Người đời chỉ nhìn vào lãnh thổ của Viên Thiệu, cho rằng Thiệu nắm giữ 4 châu giàu mạnh, mà không ai nhìn vào lãnh thổ của Tào Tháo lúc đó. Trước trận Quan Độ, Tào Tháo có gì? Cũng 4 châu:
Duyện châu: Đây là căn cứ địa quan trọng nhất, nơi Tháo xây dựng lực lượng từ những ngày đầu.
Dự châu: Tháo đặt kinh đô tại Hứa Xương (thuộc Dự châu) sau khi đón Hiến Đế về từ năm 196.
Từ châu: Sau khi đánh bại Lã Bố vào năm 198 và dẹp tan lực lượng của Lưu Bị vào đầu năm 200, Tào Tháo đã hoàn toàn kiểm soát vùng đất này.
Tư Lệ: Bao gồm khu vực xung quanh Lạc Dương đã bị tàn phá, nhưng vẫn nằm dưới sự ảnh hưởng của Tháo thông qua việc khống chế triều đình.
Một phần Kinh châu: Tào Tháo kiểm soát quận Nam Dương sau khi Trương Tú đầu hàng vào cuối năm 199
Có nghĩa là về mặt lãnh thổ, cũng như dân số, Tháo chỉ có bằng, chứ không thể kém Thiệu. Cái Tháo kém Thiệu chính là lương thảo, là hậu cần, là thời gian an dân + khai thác lãnh thổ triệt để và hiệu quả. Do những Châu, Quận mà Tháo quản lý hoặc là vừa trải qua chiến tranh, hoặc là vừa mới về hàng, chưa yên ổn.
-> Thư Thụ chủ trương đánh dây dưa, là cho Tháo thời gian để phát triển. Ngược lại, Quách Đồ, Thẩm Phối, Viên Thiệu muốn đánh ngay để ép Tháo vào cuộc chiến lớn mà vốn dĩ lực và vốn của Tháo không đủ sức để chi trả vào lúc đó. Thực sự thì nếu Hứa Du không hàng và làm nội ứng, chỉ chỗ lương thảo và cách bố trí phòng ngự cho Tháo, có lẽ Thiệu mới là kẻ dành chiến thắng.
Vl Tháo Nô
Đầu tiên xét diện tích
Dựa trên bản đồ hành chính thời Đông Hán (năm 200):
Lãnh thổ Viên Thiệu : Viên Thiệu nắm trọn vẹn 4 châu, biên giới rất rõ ràng:
Ký Châu: Tương đương phần lớn tỉnh Hà Bắc ngày nay (Diện tích Hà Bắc ~188.000 km^2).
Tinh Châu: Tương đương tỉnh Sơn Tây ngày nay (Diện tích Sơn Tây ~156.000 km^2).
U Châu: Tương đương Bắc Kinh, Thiên Tân và một phần Liêu Ninh (Tổng ~50.000 - 70.000 km^2).
Thanh Châu: Một phần phía Bắc bán đảo Sơn Đông (Diện tích Sơn Đông ~157.000 km^2, Thanh Châu chiếm khoảng 1/3).
Phép cộng sơ bộ: 188k + 156k + 60k + 50k =454k km
Lưu ý: Trừ đi các vùng hoang vu biên giới không kiểm soát hết, con số thực tế quản lý rơi vào khoảng 350.000 - 400.000 km^2.
Lãnh thổ Tào Tháo :
Dự Châu & Duyện Châu: Tương đương phần lớn tỉnh Hà Nam (Diện tích ~167.000 km^2) và Tây Nam Sơn Đông.
Từ Châu: Tương đương Bắc Giang Tô và Nam Sơn Đông (Diện tích Giang Tô ~100.000 km^2, Từ Châu chiếm một phần).
Tư Lệ (Lạc Dương): Một phần nhỏ phía Tây Hà Nam.
Phép cộng sơ bộ: Hà Nam (167k) + Một phần Sơn Đông/Giang Tô/An Huy (~100k - 150k) \{260.000 - 300.000\ km^2}.
