36 làm lồn gì ăn nhiều mắm tôm
Phường Sầm Sơn, xã Hải Tiến đều ít dân vcl
Hồi xưa Lê Lợi từ Lam Sơn đánh ra Thăng Long toàn quân miền núi 36
Mắm tôm đem vào từ ven biển Giang Tô, Phúc Kiến, Quảng Châu từ 1000-2000 năm trước rồi
Mắm tôm Việt Nam có nguồn gốc từ kỹ thuật lên men hải sản cổ xưa của Đông Nam Á, đặc biệt Java trước thế kỷ 6, và phát triển độc lập tại các làng nghề ven biển miền Bắc như Hậu Lộc (Thanh Hóa) từ thế kỷ 12. Không có bằng chứng lịch sử xác thực về việc nhập khẩu từ ven biển Giang Tô, Phúc Kiến hay Quảng Châu 1000-2000 năm trước, dù mắm tôm lan sang Trung Quốc qua Trịnh Hòa và ảnh hưởng lẫn nhau trong khu vực.
Nguồn Gốc Khu Vực
Mắm tôm (shrimp paste) xuất hiện sớm nhất ở Java (Indonesia) dưới tên trasi trước thế kỷ 6, được ghi trong kinh Sundan cổ như Carita Purwaka Caruban Nagari, nơi nó là cống phẩm gây xung đột giữa các vương quốc. Trịnh Hòa mang trasi về Vân Nam (Trung Quốc) thế kỷ 15, phổ biến hóa ở Đông Á, nhưng không có tài liệu chỉ rõ nhập khẩu trực tiếp sang Việt Nam từ các tỉnh Giang Tô, Phúc Kiến hay Quảng Châu thời kỳ 1000-2000 năm trước. Ở Việt Nam, nghề làm mắm tôm hình thành từ thời Vua Hùng tại vùng Cửu Chân (nay Thanh Hóa), với làng Diêm Phố (Ngư Lộc, Hậu Lộc) chuyên sản xuất từ thế kỷ 12 bằng con moi biển (Acetes japonicus).
Đặc Trưng Việt Nam
Mắm tôm Việt Nam dùng tôm đồng, tép, moi biển trộn muối, lên men 6-12 tháng dưới nắng, tạo màu tím thẫm và mùi đặc trưng nhờ enzyme ruột tôm. Hậu Lộc (Thanh Hóa) nổi tiếng nhất, sản xuất tại 6 xã ven biển (Đa Lộc, Ngư Lộc…), được bảo hộ chỉ dẫn địa lý, từng dâng triều đình và đánh giá cao nhất miền Bắc. Các biến thể như mắm tôm chà Gò Công (Tiền Giang) từ tôm đất, phổ biến từ thế kỷ 19, nhấn mạnh sự đa dạng địa phương thay vì phụ thuộc nhập khẩu.
Quá Trình Lan Tỏa
Từ Java, kỹ thuật lan qua thương mại hàng hải Đông Nam Á, đến Việt Nam qua ngư dân ven biển miền Bắc độc lập phát triển từ nguyên liệu địa phương. Không tìm thấy ghi chép về nhập khẩu từ Trung Quốc thời cổ; các tài liệu hiện đại chỉ đề cập thương mại tôm tươi Việt Nam sang Quảng Đông, Giang Tô gần đây. Đến thế kỷ 17-19, mắm tôm Việt được châu Âu ghi nhận (William Dampier), khẳng định vị thế bản địa.