Cà Chớn
Giang hồ mạng 5.0
“Vì quyền lợi bất chính, tham nhũng loại cò con chỉ vi phạm luật lệ, chứ loại tham nhũng cao cấp còn sửa luôn luật lệ!”
Định nghĩa đó ứng dụng nhất cho xã hội Mỹ, theo chế độ cộng hòa là dân bầu lên đại biểu để thay mình lãnh đạo cả nước. Giới đại diện đó gồm cả lớp người được quyền làm luật, hay sửa luật: họ mới thật sự có cơ hội tham nhũng theo lối cao cấp!
Ta gọi giới đại biểu dân cử đó là chính trị gia hay chính khách.
Bậc quốc phụ hình thành nước Mỹ từ các thuộc địa của Đế quốc Anh đã xây dựng nền móng luật lệ căn bản là Hiến pháp, tài liệu then chốt về sau được tu bổ thêm, là các ‘Tu chính án’. Khi xây dựng một quốc gia siêu hạng, bậc quốc phụ có nghĩ đến rủi ro tham nhũng và quy định biện pháp ngăn ngừa và trừng phạt. Ai cũng có thể nghĩ đến thủ tục truất phế hay truất bãi (impeach) giới dân cử liên bang phạm tội tham nhũng. Nổi bật và dễ hiểu là ăn hối lộ…
Con người ta ở mọi nơi đều thay đổi với hoàn cảnh, thời cuộc (chưa tìm ra chữ nào rộng nghĩa hơn). Thực tiễn nhất là dân Mỹ thì tất nhiên cũng thay đổi, và các phần tử ta gọi là ‘ưu tú’ hay tinh hoa thì thay đổi còn mau hơn. Ưu tú nhất là chính khách, vì họ thay đổi nhưng người dân nói chung còn không biết tại sao!
Từ mấy chục năm qua, giới chính khách Mỹ lặng lẽ thay đổi hệ thống luật lệ trong mục tiêu tham nhũng ta vừa nói ở trên. Nay người dân mới loáng thoáng biết và họ đang nổi đóa! Đó là hiện tượng khủng hoảng xã hội, mấy chục năm mới gặp một lần như tôi đã nói sơ qua.
Về bối cảnh ngắn gọn, thành phần ưu tú ấy có hai loại.
Loại thứ nhất là giầu rồi mới đi làm chính trị nhằm thực hiện một mơ ước hoặc ý đồ gì đó. Tỷ phú Donald Trump là thí dụ nóng, và đang bị đánh tơi bời, mà càng bị đánh thì càng chướng! Thí dụ kia thì ít ồn ào: tỷ phú Michael Bloomberg, ra tranh cử có khi dưới nhãn hiệu Cộng Hòa, có khi Dân Chủ, từng là Thị trưởng New York, có xu hướng thiên tả và thân Bắc Kinh, biết đâu chỉ vì lý do kinh doanh….
Loại thứ hai là những kẻ muốn đắc cử để làm giàu. Với thành phần gọi là dân cử đó, có khi chính trị chỉ là phương tiện tham nhũng! Họ mới là thứ ung thư độc hại nhất vì phá hủy niềm tin của dân chúng vào các định chế liên quan đến tiền, hoặc các cơ chế luật pháp cho phép kẻ có quyền sẽ kiếm ra tiền.
Ít ai biết trung bình thì giới dân cử trong Quốc Hội giàu gấp 12 lần các hộ gia đình Mỹ. Mới đầu, ai cũng cho là các chính khách thì giầu hơn dân, và giầu nhất là cấp Tổng thống, Phó Tổng thống hay Nghị sĩ (liên bang). Còn các Dân biểu tại Hạ viện là thành phần được dân bầu lên mỗi hai năm nên về nguyên tắc họ ‘gần dân’ và ‘thân dân nhất”. Nào ngờ tính trung bình thì các Dân biểu Mỹ đều là triệu phú!