Vị trí địa chính trị
Vị trí của Tháo giáp tứ bề thọ địch, còn Thiệu thì ôm trọn phía bắc sau khi ăn công tôn toản
Còn về giá trị đất đai
Viên Thiệu (Hà Bắc): Sách Hậu Hán Thư ghi nhận khu vực này dân số cực đông. Ví dụ, chỉ riêng Ký Châu thời Hán đã có khoảng 5-6 triệu dân.
Tào Tháo (Trung Nguyên): Thời điểm năm 200, Tào Tháo truyện chép lại cảnh: "Trăm dặm không có khói bếp, hài cốt đầy đồng". Dù Tào Tháo có đất (Hà Nam), nhưng đất đó không có người cày.
Tư Lệ (Lạc Dương):
Thực tế: Đây là vùng "đất chết". Sau khi Đổng Trác đốt Lạc Dương (năm 190) và Lý Thôi - Quách Dĩ tàn phá (192-195), vùng này "ngàn dặm không có tiếng gà gáy". Nó có giá trị chính trị (nơi ở cũ của vua) nhưng giá trị kinh tế và hậu cần bằng 0.
Từ Châu:
Thực tế: Vừa mới lấy lại đầu năm 200. Trước đó, Tào Tháo đã thực hiện thảm sát tại đây (năm 193-194 đánh Đào Khiêm), sau đó Lữ Bố và Lưu Bị thay nhau chiếm đóng. Dân số giảm sút nghiêm trọng, lòng dân oán hận, chưa thể khai thác nhân lực/vật lực ngay được.
Duyện Châu & Dự Châu:
Thực tế: Đây là căn cứ chính, nhưng năm 194-195 bị nạn châu chấu và Lữ Bố đánh úp, Tào Tháo từng phải dùng cả lương khô của quân đội để sống. Chính sách "Đồn điền" mới áp dụng từ năm 196, tích lũy mới được 3-4 năm, chỉ đủ "ăn bữa nay lo bữa mai" chứ chưa thể gọi là giàu mạnh.
=> đất thua đất thiệu, dân số thua dân số thiệu
Sử ghi rõ: Trước và trong trận Quan Độ, quân Tào thiếu lương trầm trọng.
Nếu Viên Thiệu đánh nhanh (như thực tế đã làm): Tào Tháo buộc phải dốc toàn lực đánh "một trận sống mái". Trong ngắn hạn, quân Tào tinh nhuệ hơn, kỷ luật hơn, nên họ có cơ hội thắng (cơ hội lật kèo).
Nếu Viên Thiệu đánh "dây dưa" (như Thư Thụ khuyên):
Kế của Thư Thụ không phải là "ngồi im chờ đợi", mà là: "Kiên thủ ở Diên Tân, chia kỵ binh đánh phá biên giới, cắt đứt đường vận lương, quấy rối việc cày cấy".
Tào Tháo lương ít, nếu bị vây lỏng, không được đánh trận lớn để cướp bóc, lại bị kỵ binh quấy rối không thể làm ruộng đồn điền -> Tào Tháo sẽ tự sụp đổ vì kinh tế trước khi kịp phát triển.
Tào Tháo khác Viên Thiệu ở chỗ Tháo có quá nhiều kẻ thù sau lưng:
Phía Nam: Lưu Biểu (đang chứa chấp Lưu Bị).
Phía Đông Nam: Tôn Sách (đang mạnh lên, lăm le đánh úp Hứa Đô).
Phía Tây: Mã Đằng, Hàn Toại.
=> Tào Tháo không thể dồn 100% quân ra Quan Độ mãi được. Nếu Thiệu đánh lâu dài (1 năm, 2 năm), các thế lực kia thấy Tào Tháo suy yếu sẽ nhân cơ hội đánh úp sau lưng. Viên Thiệu (đã diệt Công Tôn Toản) không có nỗi lo này.
> Kết luận: Kế của Thư Thụ là "Bóp nghẹt". Kế của Quách Đồ/Viên Thiệu là "Đấu tay đôi". Với một kẻ đang đói nhưng giỏi võ như Tào Tháo, đấu tay đôi là cho hắn cơ hội sống. Bóp nghẹt mới là cửa tử.
Tháo nô hiểu chưa