Điền Bá Quang 4.0
Địt Bùng Đạo Tổ
Sau Venezuela, án tử đang treo lơ lửng ở Cuba
Trúc Phương
Sự kiện Tổng Thống Venezuela Nicolás Maduro bị Mỹ bắt ngày 3 Tháng Giêng, 2026, đã gây chấn động toàn khu vực Mỹ Latin.
Cuba, đồng minh thân cận nhất của Venezuela, đang rơi vào tình thế vô cùng nguy hiểm. Tổng Thống Donald Trump nói “Cuba trông như sắp sụp đổ” và đảo quốc này “không còn thu nhập nào nữa” vì mất nguồn dầu mỏ trợ cấp từ Venezuela. Phát biểu này không chỉ là lời cảnh báo mà còn hé lộ khả năng Washington mở rộng áp lực lên Havana những ngày sắp tới.
Những ngày cuối cùng đang đến
Dù trên lý thuyết chủ tịch nước Cuba là Miguel Díaz-Canel nhưng Raúl Castro, hiện 94 tuổi, em của Fidel Castro, vẫn là “quan nhiếp chính.”
Năm 2010, Raúl Castro nói: “Chúng ta phải cải cách, nếu không chúng ta sẽ sụp đổ.” Raúl Castro đã làm gì? Ông cho thu hẹp bộ máy nhà nước cồng kềnh bằng cách sa thải nửa triệu người; mở rộng khu vực kinh tế tư nhân để người dân “tự làm chủ;” các nhà đầu tư nước ngoài được phép nắm cổ phần đa số trong các dự án; và nhà nước sẽ giao đất công bỏ hoang cho nông dân.
Tuy nhiên, kế hoạch được thực thi rất nửa vời. Thí dụ, nông dân được giao đất nhưng họ phải bán lại sản phẩm cho hệ thống phân phối giá cả được nhà nước kiểm soát, chứ không được bán ra thị trường tự do. Thời Tổng Thống Barack Obama, quan hệ Cuba-Mỹ được nới lỏng. Dù vậy, Cuba vẫn không nắm bắt cơ hội. Giới đầu tư Mỹ nhanh chóng cuốn gói khi đụng phải vô số rào cản hành chính. Đến thời Trump 1.0, toàn bộ các cánh cửa bị đóng sập.
Năm 2018, Miguel Díaz-Canel được Raúl Castro chọn làm người kế nhiệm. Tuy nhiên, không ai có thể “hốt vỏ” với một đống di sản tệ hại thâm căn cố đế.
Hè 2020, Miguel Díaz-Canel công bố một chiến lược mới để xử lý tình trạng khẩn cấp ngày càng leo thang. Tuy nhiên, như được Giáo Sư Michael J. Bustamante (Đại Học Miami) phân tích trong bài viết trên Foreign Affairs (“Cuba on the Brink”) ngày 1 Tháng Giêng, 2026, việc thực hiện và trình tự thực hiện những cải cách này chỉ cho thấy nhà nước Cuba tạo ra thêm thảm họa.
Cụ thể, thay vì ưu tiên mở rộng khu vực tư nhân, chính quyền lại “tái cơ cấu tiền tệ,” thống nhất tỷ giá hối đoái trên toàn nền kinh tế ở mức 24 peso đổi $1 vào đầu năm 2021. Với các doanh nghiệp nhà nước vốn quen hoạt động ở tỷ giá 1 đổi 1, việc phá giá đã gây áp lực tăng giá đối với hàng nhập cảng. Tiếp đó, việc tăng lương cho công chức nhà nước bắt đầu làm trầm trọng thêm lạm phát. Vụ in tiền để tài trợ cho thâm hụt ngân sách cũng làm cho tình hình tồi tệ hơn. Hậu quả, thị trường tiền tệ chợ đen bùng nổ. Đến cuối năm 2021, giá trị của đồng peso đã giảm 75%, giao dịch ở mức 100 peso đổi $1, dù tỷ giá chính thức vẫn là 24 peso đổi $1.
Ngày 11 Tháng Bảy, 2021, 50 thành phố và thị trấn xuống đường. Chính phủ đáp trả bằng đàn áp bạo lực. Cuối cùng, Havana cầu cứu hai người anh lớn là Bắc Kinh và Moscow. Tuy nhiên, đời vốn rất “phũ” và chính trị còn… “đểu” hơn. Nga hứa đến năm 2023, họ đầu tư $1 tỷ vào Cuba. Phần mình, Trung Quốc bắt đầu xây dựng hàng chục trang trại năng lượng mặt trời. Cả Moscow lẫn Bắc Kinh đều giục Cuba giảm trợ cấp cho các công ty nhà nước thua lỗ, cũng như giảm các hạn chế đối với đầu tư nước ngoài và khu vực tư nhân.
Trong khi đó, Cuba tiếp tục thâm hụt thương mại với cả hai quốc gia trên và thường xuyên nài nỉ xin “tái cấp vốn” (Cuba hiện nợ Trung Quốc vài tỷ đô la). Trong thực tế, Nga và Trung Quốc không dại dột bỏ thêm tiền để nuôi một con bệnh đang chờ chết. Sở dĩ Bắc Kinh và Moscow còn ban chút ân tình với Havana vì họ nhìn thấy ít nhiều yếu tố địa chính trị của Cuba trong mối quan hệ an ninh với họ…
Giờ đây, đồng hồ dường như đang đếm ngược. Không ai biết chính quyền Trump làm gì với Cuba những ngày sắp tới nhưng số phận Cuba, một tiền đồn kộng sản ở Mỹ Latin, có thể thật sự đang đếm những ngày cuối cùng.
