hihihehe
Bát sứ hư hỏng
*Nước Mỹ chưa ly hôn — nhưng đã sống như hai người ly thân*
Có một bài viết rất đáng suy ngẫm của Kurt Andersen trên The New York Times với một hình ảnh mà tôi cho rằng mô tả khá chính xác nước Mỹ hôm nay: “Nước Mỹ chưa ly hôn — nhưng đang sống như hai người ly thân trong cùng một căn nhà”.
Từ sau cuộc bầu cử 2020, những lời nói về “nội chiến”, “ly khai” hay “ly hôn quốc gia” ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong đời sống chính trị Mỹ. Nhưng Andersen cho rằng điều đáng chú ý hơn không phải là một cuộc nội chiến thực sự đang đến gần, mà là một hiện tượng âm thầm hơn: “soft secession” — sự ly khai mềm.
Nước Mỹ vẫn là một quốc gia thống nhất. Vẫn chung một Hiến pháp, một đồng tiền, một quân đội, một thị trường và một chính phủ liên bang.
Nhưng bên dưới lớp vỏ thống nhất ấy, các bang đỏ và bang xanh ngày càng sống theo những luật lệ, chính sách và giá trị khác nhau.
Khi chính quyền Dân chủ kiểm soát Washington, nhiều bang đỏ tìm cách chống lại chính sách liên bang về súng, nhập cư và nhiều vấn đề khác. Texas từng dùng Vệ binh Quốc gia và các biện pháp riêng của bang để đối đầu với chính sách biên giới của chính quyền liên bang.
Bây giờ, khi Donald Trump trở lại Nhà Trắng, chiều ngược lại đang diễn ra.
Các bang và thành phố do Đảng Dân chủ kiểm soát chống lại chính sách liên bang về ICE, phá thai, khí hậu, quyền công dân, y tế và nhiều vấn đề khác. Các tổng chưởng lý của những bang xanh liên tục kiện chính quyền Trump. Các thành phố tìm cách hạn chế sự hợp tác với ICE. Các bang xây dựng những chính sách riêng để bảo vệ cư dân của mình trước những thay đổi từ Washington.
Nói cách khác, cả hai phía đều đang sử dụng quyền lực của các bang để chống lại phía kia.
Đó là điều Andersen gọi là “uncooperative federalism” — chủ nghĩa liên bang không hợp tác.
Và đây chính là điểm khiến tôi nghĩ bài viết này đáng suy ngẫm.
Vấn đề của nước Mỹ hiện nay không đơn giản chỉ là Republican chống Democrat. Sâu hơn nữa, nó là câu hỏi “Washington có thể buộc các bang phải đi theo một hướng đến mức nào, và các bang có thể chống lại Washington đến đâu”?
Nếu mỗi lần một đảng kiểm soát Nhà Trắng, nửa nước Mỹ còn lại lập tức tìm cách chống lại chính quyền liên bang, thì sự thống nhất về chính trị của đất nước sẽ ngày càng trở nên mong manh.
Tôi không nghĩ nước Mỹ đang đứng trước một cuộc nội chiến hay một cuộc “ly hôn” thực sự. Điều đó vẫn rất xa vời. Nhưng một điều khác đang xảy ra và có lẽ đáng lo hơn: người Mỹ ngày càng sống trong những “nước Mỹ” khác nhau tùy thuộc vào nơi họ cư trú.
Một người ở California có thể sống dưới những luật lệ và chính sách rất khác một người ở Texas. Một người ở New York có thể có quan niệm hoàn toàn khác về chính quyền, súng, phá thai, nhập cư, khí hậu hay giáo dục so với một người ở Alabama.
Và điều đáng nói là những khác biệt ấy không còn chỉ nằm trong tranh luận chính trị. Chúng đã đi vào luật pháp và đời sống hàng ngày.
Có lẽ đó mới là điều Andersen muốn chúng ta nhìn thấy.
Nước Mỹ không nhất thiết phải chia đôi bằng một đường biên giới mới có thể bị chia rẽ. Nó có thể từ từ tách ra trong cách quản trị, trong luật pháp và trong tâm lý của người dân.
Giống như một cặp vợ chồng đã không còn yêu nhau, không còn tin nhau, mỗi người có bạn bè riêng, cuộc sống riêng và quan điểm riêng, nhưng vẫn sống chung dưới một mái nhà bởi vì chia tay hoàn toàn quá khó khăn và quá tốn kém.
Tôi nghĩ rất nhiều người Mỹ ở cả hai phía trong những tiểu bang xanh, đỏ khác nhau đang có cảm giác như vậy.
Họ vẫn là người Mỹ, nhưng họ ngày càng không chắc “nước Mỹ” mà người bên kia đang nói đến có còn giống nước Mỹ của mình hay không.
Và đó mới là câu hỏi lớn nhất xuất hiện “Nước Mỹ có thể khác biệt đến mức nào mà vẫn còn là “Hợp chúng quốc Hoa Kỳ”?
Bởi một quốc gia có thể chịu đựng sự khác biệt rất lớn.
