soporaeternuz
Con chim biết nói
Chấn động nhưng chưa tận thế, thuế quan bị tòa tối cao đánh bại.
Tòa án Tối cao Mỹ hôm nay thứ Sáu phán quyết rằng Tổng thống Donald Trump không có thẩm quyền đơn phương áp đặt các mức thuế quan diện rộng đối với gần như mọi quốc gia theo luật quyền lực khẩn cấp liên bang, giáng một đòn mạnh vào chính sách kinh tế chủ chốt của ông.
Tòa cho rằng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) không trao cho tổng thống quyền áp thuế. Tòa án Tối cao chia rẽ 6-3, với Chánh án John Roberts thay mặt đa số đưa ra ý kiến. Các thẩm phán Brett Kavanaugh, Clarence Thomas và Samuel Alito phản đối.
Ông Roberts viết: “IEEPA không hề đề cập đến thuế quan hay thuế nhập khẩu. Chính phủ cũng không chỉ ra được đạo luật nào mà trong đó Quốc hội dùng từ ‘điều tiết’ để cho phép đánh thuế. Và cho đến nay chưa có tổng thống nào hiểu IEEPA là trao quyền đó.” Ông nhấn mạnh Tòa án chỉ thực hiện vai trò hiến định theo Điều III của Hiến pháp, và kết luận IEEPA không cho phép tổng thống áp thuế.
Tòa giữ nguyên phán quyết của Tòa Phúc thẩm Liên bang Mỹ, vốn cho rằng các mức thuế của ông Trump là bất hợp pháp.
Đây là lần đầu tiên Tòa án Tối cao xem xét tính hợp pháp của một chính sách nhiệm kỳ hai của ông Trump. Trước đó, Tòa từng cho phép ông tạm thời thực thi nhiều chính sách trong khi chờ xét xử, nhưng quyết định vô hiệu hóa thuế quan toàn cầu lần này là thất bại pháp lý lớn nhất của ông trong nhiệm kỳ.
Dù phán quyết hạn chế việc sử dụng IEEPA để áp thuế diện rộng, tổng thống vẫn có thể áp thuế theo các luật thương mại khác. Ông Trump đã dùng những đạo luật khác để áp thuế với đồng, thép, nhôm và nhiều mặt hàng khác.
Thuế quan là trọng tâm chương trình kinh tế nhiệm kỳ hai của ông Trump. Ông dùng đe dọa áp thuế để gây sức ép buộc các đối tác đàm phán thỏa thuận có lợi hơn cho Mỹ và lập luận rằng thuế sẽ thúc đẩy sản xuất trong nước.
Trước khi có phán quyết, ông Trump khẳng định nhờ thuế quan mà nước Mỹ “mạnh hơn và được tôn trọng hơn bao giờ hết cả về tài chính lẫn an ninh quốc gia”. Ông cũng cảnh báo rằng nếu thua kiện, Mỹ có thể phải hoàn trả số tiền lớn cho các nhà nhập khẩu.
Vụ việc liên quan đến hai gói thuế được ban hành thông qua các sắc lệnh hành pháp năm ngoái. Ông Trump viện dẫn quyền khẩn cấp theo IEEPA để áp thuế nhằm ứng phó với thâm hụt thương mại “lớn và kéo dài” và ngăn chặn fentanyl cùng ma túy bất hợp pháp vào Mỹ. Đây là lần đầu IEEPA được dùng để áp thuế.
Gói thứ nhất áp mức cơ bản 10% với hầu hết các đối tác thương mại, kèm mức cao hơn với hàng chục quốc gia. Gói thứ hai nhắm vào Trung Quốc, Canada và Mexico.
IEEPA cho phép tổng thống “điều tiết nhập khẩu” để đối phó với “mối đe dọa bất thường và nghiêm trọng” đối với an ninh quốc gia, chính sách đối ngoại hoặc kinh tế Mỹ. Ông Trump cho rằng mất cân bằng thương mại và fentanyl là các mối đe dọa như vậy.
Hai nhóm doanh nghiệp nhỏ và 12 bang đã kiện, lập luận rằng IEEPA không cho phép áp thuế diện rộng. Ba tòa cấp dưới đều kết luận tổng thống không có quyền đơn phương áp đặt các mức thuế này.