Trúc Phương
Sự kiện Tổng Thống Venezuela Nicolás Maduro bị Mỹ bắt ngày 3 Tháng Giêng, 2026, đã gây chấn động toàn khu vực Mỹ Latin.
Cuba, đồng minh thân cận nhất của Venezuela, đang rơi vào tình thế vô cùng nguy hiểm. Tổng Thống Donald Trump nói “Cuba trông như sắp sụp đổ” và đảo quốc này “không còn thu nhập nào nữa” vì mất nguồn dầu mỏ trợ cấp từ Venezuela. Phát biểu này không chỉ là lời cảnh báo mà còn hé lộ khả năng Washington mở rộng áp lực lên Havana những ngày sắp tới.
Những ngày cuối cùng đang đến
Dù trên lý thuyết chủ tịch nước Cuba là Miguel Díaz-Canel nhưng Raúl Castro, hiện 94 tuổi, em của Fidel Castro, vẫn là “quan nhiếp chính.”
Năm 2010, Raúl Castro nói: “Chúng ta phải cải cách, nếu không chúng ta sẽ sụp đổ.” Raúl Castro đã làm gì? Ông cho thu hẹp bộ máy nhà nước cồng kềnh bằng cách sa thải nửa triệu người; mở rộng khu vực kinh tế tư nhân để người dân “tự làm chủ;” các nhà đầu tư nước ngoài được phép nắm cổ phần đa số trong các dự án; và nhà nước sẽ giao đất công bỏ hoang cho nông dân.
Tuy nhiên, kế hoạch được thực thi rất nửa vời. Thí dụ, nông dân được giao đất nhưng họ phải bán lại sản phẩm cho hệ thống phân phối giá cả được nhà nước kiểm soát, chứ không được bán ra thị trường tự do. Thời Tổng Thống Barack Obama, quan hệ Cuba-Mỹ được nới lỏng. Dù vậy, Cuba vẫn không nắm bắt cơ hội. Giới đầu tư Mỹ nhanh chóng cuốn gói khi đụng phải vô số rào cản hành chính. Đến thời Trump 1.0, toàn bộ các cánh cửa bị đóng sập.
Năm 2018, Miguel Díaz-Canel được Raúl Castro chọn làm người kế nhiệm. Tuy nhiên, không ai có thể “hốt vỏ” với một đống di sản tệ hại thâm căn cố đế.
Hè 2020, Miguel Díaz-Canel công bố một chiến lược mới để xử lý tình trạng khẩn cấp ngày càng leo thang. Tuy nhiên, như được Giáo Sư Michael J. Bustamante (Đại Học Miami) phân tích trong bài viết trên Foreign Affairs (“Cuba on the Brink”) ngày 1 Tháng Giêng, 2026, việc thực hiện và trình tự thực hiện những cải cách này chỉ cho thấy nhà nước Cuba tạo ra thêm thảm họa.
Cụ thể, thay vì ưu tiên mở rộng khu vực tư nhân, chính quyền lại “tái cơ cấu tiền tệ,” thống nhất tỷ giá hối đoái trên toàn nền kinh tế ở mức 24 peso đổi $1 vào đầu năm 2021. Với các doanh nghiệp nhà nước vốn quen hoạt động ở tỷ giá 1 đổi 1, việc phá giá đã gây áp lực tăng giá đối với hàng nhập cảng. Tiếp đó, việc tăng lương cho công chức nhà nước bắt đầu làm trầm trọng thêm lạm phát. Vụ in tiền để tài trợ cho thâm hụt ngân sách cũng làm cho tình hình tồi tệ hơn. Hậu quả, thị trường tiền tệ chợ đen bùng nổ. Đến cuối năm 2021, giá trị của đồng peso đã giảm 75%, giao dịch ở mức 100 peso đổi $1, dù tỷ giá chính thức vẫn là 24 peso đổi $1.
Ngày 11 Tháng Bảy, 2021, 50 thành phố và thị trấn xuống đường. Chính phủ đáp trả bằng đàn áp bạo lực. Cuối cùng, Havana cầu cứu hai người anh lớn là Bắc Kinh và Moscow. Tuy nhiên, đời vốn rất “phũ” và chính trị còn… “đểu” hơn. Nga hứa đến năm 2023, họ đầu tư $1 tỷ vào Cuba. Phần mình, Trung Quốc bắt đầu xây dựng hàng chục trang trại năng lượng mặt trời. Cả Moscow lẫn Bắc Kinh đều giục Cuba giảm trợ cấp cho các công ty nhà nước thua lỗ, cũng như giảm các hạn chế đối với đầu tư nước ngoài và khu vực tư nhân.
Trong khi đó, Cuba tiếp tục thâm hụt thương mại với cả hai quốc gia trên và thường xuyên nài nỉ xin “tái cấp vốn” (Cuba hiện nợ Trung Quốc vài tỷ đô la). Trong thực tế, Nga và Trung Quốc không dại dột bỏ thêm tiền để nuôi một con bệnh đang chờ chết. Sở dĩ Bắc Kinh và Moscow còn ban chút ân tình với Havana vì họ nhìn thấy ít nhiều yếu tố địa chính trị của Cuba trong mối quan hệ an ninh với họ…
Giờ đây, đồng hồ dường như đang đếm ngược. Không ai biết chính quyền Trump làm gì với Cuba những ngày sắp tới nhưng số phận Cuba, một tiền đồn kộng sản ở Mỹ Latin, có thể thật sự đang đếm những ngày cuối cùng.
.png "Sex :vozvn (22):"){kind=icon}
