Nclll
Tôi là Thằng mặt lồn
Có một tml thắc mắc cơ chế bầu cử tổng thống Mỹ và t thấy ae xamer ngáo ngơ tìm hiểu chính trị nửa mùa đ biết cm gì cả. Nên t thread này t giải ảo cơ chế bầu cử TT Mỹ cho ae hiểu chứ đừng để bọn bò đỏ nó nhồi vào sọ dân Mỹ không được bầu TT Mỹ rồi đi bi bô, người có học họ cười vào mặt. Bài này t từng đăng ở một group fb khác cách đây 3 năm, trước kỳ bầu cử TT Mỹ 2020, nên văn phong khác với văn phong xàm. Mời ae tiếp thu kiến thức!
CƠ CHẾ BẦU CỬ TỔNG THỐNG MỸ
Vì sao cơ chế Đại cử tri gây tranh cãi nhưng nó vẫn tồn tại hơn 200 năm nay? Vì sao nước Mỹ không bầu Tổng thống trực tiếp bằng phổ thông đầu phiếu như Pháp hay gián tiếp qua Quốc hội như Đức?
Đầu tiên, để nuốt trôi cái cơ chế Đại cử tri đoàn, chúng ta phải hiểu rõ tính chất “State” của nước Mỹ, nó không giống Federal/Federation trong Federal Republic of Germany (CHLB Đức) hay Russian Federation (Liên bang Nga).
Danh xưng chính thức của Mỹ là United States of America, tức Hợp chúng quốc Mỹ, hợp thành từ nhiều tiểu quốc.
Hiểu đúng nghĩa nước Mỹ là một quốc gia hợp thành từ 50 states (50 tiểu quốc).
Do tính chất State (tiểu quốc) nên quyền hạn của các state rất lớn. Các state độc lập, có luật pháp, có chính quyền riêng. Tu chính án thứ 10 quy định rõ những việc Chính quyền trung ương được và không được phép can thiệp vào các state. Việc bầu Tổng thống chính quyền trung ương cũng phải BÌNH ĐẲNG, ĐỘC LẬP giữa các state.
Vậy nên các nhà lập quốc Mỹ bỏ qua hình thức phổ thông đầu phiếu toàn quốc tương tự Pháp. Vì nếu phổ thông đầu phiếu sẽ mất đi tính độc lập của các state, các state ít dân sẽ không có quyền quyết định bầu cử, lúc này các state lớn đông dân sẽ thống trị.
Họ cũng không muốn bầu Tổng thống gián tiếp qua Quốc hội như Đức, vì muốn Tổng thống độc lập với Quốc hội.
Vừa muốn tôn trọng phổ thông đầu phiếu của mỗi state, vừa muốn bình đẳng, độc lập giữa các state. Vậy là cơ chế bầu cử Đại cử tri đoàn độc nhất vô nhị ra đời.
(Đoạn đầu mình giữ nguyên bản ‘State’ để thấy rõ sự khác biệt của nước Mỹ, từ đây sẽ quay lại lối dịch ‘bang’ quen thuộc).
Đại cử tri đoàn là tập hợp 538 Đại cử tri đại diện cho cử tri của 50 bang và Đặc khu Columbia.
Số Đại cử tri của mỗi bang bằng tổng số Thượng nghị sĩ Mỹ (luôn luôn là hai) và số Dân biểu Mỹ của tiểu bang đó. Riêng Đặc khu Columbia có ba phiếu đại cử tri mặc dù không có một đại diện nào ở Quốc hội Mỹ.
* Số lượng Dân biểu của tiểu bang tính theo tỉ lệ dân số bang, dựa theo kết quả điều tra dân số 10 năm một lần. Trung bình 693.000 dân thì có một Dân biểu. Các tiểu bang có dân số ít hơn mức trung bình, ví dụ tiểu bang Wyoming có 532.668 dân, vẫn được một Dân biểu.
Trước cuộc bầu cử, các đảng ở mỗi bang sẽ đề cử Đại cử tri tiềm năng đại diện cho đảng của mình. Thông thường, Đại cử tri là những người cống hiến tận tụy cho đảng, có thể là các nhà hoạt động, lãnh đạo đảng.
Vào ngày bầu cử ứng viên giành chiến thắng số phiếu phổ thông ở bang nào thì các Đại cử tri tiềm năng ủng hộ ứng viên đó sẽ trở thành đại cử tri chính thức của bang. Về cơ bản, các đảng chọn những người trung thành với đảng làm Đại cử tri để đảm bảo họ sẽ bầu ĐÚNG THEO KẾT QUẢ PHIẾU PHỔ THÔNG.
Vai trò của đại cử tri đoàn là gì?
Họ chính xác hơn là những ‘cử tri danh dự’, thực hiện ý nguyện của người dân của mỗi bang thông qua nghi thức bầu Tổng thống một cách long trọng sau khi đã có kết quả trong ngày tổng tuyển cử.
