Thiền cũng có các cấp độ của nó chứ không phải đơn giản cứ ngồi là THIỀN:
Thiền (Jahna) nghĩa gốc là " thiêu đốt các nghịch pháp"
Pháp Thiền có từ rất lâu đời ở Ấn Độ, trước cả khi Đức Phật Sakya Muni xuất hiện. Do các Ba la môn (Brahmin), những người thờ Đấng Sáng tạo (Brahma: Phạm thiên) thực hành với mong muốn tìm lại con đường về Phạm Thiên giới. Thời điểm này Thiền có 8 cấp độ. Pháp Thiền này lấy Định(Samahta) làm nòng cốt nên gọi là Thiền Định( Samatha Jahna)
Khi Đức Phật Sakya Muni xuất hiện, thấy được sự đau khổ khi tứ đại này tan rã, nên Ngài đã bỏ vương vị của mình, tự trở thành một Sa môn và với sự học tập theo 2 vị thầy vĩ đại nhất thời điểm đó là Alara Kalama và Uddaka Rammaputta, Ngài đã hoàn thiện 8 tầng thiền chỉ trong 6 tháng, nhưng Ngài nhận thấy rằng đó là con đường chưa hoàn thiện, nên Ngài đã rời đi và thực tập khổ hạnh trong 6 năm trời trong 1 khu rừng. Cuối cùng vào ngày Vesak trăng tròn của tháng thứ 4 năm Ngài 35 tuổi, Ngài đã tìm thấy con đường thoát khỏi tứ đại và sự đau khổ của nó. Và như vậy, Đức Phật đã tìm ra và để lại cho chúng ta một Pháp Thiền mới, đó là Thiền Minh sát( Vipassana Jahna).
Do vậy, theo Phật giáo Nguyên thủy, Thiền có đến 9 tầng, tương ưng với 4 cõi, Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới và Siêu thế giới
9 tầng đó là
4 thiền: Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền tương ưng với cõi Sắc giới(cảnh giới các vị thần gần nhất với Dục giới, bao gồm các chúng sanh thuộc cảnh ngạ quỷ, Atula, Yama, Gandhara...). Bắt đầu từ đây là có khả năng đạt được 1 trong 6 loại thần thông, hoặc 2, hoặc 3...hoặc toàn bộ 6 loại
4 thiền: Không vô biên xứ định, Thức vô biên xứ định, Vô sở hữu xứ định, Phi tưởng phi phi tưởng xứ định tương ưng với Vô sắc giới (cảnh giới của các vị trời, chúa của trời với đại thần lực, đại uy lực gọi là các Brahma- Đại Phạm Thiên) đây là cảnh giới mà các Balamon của đạo Hindu tôn thờ và mong được trở về
1 thiền: Diệt thọ tưởng định - thiền của Siêu thế giới- nơi vượt khỏi sự cấu tạo của tứ đại, phương pháp đạt đến Thiền này chỉ có 1, đó là thực hành Phương pháp của Thiền minh sát
Còn dục giới, là nơi chúng ta đang sống, chỉ có các loại thiền tương ưng với tà định, nên gọi là thiền của ngoại đạo như thiền xuất hồn, thiền luyện chú thuật, thiền tưởng...
Đây chỉ là trình bày sơ để phân biệt Chánh Thiền và Tà Thiền ( các loại thiền khác, đặc biệt thiền Mặc Chiếu ở Việt Nam giống kiểu thiền Trung Quốc ).
Còn về vấn đề trong video: Để đạt tầng thiền thuộc Sắc giới đầu tiên, có 3 điều kiện:
Ly dục
Ly ác
Ly bất thiện pháp
3 điều kiện trên rất dài nên không thể nói ở đây
Nếu đủ các điều kiện trên, người hành thiền này trong giai đoạn hành thiền sẽ có trạng thái vui vẻ và an lạc thuộc tâm sanh ra do 8 loại tâm sở thiện của Sắc giới. Đó là kết quả của việc xa lìa 5 (hoặc 6) loại dục của Dục giới và các khổ thuộc tứ đại của Dục giới bị Định của Sơ thiền tiêu diệt. Mỗi tầng thiền cao hơn lại càng đòi hỏi điều kiện cao hơn. Con đường này có một lộ trình rõ ràng, theo thứ tự.
Không thể nói một cách mơ hồ theo Thiền Trung Quốc được bởi vì Định có tới 2 loại chứ không phải 1 như người ta tưởng và do đó Thiền cũng có tới 2 loại là Tà Thiền và Chánh Thiền tương ưng với Tà Định và Chánh Định.