Đọc bài này tham khảo thêm về mảng máy móc công cụ
Nếu bóc tách dựa trên dữ liệu từ Tổng cục Thống kê về cơ cấu hơn 9,1 triệu hộ nông - lâm - ngư nghiệp tại Việt Nam hiện nay, quy mô của các loại máy móc bị ảnh hưởng bởi việc khai tử xăng khoáng là khổng lồ, lên tới hàng chục triệu thiết bị.
Dưới đây là bức tranh toàn cảnh về số lượng và mức độ ảnh hưởng theo từng nhóm:
1. Nhóm máy Nông - Lâm nghiệp: Ước tính 3 - 5 triệu máy
Đây là nhóm chịu thiệt hại nặng nề nhất và trực tiếp nhất vì 90% thiết bị cơ giới cầm tay đều sử dụng động cơ 2 thì hoặc 4 thì dùng bình xăng con cỡ nhỏ.
Máy cắt cỏ đeo vai, bình xịt thuốc sâu chạy bằng xăng: Trợ thủ không thể thiếu của hơn 8,1 triệu hộ nông nghiệp từ Bắc chí Nam.
Máy cưa xích: Với khoảng 160.000 hộ lâm nghiệp và những người làm nghề mộc, cưa cây, số lượng máy cưa xích (chủ yếu là động cơ 2 thì tua cao) đang hoạt động lên tới hàng trăm ngàn chiếc.
Máy bơm nước ruộng mini: Các loại máy bơm nước xách tay chạy xăng.
2. Nhóm phương tiện thủy cỡ nhỏ: Hàng trăm ngàn máy
Không chỉ trên bờ, dưới nước cũng dính đòn. Dọc các bãi biển ven bờ từ miền Trung đổ vào, ví dụ như quanh khu vực biển Mỹ Khê hay Châu Tân, anh em đi câu hoặc ngư dân đi lộng sử dụng ghe thúng bơi máy cực kỳ nhiều.
Đa số các ghe thúng, vỏ lãi, xuồng nhỏ đều gắn máy đuôi tôm hoặc động cơ xăng gắn ngoài (outboard motor) 2 thì của Yamaha hoặc Honda.
Môi trường biển vốn đã có độ ẩm cao, hơi muối nhiều. Xăng E10 nằm trong bình chứa của các loại ghe, thúng này sẽ hút ẩm cực nhanh, gây ra hiện tượng tách lớp nước - cồn ngay giữa biển, dẫn đến rủi ro chết máy cực kỳ nguy hiểm cho ngư dân.
3. Nhóm xe máy dùng chế hòa khí (bình xăng con) và xe 2 thì: Hàng chục triệu xe
Lộ trình cấm xăng khoáng tập trung bảo vệ ô tô và xe máy phun xăng điện tử (FI), nhưng lại "bỏ quên" một lượng khổng lồ xe máy cũ đang lưu thông.
Dù là xe 4 thì nhưng những chiếc Honda Dream, Wave Alpha đời cũ, Yamaha Sirius bản thường... vẫn sử dụng chế hòa khí. Ron cao su, phao xăng và hệ thống ti-ô dẫn xăng của các dòng xe này không được thiết kế để kháng cồn. Xe 2 thì (Su Xì-po, Yaz, Vespa cổ, Minsk) số lượng nay không còn nhiều (khoảng vài chục ngàn xe) nhưng là nhóm bị ảnh hưởng lập tức tới buồng đốt và tay biên do cồn tẩy mất màng nhớt bôi trơn.
4. Nhóm máy xây dựng và dân dụng: Hàng trăm ngàn máy
Máy đầm cóc, đầm bàn, máy cắt bê tông chạy xăng: Các công trình xây dựng nhỏ và vừa sử dụng dày đặc.
Máy phát điện xách tay: Nằm lưu kho trong các hộ gia đình hoặc cửa hàng để phòng khi cúp điện. Những máy này thường để vài tháng mới giật nổ một lần. Xăng E10 ngâm lâu ngày trong bình sẽ đóng cặn trắng, rỉ sét bình xăng con, đến lúc cần dùng lôi ra giật thì đứt cả dây thiều cũng không nổ.
Góc nhìn khách quan về hệ lụy
Quy mô ảnh hưởng là cực kỳ sâu rộng nhưng lại rơi chủ yếu vào nhóm yếu thế (nông dân, ngư dân, thợ xây, lao động nghèo) – những người phụ thuộc 100% vào các loại máy móc cỡ nhỏ giá rẻ để kiếm cơm.