Sẽ có những Đại cử tri “lật lọng”, không bầu cho ứng viên họ đã cam kết. Nhưng có đến 29 tiểu bang có luật để ngăn chặn điều này. Trong lịch sử Mỹ, chưa có Đại cử tri “lật lọng” nào bầu cho ứng viên đảng đối thủ. Và cũng chưa có Đại cử tri “lật lọng” nào làm thay đổi kết quả bầu cử.
KHÔNG HỀ CÓ "538 ĐẠI CỬ TRI" QUYẾT ĐỊNH AI LÀ TỔNG THỐNG.
Vì có 48 bang (trừ Maine, Nebraska) và Đặc khu Columbia chọn thể thức thắng cử tại bang thì hưởng trọn phiếu Đại cử tri. Vậy nên ngay trong ngày tổng tuyển cử, bang nào kiểm phiếu xong, biết được ứng viên nào thắng phiếu phổ thông thì sẽ QUI ĐỔI thành số phiếu Đại cử tri NGAY LẬP TỨC.
Nếu không có kiện cáo đòi kiểm phiếu lại, ứng viên nào giành được tổng cộng 270 phiếu Đại cử tri hoặc hơn nữa, thì ứng viên đó ĐẮC CỬ TỔNG THỐNG. Các bạn sẽ thấy báo chí quốc tế loan tin, ngay lập tức, ai trở thành Tổng thống Mỹ (mà không cần phải đợi kỳ bỏ phiếu theo NGHI THỨC của các Đại cử tri).
Cơ chế Đại cử tri đoàn "gây tranh cãi" vì đôi lúc nó tạo ra tình trạng ứng viên thua phiếu phổ thông toàn quốc, nhưng thắng phiếu Đại cử tri và trờ thành Tổng thống. Lần gần nhất xảy ra tình trạng này là năm 2016.
Lý giải điều này đơn giản thôi. Ví dụ Trump thua Hillary hàng triệu phiếu phổ thông ở bang Cali (Hillary được 55 phiếu Đại cử tri). Nhưng Trump chỉ thắng sít sao tại các bang Florida, Ohio, Pennsylvania (được tổng cộng 67 phiếu Đại cử tri). Chung cuộc Trump thua phiếu phổ thông toàn quốc nhưng thắng phiếu Đại cử tri. Xin nhắc lại phổ thông đầu phiếu toàn quốc chỉ có giá trị tham khảo chứ không liên quan đến cuộc bầu cử Tổng thống. Điều này còn khẳng định tính đúng đắn của cơ chế Đại cử tri đoàn đối với nước Mỹ, khi mà các bang độc lập với nhau trong việc bầu Tổng thống.
Ảnh: Bản đồ phân bố Đại cử tri dựa theo số thành viên Quốc hội Mỹ của mỗi bang.
CƠ CHẾ BẦU CỬ TỔNG THỐNG MỸ
Vì sao cơ chế Đại cử tri gây tranh cãi nhưng nó vẫn tồn tại hơn 200 năm nay? Vì sao nước Mỹ không bầu Tổng thống trực tiếp bằng phổ thông đầu phiếu như Pháp hay gián tiếp qua Quốc hội như Đức?
Đầu tiên, để nuốt trôi cái cơ chế Đại cử tri đoàn, chúng ta phải hiểu rõ tính chất “State” của nước Mỹ, nó không giống Federal/Federation trong Federal Republic of Germany (CHLB Đức) hay Russian Federation (Liên bang Nga).
Danh xưng chính thức của Mỹ là United States of America, tức Hợp chúng quốc Mỹ, hợp thành từ nhiều tiểu quốc.
Hiểu đúng nghĩa nước Mỹ là một quốc gia hợp thành từ 50 states (50 tiểu quốc).
Do tính chất State (tiểu quốc) nên quyền hạn của các state rất lớn. Các state độc lập, có luật pháp, có chính quyền riêng. Tu chính án thứ 10 quy định rõ những việc Chính quyền trung ương được và không được phép can thiệp vào các state. Việc bầu Tổng thống chính quyền trung ương cũng phải BÌNH ĐẲNG, ĐỘC LẬP giữa các state.
Vậy nên các nhà lập quốc Mỹ bỏ qua hình thức phổ thông đầu phiếu toàn quốc tương tự Pháp. Vì nếu phổ thông đầu phiếu sẽ mất đi tính độc lập của các state, các state ít dân sẽ không có quyền quyết định bầu cử, lúc này các state lớn đông dân sẽ thống trị.
Họ cũng không muốn bầu Tổng thống gián tiếp qua Quốc hội như Đức, vì muốn Tổng thống độc lập với Quốc hội.
Vừa muốn tôn trọng phổ thông đầu phiếu của mỗi state, vừa muốn bình đẳng, độc lập giữa các state. Vậy là cơ chế bầu cử Đại cử tri đoàn độc nhất vô nhị ra đời.