Chúng ta cứ ngẫm xem: có khoảng cách lớn về lợi tức của giới dân cử với thành phần quần chúng đã đề cử họ! Khởi đầu, tiền bạc của họ là tiền thuế do dân bắt buộc phải trả. Nhưng họ sáng tạo về kỹ thuật có khả năng đổi quyền ra lợi.
Khi một học giả hoặc giáo sư nổi tiếng được mời thuyết trình tại một khóa hội thảo, hoặc chuẩn bị in một cuốn sách thì họ phải được trả thù lao hoặc tiền bản quyền. Khoản lợi về tài chánh so sánh với dịch vụ hoặc sản phẩm mà thành phần am hiểu này cung cấp có tỷ trọng dễ hiểu và thật ra phổ biến trên thị trường.
Nhưng khi một Tổng thống như Bill Clinton mà diễn thuyết, hay bà vợ là Hillary Clinton đi in sách, giá biểu lại cao gấp bội. Mỗi buổi diễn thuyết lãnh hai chục vạn, cuốn sách có khi là hai triệu. Đấy cũng là “hối mại quyền thế” mà… không phạm luật vì cơ quan trả tiền muốn thế do sau này sẽ kiếm lợi nhờ sự giúp đỡ của kẻ có quyền. Thống đốc Tiểu bang Florida là Ron DeSantis mà viết sách thì tất nhiên cũng có tác quyền, nhưng khoản tiền đó tăng vọt khiến ông lập tức là triệu phú sau khi tuyên bố ra tranh cử Tổng thống vào năm tới.
Có tội gì đâu mà nói ở đây?
Nhưng nơi sáng tạo nhất chính là… thị trường đầu tư. Ai chẳng biết chế độ cũng gây ra nạn tham nhũng, dưới tên gọi khác. Nhưng một xứ dân chủ pháp trị như Mỹ lại có hiện tượng trục lợi bất chính ngay trên thị trường tài chính tự do, vốn dĩ được kiểm soát và canh chừng rất kỹ thì ta mới thấy hãi!
Thí dụ nóng bỏng là Dân biểu Nancy Pelosi của California từ 1987. Sinh năm 1940, học xong là đi làm chính trị và hai lần là Chủ tịch Hạ viện khi đảng Dân Chủ chiếm đa số. Mụ có tội gì đâu khi tài sản được ước lượng khoảng 120 triệu (người giàu thứ sáu trong Quốc Hội)! Lý do dễ hiểu: Nancy lấy chồng là doanh gia, đang là tổng quản trị CEO một quỹ đầu tư loại ‘đối xung’ (hedge fund). Vấn đề trở thành rắc rối khi công vụ cho phép Nancy Pelosi biết về tình hình tài chánh của nhiều doanh nghiệp liên quan đến việc làm ăn của Paul Pelosi! Mà chuyện Pelosi không là duy nhất.
Việc cấu kết để có thông tin từ trong hậu trường các nghiệp vụ giao dịch đầu tư ngoài thị trường (inside trading) là tội hình sự.
Nhưng nhiều khi người ta còn gặp trường hợp trực tiếp! Đó là doanh gia về sau là Dân biểu Cộng Hòa rồi từ 2004 là Nghị sĩ, ông Richard Burr. Do công vụ nên ông sớm biết về Đại dịch COVID trước khi dư luận nghe nói đến mối nguy đó. Ông lập tức bán tháo nhiều cổ phiếu trị giá đến mấy trăm ngàn đô la trước khi chúng sụt giá. Về sau, khi bị FBI điều tra, ông Burr liền từ chức vào năm 2022 - như ông đã hứa từ năm 2006. Cho tới nay, Richard Burr không (hoặc chưa) bị truy tố!
Rồi còn cụ bà Nghị sĩ lão lão thành Diane Feinstein và ông chồng tỷ phú nữa chứ!
Các trường hợp đó có quá nhiều để viết dù chỉ một phần ở đây, duy cũng đủ để ta thấy Hoa Kỳ cần có một cuộc cách mạng về cơ chế pháp lý liên quan đến chính trị (một chữ sẽ bày ra là ‘chính pháp’) hầu ngăn ngừa những tình trạng này.
