
Nghi thị địa thượng sương
Cử đầu vọng minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương
1 bài thơ phiên âm, chỉ có 1 nghĩa, tuy nhiên, khi dịch sang chữ quốc ngữ, thì lại có rất nhiều bản khác nhau, tùy theo cảm nhận của người dịch
Bài thơ: Tĩnh dạ tứ - 靜夜思 (Lý Bạch - 李白)
Sàng tiền minh nguyệt quang, Nghi thị địa thượng sương. Cử đầu vọng minh nguyệt, Đê đầu tư cố hương.www.thivien.net
->Ta có thể thấy, bài phiên âm để lại rất nhiều không gian liên tưởng.
Vì thế, Phương Đông cũng chú trọng phát huy sức tưởng tượng, tuy nhiên lại là trong lĩnh vực văn thơ, nhạc họa, chứ ko phải vào STEM. Lý giải cho điều này, có lẽ là do chịu ảnh hưởng nặng từ các tư tưởng của Nho giáo, Khổng giáo, Đạo giáo -> Văn thơ rất được chú trọng và là 1 tiêu chí tạo nên địa vị xã hội ( hồi xưa khoa cử thi văn, chiếu, đối để làm quan, bang giao )
Từ cả 2 văn minh của nhân loại: Đông và Tây, ta đều thấy được tầm ảnh hưởng, cũng như sức mạnh to lớn của trí tưởng tượng. Do đó, khả năng tưởng tượng chính là sức mạnh mạnh nhất của con người -> Phải chú trọng, phát huy nó tùy theo môi trường, theo thời cuộc.
Nguồn tham khảo:
+ Sapiens: A Graphic History: The Birth of Humankind (Vol. 1) - Chapter 4: Master of Fiction
+ Kênh yt Tùng Tùng Soong - Tiến sĩ triết học tại TQ
+ Kinh nghiệm bản thân tác giả
Có điều phần bảo là phương Đông chú trọng văn thơ, nhạc hoạ, ko phải STEM. Tao nghĩ là ko đúng. Cả Đông lẫn Tây đếu phát triển đồng đều xem kẽ cả 2. Bằng chứng là ngoại trừ thơ ra, văn chương hội hoạ hay âm nhạc phương Đông ko tạo dc nhiều những giá trị sáng tạo mà định hình thành một thể loại so với phương Tây. Và ngược lại, phương Đông cũng có rất nhiều sáng tạo KHKT rất phổ biến và nổi trội. Phương Tây chỉ thật sự vượt trội phương Đông là từ thơi phục Hưng, tạo tiền đề thôi.
Khoa cử thi văn ngày xưa cũng ko phải là văn hay chữ tốt. Nó là một kiểu thi luận giống như mày đi làm luận án tốt nghiệp ấy. Luận án mày hay thì mới đậu dc. Mà muốn hay thì làm sao mà chỉ ngồi đọc văn ko dc. Phải nghiễn ngẫm nhưng sách cổ, phải tinh thông thiên văn, địa lý v..v.. mới viết hay dc. STEM thật ra cũng là bộ môn khoa học để giải quyết vấn đề trong tự nhiên, thì tứ thư, ngũ kinh mẹ gì ấy (những sách cổ ngày xưa) cũng là nhưng câu chuyện ngụ ngôn giải thích hiện tượng + vấn đề, nếu mà chỉ học vẹt thì sẽ ko bao giờ giải quyết dc. Mày xem thử những truyện tàu hay mấy cái Binh Pháp của tụi nó, đều lấy một vấn đền ngày xưa, rồi mang ra mổ xẻ, giải quyết
Con người bây giờ thực chất ko thông minh hơn con người 10000 năm trc đâu, xa hơn thì có thể chứ tầm 10000 năm trở lại thì trí thông minh ko thay đổi nhiều. Có chăng là loài người tự build một nền tảng kiến thức và truyền cho đời sau (standing on the shoulders of giants - Newton).
P/S: lý do mà STEM bây giờ nổi trội hơn và chú trọng phát triển hơn. Thì đó cũng là do nó là thứ cân đo đong đếm dc. Cho nên việc dạy rất dễ dàng. Chưa kể là khi mày học xong một skill set nào đó thì chắc chắn là mày sẽ giải quyết dc những vấn đề trong skill set đó. Còn những cái văn, nhạc, nghệ v..v.. dù đã hệ thống lại rồi nhưng nó vẫn ko "rõ ràng" như STEM dc, nên chưa chắc là sau khi "học xong" thì mày có thể giải quyết vấn đề liên quan đến nó.
.png "Sex :vozvn (22):"){kind=icon}