(Đoạn đầu mình giữ nguyên bản ‘State’ để thấy rõ sự khác biệt của nước Mỹ, từ đây sẽ quay lại lối dịch ‘bang’ quen thuộc).
Đại cử tri đoàn là tập hợp 538 Đại cử tri đại diện cho cử tri của 50 bang và Đặc khu Columbia.
Số Đại cử tri của mỗi bang bằng tổng số Thượng nghị sĩ Mỹ (luôn luôn là hai) và số Dân biểu Mỹ của tiểu bang đó. Riêng Đặc khu Columbia có ba phiếu đại cử tri mặc dù không có một đại diện nào ở Quốc hội Mỹ.
* Số lượng Dân biểu của tiểu bang tính theo tỉ lệ dân số bang, dựa theo kết quả điều tra dân số 10 năm một lần. Trung bình 693.000 dân thì có một Dân biểu. Các tiểu bang có dân số ít hơn mức trung bình, ví dụ tiểu bang Wyoming có 532.668 dân, vẫn được một Dân biểu.
Trước cuộc bầu cử, các đảng ở mỗi bang sẽ đề cử Đại cử tri tiềm năng đại diện cho đảng của mình. Thông thường, Đại cử tri là những người cống hiến tận tụy cho đảng, có thể là các nhà hoạt động, lãnh đạo đảng.
Vào ngày bầu cử ứng viên giành chiến thắng số phiếu phổ thông ở bang nào thì các Đại cử tri tiềm năng ủng hộ ứng viên đó sẽ trở thành đại cử tri chính thức của bang. Về cơ bản, các đảng chọn những người trung thành với đảng làm Đại cử tri để đảm bảo họ sẽ bầu ĐÚNG THEO KẾT QUẢ PHIẾU PHỔ THÔNG.
Vai trò của đại cử tri đoàn là gì?
Họ chính xác hơn là những ‘cử tri danh dự’, thực hiện ý nguyện của người dân của mỗi bang thông qua nghi thức bầu Tổng thống một cách long trọng sau khi đã có kết quả trong ngày tổng tuyển cử.
Sẽ có những Đại cử tri “lật lọng”, không bầu cho ứng viên họ đã cam kết. Nhưng có đến 29 tiểu bang có luật để ngăn chặn điều này. Trong lịch sử Mỹ, chưa có Đại cử tri “lật lọng” nào bầu cho ứng viên đảng đối thủ. Và cũng chưa có Đại cử tri “lật lọng” nào làm thay đổi kết quả bầu cử.
KHÔNG HỀ CÓ "538 ĐẠI CỬ TRI" QUYẾT ĐỊNH AI LÀ TỔNG THỐNG.
Vì có 48 bang (trừ Maine, Nebraska) và Đặc khu Columbia chọn thể thức thắng cử tại bang thì hưởng trọn phiếu Đại cử tri. Vậy nên ngay trong ngày tổng tuyển cử, bang nào kiểm phiếu xong, biết được ứng viên nào thắng phiếu phổ thông thì sẽ QUI ĐỔI thành số phiếu Đại cử tri NGAY LẬP TỨC.
Nếu không có kiện cáo đòi kiểm phiếu lại, ứng viên nào giành được tổng cộng 270 phiếu Đại cử tri hoặc hơn nữa, thì ứng viên đó ĐẮC CỬ TỔNG THỐNG. Các bạn sẽ thấy báo chí quốc tế loan tin, ngay lập tức, ai trở thành Tổng thống Mỹ (mà không cần phải đợi kỳ bỏ phiếu theo NGHI THỨC của các Đại cử tri).
Cơ chế Đại cử tri đoàn "gây tranh cãi" vì đôi lúc nó tạo ra tình trạng ứng viên thua phiếu phổ thông toàn quốc, nhưng thắng phiếu Đại cử tri và trờ thành Tổng thống. Lần gần nhất xảy ra tình trạng này là năm 2016.
Lý giải điều này đơn giản thôi. Ví dụ Trump thua Hillary hàng triệu phiếu phổ thông ở bang Cali (Hillary được 55 phiếu Đại cử tri). Nhưng Trump chỉ thắng sít sao tại các bang Florida, Ohio, Pennsylvania (được tổng cộng 67 phiếu Đại cử tri). Chung cuộc Trump thua phiếu phổ thông toàn quốc nhưng thắng phiếu Đại cử tri. Xin nhắc lại phổ thông đầu phiếu toàn quốc chỉ có giá trị tham khảo chứ không liên quan đến cuộc bầu cử Tổng thống. Điều này còn khẳng định tính đúng đắn của cơ chế Đại cử tri đoàn đối với nước Mỹ, khi mà các bang độc lập với nhau trong việc bầu Tổng thống.
Ảnh: Bản đồ phân bố Đại cử tri dựa theo số thành viên Quốc hội Mỹ của mỗi bang.