Nhưng một nền dân chủ chỉ có thể tồn tại lâu dài nếu những người rất khác nhau vẫn còn tin rằng họ đang cùng sống trong một đất nước — chứ không phải chỉ tình cờ sống chung trong một căn nhà
Có một bài viết rất đáng suy ngẫm của Kurt Andersen trên The New York Times với một hình ảnh mà tôi cho rằng mô tả khá chính xác nước Mỹ hôm nay: “Nước Mỹ chưa ly hôn — nhưng đang sống như hai người ly thân trong cùng một căn nhà”.
Từ sau cuộc bầu cử 2020, những lời nói về “nội chiến”, “ly khai” hay “ly hôn quốc gia” ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong đời sống chính trị Mỹ. Nhưng Andersen cho rằng điều đáng chú ý hơn không phải là một cuộc nội chiến thực sự đang đến gần, mà là một hiện tượng âm thầm hơn: “soft secession” — sự ly khai mềm.
Nước Mỹ vẫn là một quốc gia thống nhất. Vẫn chung một Hiến pháp, một đồng tiền, một quân đội, một thị trường và một chính phủ liên bang.
Nhưng bên dưới lớp vỏ thống nhất ấy, các bang đỏ và bang xanh ngày càng sống theo những luật lệ, chính sách và giá trị khác nhau.
Khi chính quyền Dân chủ kiểm soát Washington, nhiều bang đỏ tìm cách chống lại chính sách liên bang về súng, nhập cư và nhiều vấn đề khác. Texas từng dùng Vệ binh Quốc gia và các biện pháp riêng của bang để đối đầu với chính sách biên giới của chính quyền liên bang.
Bây giờ, khi Donald Trump trở lại Nhà Trắng, chiều ngược lại đang diễn ra.
Các bang và thành phố do Đảng Dân chủ kiểm soát chống lại chính sách liên bang về ICE, phá thai, khí hậu, quyền công dân, y tế và nhiều vấn đề khác. Các tổng chưởng lý của những bang xanh liên tục kiện chính quyền Trump. Các thành phố tìm cách hạn chế sự hợp tác với ICE. Các bang xây dựng những chính sách riêng để bảo vệ cư dân của mình trước những thay đổi từ Washington.
Nói cách khác, cả hai phía đều đang sử dụng quyền lực của các bang để chống lại phía kia.
Đó là điều Andersen gọi là “uncooperative federalism” — chủ nghĩa liên bang không hợp tác.
Và đây chính là điểm khiến tôi nghĩ bài viết này đáng suy ngẫm.
Vấn đề của nước Mỹ hiện nay không đơn giản chỉ là Republican chống Democrat. Sâu hơn nữa, nó là câu hỏi “Washington có thể buộc các bang phải đi theo một hướng đến mức nào, và các bang có thể chống lại Washington đến đâu”?
Nếu mỗi lần một đảng kiểm soát Nhà Trắng, nửa nước Mỹ còn lại lập tức tìm cách chống lại chính quyền liên bang, thì sự thống nhất về chính trị của đất nước sẽ ngày càng trở nên mong manh.
Tôi không nghĩ nước Mỹ đang đứng trước một cuộc nội chiến hay một cuộc “ly hôn” thực sự. Điều đó vẫn rất xa vời. Nhưng một điều khác đang xảy ra và có lẽ đáng lo hơn: người Mỹ ngày càng sống trong những “nước Mỹ” khác nhau tùy thuộc vào nơi họ cư trú.
Một người ở California có thể sống dưới những luật lệ và chính sách rất khác một người ở Texas. Một người ở New York có thể có quan niệm hoàn toàn khác về chính quyền, súng, phá thai, nhập cư, khí hậu hay giáo dục so với một người ở Alabama.
Và điều đáng nói là những khác biệt ấy không còn chỉ nằm trong tranh luận chính trị. Chúng đã đi vào luật pháp và đời sống hàng ngày.
Có lẽ đó mới là điều Andersen muốn chúng ta nhìn thấy.
Nước Mỹ không nhất thiết phải chia đôi bằng một đường biên giới mới có thể bị chia rẽ. Nó có thể từ từ tách ra trong cách quản trị, trong luật pháp và trong tâm lý của người dân.
Giống như một cặp vợ chồng đã không còn yêu nhau, không còn tin nhau, mỗi người có bạn bè riêng, cuộc sống riêng và quan điểm riêng, nhưng vẫn sống chung dưới một mái nhà bởi vì chia tay hoàn toàn quá khó khăn và quá tốn kém.
Tôi nghĩ rất nhiều người Mỹ ở cả hai phía trong những tiểu bang xanh, đỏ khác nhau đang có cảm giác như vậy.
Họ vẫn là người Mỹ, nhưng họ ngày càng không chắc “nước Mỹ” mà người bên kia đang nói đến có còn giống nước Mỹ của mình hay không.
Và đó mới là câu hỏi lớn nhất xuất hiện “Nước Mỹ có thể khác biệt đến mức nào mà vẫn còn là “Hợp chúng quốc Hoa Kỳ”?
Bởi một quốc gia có thể chịu đựng sự khác biệt rất lớn.
Nhưng một nền dân chủ chỉ có thể tồn tại lâu dài nếu những người rất khác nhau vẫn còn tin rằng họ đang cùng sống trong một đất nước — chứ không phải chỉ tình cờ sống chung trong một căn nhà
