đéo có hình chó nó tin
Địt Bùng Đạo Tổ
Sau khi cơ chế thuế khoán đối với hộ kinh doanh dần được thay thế bằng kê khai và hóa đơn điện tử, mục tiêu minh bạch hóa hoạt động kinh doanh là hoàn toàn đúng.
Một nền kinh tế hiện đại không thể tiếp tục dựa quá lâu vào cách quản lý doanh thu theo ước đoán, thỏa thuận và kinh nghiệm.Nhưng thực tế những tháng đầu triển khai cũng cho thấy, mục tiêu đúng chưa có nghĩa là cách thực hiện đã tối ưu.
Như đã phản ánh trong bài “Tôi lấy hóa đơn ở đâu bây giờ?”, nhiều hộ kinh doanh lúng túng với hóa đơn, phần mềm, kê khai, chứng từ; có người tạm dừng kinh doanh, sa thải người làm công,… không phải vì họ muốn né thuế, mà vì họ sợ làm sai có thể gặp rủi ro pháp lý.
Từ đề xuất thuế cố định của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đến kinh nghiệm của Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) về các chế độ thuế đơn giản cho doanh nghiệp siêu nhỏ, một câu hỏi đáng được đặt ra: Liệu đơn giản hóa thủ tục có phải là cách để Nhà nước thu được nhiều hơn, bền vững hơn?
Thuế cố định - một lối đi khác sau thuế khoán
Từ thực tế đó, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đề xuất Chính phủ nghiên cứu chính sách thuế cố định đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1-3 tỷ đồng mỗi năm.
Điểm cần nhấn mạnh là đây không phải đề xuất quay lại thuế khoán trước đây. Theo cách tiếp cận của Hiệp hội, thuế cố định có thể được xác định bằng tỷ lệ hoặc bằng một số tiền do cơ quan thuế tính toán trên cơ sở dữ liệu, mức lợi nhuận bình quân của từng lĩnh vực, ngành nghề và quy mô kinh doanh.
Nói cách khác, nếu thuế khoán cũ không được hưởng ứng vì phụ thuộc nhiều vào ước lượng, thỏa thuận và cảm tính, thì thuế cố định mới cần được thiết kế trên nền tảng dữ liệu, công khai và có tiêu chí rõ ràng.
Bình quân mỗi hộ chỉ sử dụng khoảng 1,5 lao động. Chủ hộ vừa là người bán hàng, người quản lý, người đi mua hàng, người thu tiền và nhiều khi cũng là người tự ghi chép sổ sách. Ảnh: Lê Anh Dũng
Mức thuế không nên là kết quả của thương lượng giữa hộ kinh doanh và cán bộ thuế, mà phải dựa trên những tham số có thể kiểm chứng: doanh thu, ngành nghề, địa bàn, biên lợi nhuận bình quân và lịch sử giao dịch.
Đó là điểm khác biệt then chốt. Nhà nước vẫn kiểm soát được nghĩa vụ thuế, trong khi người kinh doanh không còn phải gánh toàn bộ hệ thống thủ tục như hiện nay.
Giá trị lớn nhất của đề xuất này không nằm ở chuyện nộp ít hay nhiều thuế hơn, mà ở chỗ giảm đáng kể chi phí để thực hiện nghĩa vụ thuế.
Đơn giản hóa không có nghĩa là buông lỏng quản lý
Một băn khoăn thường được đặt ra là nếu áp dụng thuế cố định hoặc cơ chế kê khai đơn giản hơn, liệu có làm gia tăng thất thu ngân sách? Đây là câu hỏi hoàn toàn chính đáng.
Nhưng cần phân biệt rất rõ hai khái niệm: Giảm thuế và giảm chi phí tuân thủ. Chúng không phải là một.
Theo tính toán của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, chi phí công nghệ và quản lý của cơ quan thuế cũng có thể ở mức 6.460-19.382 tỷ đồng mỗi năm.
Những con số này còn cần được kiểm chứng bằng các nghiên cứu độc lập, nhưng vẫn đặt ra một câu hỏi đáng suy nghĩ: Liệu một hệ thống thuế có thực sự tối ưu nếu chi phí để vận hành lớn như vậy?
Chính vì vậy, cùng với thuế cố định, Hiệp hội còn đề xuất áp dụng cơ chế kê khai thuế tối giản. Điểm đáng chú ý là Hiệp hội không đề xuất bỏ kê khai, mà đề xuất đơn giản hóa cách kê khai.
Một gợi ý là áp dụng cơ chế "tờ khai gợi ý", tương tự cách cơ quan thuế đang thực hiện với thuế thu nhập cá nhân hiện nay. Trên cơ sở dữ liệu sẵn có, cơ quan thuế lập sẵn tờ khai; người nộp thuế chỉ cần kiểm tra, xác nhận hoặc điều chỉnh nếu có sai khác, thay vì phải tự lập toàn bộ hồ sơ từ đầu.
Nếu được triển khai tốt, cách làm này có thể giúp hàng triệu hộ kinh doanh tiết kiệm đáng kể thời gian, đồng thời giảm khối lượng công việc của chính cơ quan thuế. Đó là điểm rất đáng chú ý: Đơn giản hóa thủ tục không chỉ có lợi cho người nộp thuế, mà còn có lợi cho bộ máy quản lý.
Đơn giản hóa thủ tục, tăng hiệu quả thu thuế
Sau khi cơ chế thuế khoán đối với hộ kinh doanh dần được thay thế bằng kê khai và hóa đơn điện tử, mục tiêu minh bạch hóa hoạt động kinh doanh là hoàn toàn đúng.
ưu việt hơn thuế khoán