Định nghĩa đó ứng dụng nhất cho xã hội Mỹ, theo chế độ cộng hòa là dân bầu lên đại biểu để thay mình lãnh đạo cả nước. Giới đại diện đó gồm cả lớp người được quyền làm luật, hay sửa luật: họ mới thật sự có cơ hội tham nhũng theo lối cao cấp!
Ta gọi giới đại biểu dân cử đó là chính trị gia hay chính khách.
Bậc quốc phụ hình thành nước Mỹ từ các thuộc địa của Đế quốc Anh đã xây dựng nền móng luật lệ căn bản là Hiến pháp, tài liệu then chốt về sau được tu bổ thêm, là các ‘Tu chính án’. Khi xây dựng một quốc gia siêu hạng, bậc quốc phụ có nghĩ đến rủi ro tham nhũng và quy định biện pháp ngăn ngừa và trừng phạt. Ai cũng có thể nghĩ đến thủ tục truất phế hay truất bãi (impeach) giới dân cử liên bang phạm tội tham nhũng. Nổi bật và dễ hiểu là ăn hối lộ…
Con người ta ở mọi nơi đều thay đổi với hoàn cảnh, thời cuộc (chưa tìm ra chữ nào rộng nghĩa hơn). Thực tiễn nhất là dân Mỹ thì tất nhiên cũng thay đổi, và các phần tử ta gọi là ‘ưu tú’ hay tinh hoa thì thay đổi còn mau hơn. Ưu tú nhất là chính khách, vì họ thay đổi nhưng người dân nói chung còn không biết tại sao!
Từ mấy chục năm qua, giới chính khách Mỹ lặng lẽ thay đổi hệ thống luật lệ trong mục tiêu tham nhũng ta vừa nói ở trên. Nay người dân mới loáng thoáng biết và họ đang nổi đóa! Đó là hiện tượng khủng hoảng xã hội, mấy chục năm mới gặp một lần như tôi đã nói sơ qua.
Về bối cảnh ngắn gọn, thành phần ưu tú ấy có hai loại.
Loại thứ nhất là giầu rồi mới đi làm chính trị nhằm thực hiện một mơ ước hoặc ý đồ gì đó. Tỷ phú Donald Trump là thí dụ nóng, và đang bị đánh tơi bời, mà càng bị đánh thì càng chướng! Thí dụ kia thì ít ồn ào: tỷ phú Michael Bloomberg, ra tranh cử có khi dưới nhãn hiệu Cộng Hòa, có khi Dân Chủ, từng là Thị trưởng New York, có xu hướng thiên tả và thân Bắc Kinh, biết đâu chỉ vì lý do kinh doanh….
Loại thứ hai là những kẻ muốn đắc cử để làm giàu. Với thành phần gọi là dân cử đó, có khi chính trị chỉ là phương tiện tham nhũng! Họ mới là thứ ung thư độc hại nhất vì phá hủy niềm tin của dân chúng vào các định chế liên quan đến tiền, hoặc các cơ chế luật pháp cho phép kẻ có quyền sẽ kiếm ra tiền.
Ít ai biết trung bình thì giới dân cử trong Quốc Hội giàu gấp 12 lần các hộ gia đình Mỹ. Mới đầu, ai cũng cho là các chính khách thì giầu hơn dân, và giầu nhất là cấp Tổng thống, Phó Tổng thống hay Nghị sĩ (liên bang). Còn các Dân biểu tại Hạ viện là thành phần được dân bầu lên mỗi hai năm nên về nguyên tắc họ ‘gần dân’ và ‘thân dân nhất”. Nào ngờ tính trung bình thì các Dân biểu Mỹ đều là triệu phú!
Chúng ta cứ ngẫm xem: có khoảng cách lớn về lợi tức của giới dân cử với thành phần quần chúng đã đề cử họ! Khởi đầu, tiền bạc của họ là tiền thuế do dân bắt buộc phải trả. Nhưng họ sáng tạo về kỹ thuật có khả năng đổi quyền ra lợi.