Bất chấp các phán quyết bất lợi, chính quyền Trump vẫn tiếp tục thu thuế trong thời gian vụ việc lên Tòa án Tối cao. Ông cũng dùng IEEPA để điều chỉnh thuế mới, như áp 40% với một số hàng hóa từ Brazil và 25% với hàng nhập từ Ấn Độ do nước này mua dầu Nga.
Theo Bộ Tài chính Mỹ, thu thuế quan đạt 195 tỷ USD trong năm tài khóa 2025 và 28 tỷ USD riêng trong tháng 1.
Hàng loạt doanh nghiệp trên khắp nước Mỹ đã kiện yêu cầu hoàn lại tiền thuế, trong đó có các tập đoàn lớn như Costco, Crocs và Revlon.
Chính quyền Trump cho rằng phần lớn thuế do nhà sản xuất nước ngoài chịu. Tuy nhiên, phân tích của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York cho thấy gần 90% gánh nặng thuế năm ngoái rơi vào doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ. Thuế nhập khẩu trung bình của Mỹ đã tăng từ dưới 3% lên 13% trong năm 2025.
nhận định:
Phán quyết này không chấm dứt chính sách thuế quan của ông Trump, nhưng làm suy yếu công cụ “tối hậu thư khẩn cấp” mà ông sử dụng với các đối tác thương mại như Trung Quốc, Ấn Độ hay Brazil. Điều đó có thể khiến các cuộc đàm phán thương mại trở nên cân bằng hơn, nhưng cũng làm giảm tính bất ngờ – vốn là đặc trưng trong cách tiếp cận của ông.
Tóm lại, đây là một bước ngoặt lớn: Tòa án đã vạch ra ranh giới rõ ràng cho quyền lực kinh tế của tổng thống. Ông Trump vẫn còn nhiều lựa chọn về thương mại, nhưng không thể tự mình áp đặt thuế quan toàn cầu dựa trên quyền lực khẩn cấp. Về lâu dài, phán quyết này có thể được xem là một trong những quyết định định hình cán cân quyền lực giữa Nhà Trắng và Quốc hội trong thế kỷ 21.
Henry Quang Vu
Tòa án Tối cao Mỹ hôm nay thứ Sáu phán quyết rằng Tổng thống Donald Trump không có thẩm quyền đơn phương áp đặt các mức thuế quan diện rộng đối với gần như mọi quốc gia theo luật quyền lực khẩn cấp liên bang, giáng một đòn mạnh vào chính sách kinh tế chủ chốt của ông.
Tòa cho rằng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) không trao cho tổng thống quyền áp thuế. Tòa án Tối cao chia rẽ 6-3, với Chánh án John Roberts thay mặt đa số đưa ra ý kiến. Các thẩm phán Brett Kavanaugh, Clarence Thomas và Samuel Alito phản đối.
Ông Roberts viết: “IEEPA không hề đề cập đến thuế quan hay thuế nhập khẩu. Chính phủ cũng không chỉ ra được đạo luật nào mà trong đó Quốc hội dùng từ ‘điều tiết’ để cho phép đánh thuế. Và cho đến nay chưa có tổng thống nào hiểu IEEPA là trao quyền đó.” Ông nhấn mạnh Tòa án chỉ thực hiện vai trò hiến định theo Điều III của Hiến pháp, và kết luận IEEPA không cho phép tổng thống áp thuế.
Tòa giữ nguyên phán quyết của Tòa Phúc thẩm Liên bang Mỹ, vốn cho rằng các mức thuế của ông Trump là bất hợp pháp.
Đây là lần đầu tiên Tòa án Tối cao xem xét tính hợp pháp của một chính sách nhiệm kỳ hai của ông Trump. Trước đó, Tòa từng cho phép ông tạm thời thực thi nhiều chính sách trong khi chờ xét xử, nhưng quyết định vô hiệu hóa thuế quan toàn cầu lần này là thất bại pháp lý lớn nhất của ông trong nhiệm kỳ.
Dù phán quyết hạn chế việc sử dụng IEEPA để áp thuế diện rộng, tổng thống vẫn có thể áp thuế theo các luật thương mại khác. Ông Trump đã dùng những đạo luật khác để áp thuế với đồng, thép, nhôm và nhiều mặt hàng khác.