Khi một học giả hoặc giáo sư nổi tiếng được mời thuyết trình tại một khóa hội thảo, hoặc chuẩn bị in một cuốn sách thì họ phải được trả thù lao hoặc tiền bản quyền. Khoản lợi về tài chánh so sánh với dịch vụ hoặc sản phẩm mà thành phần am hiểu này cung cấp có tỷ trọng dễ hiểu và thật ra phổ biến trên thị trường.
Nhưng khi một Tổng thống như Bill Clinton mà diễn thuyết, hay bà vợ là Hillary Clinton đi in sách, giá biểu lại cao gấp bội. Mỗi buổi diễn thuyết lãnh hai chục vạn, cuốn sách có khi là hai triệu. Đấy cũng là “hối mại quyền thế” mà… không phạm luật vì cơ quan trả tiền muốn thế do sau này sẽ kiếm lợi nhờ sự giúp đỡ của kẻ có quyền. Thống đốc Tiểu bang Florida là Ron DeSantis mà viết sách thì tất nhiên cũng có tác quyền, nhưng khoản tiền đó tăng vọt khiến ông lập tức là triệu phú sau khi tuyên bố ra tranh cử Tổng thống vào năm tới.
Có tội gì đâu mà nói ở đây?
Nhưng nơi sáng tạo nhất chính là… thị trường đầu tư. Ai chẳng biết chế độ cũng gây ra nạn tham nhũng, dưới tên gọi khác. Nhưng một xứ dân chủ pháp trị như Mỹ lại có hiện tượng trục lợi bất chính ngay trên thị trường tài chính tự do, vốn dĩ được kiểm soát và canh chừng rất kỹ thì ta mới thấy hãi!
Thí dụ nóng bỏng là Dân biểu Nancy Pelosi của California từ 1987. Sinh năm 1940, học xong là đi làm chính trị và hai lần là Chủ tịch Hạ viện khi đảng Dân Chủ chiếm đa số. Mụ có tội gì đâu khi tài sản được ước lượng khoảng 120 triệu (người giàu thứ sáu trong Quốc Hội)! Lý do dễ hiểu: Nancy lấy chồng là doanh gia, đang là tổng quản trị CEO một quỹ đầu tư loại ‘đối xung’ (hedge fund). Vấn đề trở thành rắc rối khi công vụ cho phép Nancy Pelosi biết về tình hình tài chánh của nhiều doanh nghiệp liên quan đến việc làm ăn của Paul Pelosi! Mà chuyện Pelosi không là duy nhất.
Việc cấu kết để có thông tin từ trong hậu trường các nghiệp vụ giao dịch đầu tư ngoài thị trường (inside trading) là tội hình sự.
Nhưng nhiều khi người ta còn gặp trường hợp trực tiếp! Đó là doanh gia về sau là Dân biểu Cộng Hòa rồi từ 2004 là Nghị sĩ, ông Richard Burr. Do công vụ nên ông sớm biết về Đại dịch COVID trước khi dư luận nghe nói đến mối nguy đó. Ông lập tức bán tháo nhiều cổ phiếu trị giá đến mấy trăm ngàn đô la trước khi chúng sụt giá. Về sau, khi bị FBI điều tra, ông Burr liền từ chức vào năm 2022 - như ông đã hứa từ năm 2006. Cho tới nay, Richard Burr không (hoặc chưa) bị truy tố!
Rồi còn cụ bà Nghị sĩ lão lão thành Diane Feinstein và ông chồng tỷ phú nữa chứ!
Các trường hợp đó có quá nhiều để viết dù chỉ một phần ở đây, duy cũng đủ để ta thấy Hoa Kỳ cần có một cuộc cách mạng về cơ chế pháp lý liên quan đến chính trị (một chữ sẽ bày ra là ‘chính pháp’) hầu ngăn ngừa những tình trạng này.
.png "Sex :vozvn (10):"){kind=icon}