Thuế quan là trọng tâm chương trình kinh tế nhiệm kỳ hai của ông Trump. Ông dùng đe dọa áp thuế để gây sức ép buộc các đối tác đàm phán thỏa thuận có lợi hơn cho Mỹ và lập luận rằng thuế sẽ thúc đẩy sản xuất trong nước.
Trước khi có phán quyết, ông Trump khẳng định nhờ thuế quan mà nước Mỹ “mạnh hơn và được tôn trọng hơn bao giờ hết cả về tài chính lẫn an ninh quốc gia”. Ông cũng cảnh báo rằng nếu thua kiện, Mỹ có thể phải hoàn trả số tiền lớn cho các nhà nhập khẩu.
Vụ việc liên quan đến hai gói thuế được ban hành thông qua các sắc lệnh hành pháp năm ngoái. Ông Trump viện dẫn quyền khẩn cấp theo IEEPA để áp thuế nhằm ứng phó với thâm hụt thương mại “lớn và kéo dài” và ngăn chặn fentanyl cùng ma túy bất hợp pháp vào Mỹ. Đây là lần đầu IEEPA được dùng để áp thuế.
Gói thứ nhất áp mức cơ bản 10% với hầu hết các đối tác thương mại, kèm mức cao hơn với hàng chục quốc gia. Gói thứ hai nhắm vào Trung Quốc, Canada và Mexico.
IEEPA cho phép tổng thống “điều tiết nhập khẩu” để đối phó với “mối đe dọa bất thường và nghiêm trọng” đối với an ninh quốc gia, chính sách đối ngoại hoặc kinh tế Mỹ. Ông Trump cho rằng mất cân bằng thương mại và fentanyl là các mối đe dọa như vậy.
Hai nhóm doanh nghiệp nhỏ và 12 bang đã kiện, lập luận rằng IEEPA không cho phép áp thuế diện rộng. Ba tòa cấp dưới đều kết luận tổng thống không có quyền đơn phương áp đặt các mức thuế này.
Bất chấp các phán quyết bất lợi, chính quyền Trump vẫn tiếp tục thu thuế trong thời gian vụ việc lên Tòa án Tối cao. Ông cũng dùng IEEPA để điều chỉnh thuế mới, như áp 40% với một số hàng hóa từ Brazil và 25% với hàng nhập từ Ấn Độ do nước này mua dầu Nga.
Theo Bộ Tài chính Mỹ, thu thuế quan đạt 195 tỷ USD trong năm tài khóa 2025 và 28 tỷ USD riêng trong tháng 1.
Hàng loạt doanh nghiệp trên khắp nước Mỹ đã kiện yêu cầu hoàn lại tiền thuế, trong đó có các tập đoàn lớn như Costco, Crocs và Revlon.
Chính quyền Trump cho rằng phần lớn thuế do nhà sản xuất nước ngoài chịu. Tuy nhiên, phân tích của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York cho thấy gần 90% gánh nặng thuế năm ngoái rơi vào doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ. Thuế nhập khẩu trung bình của Mỹ đã tăng từ dưới 3% lên 13% trong năm 2025.
nhận định:
Phán quyết này không chấm dứt chính sách thuế quan của ông Trump, nhưng làm suy yếu công cụ “tối hậu thư khẩn cấp” mà ông sử dụng với các đối tác thương mại như Trung Quốc, Ấn Độ hay Brazil. Điều đó có thể khiến các cuộc đàm phán thương mại trở nên cân bằng hơn, nhưng cũng làm giảm tính bất ngờ – vốn là đặc trưng trong cách tiếp cận của ông.
Tóm lại, đây là một bước ngoặt lớn: Tòa án đã vạch ra ranh giới rõ ràng cho quyền lực kinh tế của tổng thống. Ông Trump vẫn còn nhiều lựa chọn về thương mại, nhưng không thể tự mình áp đặt thuế quan toàn cầu dựa trên quyền lực khẩn cấp. Về lâu dài, phán quyết này có thể được xem là một trong những quyết định định hình cán cân quyền lực giữa Nhà Trắng và Quốc hội trong thế kỷ 21.
Henry Quang Vu
mà mấy ông tà án sáng lùn đâu ngu mà để hoàn
