HÃY CỨU LẤY PHIM VIỆT - MỘT LỜI KÊU GỌI HOÀN TOÀN THIỆN CHÍ
.
Nếu đã muốn cứu một bộ phim bằng tiền, ít nhất chúng ta nên làm toán cho tử tế.
.
.
Dạo này tôi thấy rất nhiều lời kêu gọi nghe vô cùng cảm động: hãy ủng hộ phim Việt, hãy ra rạp thêm lần nữa, làm phim lịch sử khó lắm, đoàn phim đã bỏ biết bao công sức, xin đừng vùi dập người làm nghề.
Ừ thì thương.
Tôi thương diễn viên phải khoác phục trang nặng dưới trời nóng. Thương người dựng cảnh, hóa trang, ánh sáng, âm thanh và hàng trăm con người có khi làm xuyên đêm để một cảnh quay tồn tại được vài phút trên màn ảnh. Một bộ phim thất bại không có nghĩa từng người lao động trong đó đều làm việc tồi. Người dựng bối cảnh không viết kịch bản. Diễn viên phụ không quyết định cấu trúc câu chuyện. Người cầm đèn cũng không nghĩ ra cách bán bộ phim cho công chúng.
Nhưng vì lời kêu gọi cuối cùng vẫn đi đến một nơi rất cụ thể là ví tiền của khán giả, chúng ta tạm đặt xúc động xuống bàn và làm toán.
Tôi nói rõ ngay từ đầu: đây là phép tính theo các con số đang được dùng trong cuộc tranh luận, không phải báo cáo tài chính đã kiểm toán của nhà sản xuất. Ta cứ tạm nhận doanh thu hiện tại là 26,57 tỷ đồng, giá vé bình quân là 113.000 đồng và mốc được nhắc tới để hòa vốn là 180 tỷ đồng. Với những giả định ấy, phim đã bán khoảng 235.000 lượt vé và vẫn còn thiếu 153,43 tỷ đồng.
Muốn lấp phần thiếu ấy bằng vé, ta cần thêm khoảng 1,358 triệu lượt xem.
Chúng ta tiếp tục hào phóng. Cứ coi 235.000 lượt vé hiện tại là 235.000 con người hoàn toàn khác nhau, không có ai xem lại, không có vé mời, không có trường hợp một người mua cho cả nhà. Lại giả định chỉ 20 phần trăm trong số họ xem xong rồi hết duyên với điện ảnh nước nhà. Như vậy vẫn còn 188.000 khán giả trung thành, tử tế và sẵn lòng gánh vác vận mệnh của tác phẩm, cõng thêm gánh nặng thể hiện tinh thần ủng hộ nền điện ảnh nước nhà.
Nếu chỉ trông vào đội quân này, mỗi người cần mua thêm trung bình 7,22 vé.
Nói cho gần gũi, mỗi người cứ vào rạp thêm bảy đến tám lần là phim có hy vọng.
Lần một xem phim.
Lần hai yêu nước.
Lần ba yêu điện ảnh Việt.
Lần bốn thương đoàn phim.
Lần năm thương lịch sử dân tộc.
Lần sáu bắt đầu thuộc thoại.
Lần bảy đạt đến cảnh giới xem bằng ký ức.
Lần tám bộ phim hòa vốn, còn khán giả thì có thể đã xuất gia.
Nghĩ lại, bắt một người ngồi trong rạp tám lần chỉ để chứng minh họ có trái tim cũng hơi tàn nhẫn. Hay ta lập hẳn một quỹ mang tên CỨU LẤY PHIM VIỆT cho nhanh.
Nếu 188.000 người, mỗi người góp 700.000 đồng, quỹ sẽ có 131,6 tỷ. Vẫn còn thiếu 21,83 tỷ đồng. Muốn bù trọn 153,43 tỷ thì mức đóng trung bình phải vào khoảng 816.000 đồng mỗi người.
Thôi cứ làm tròn. Mỗi người tám trăm mười sáu nghìn, chuyển thẳng cho đoàn phim. Khỏi cần mua tám vé, khỏi mất tám buổi tối, khỏi phải nhờ rạp chiếu giữ hộ một phần tình yêu nước. Cách này còn trung thực hơn. Ai thật sự cho rằng tác phẩm xứng đáng với nhiều tiền hơn doanh thu hiện tại có thể dùng chính tiền của mình để sửa lại phán quyết của thị trường.
Tôi hoàn toàn ủng hộ quyền ấy.
Các bạn tiếc cho đoàn phim? Góp tiền.
Các bạn tin dự án xứng đáng có phần tiếp theo? Tài trợ.
Các bạn cho rằng khán giả đã đánh giá sai? Mua thêm vé và mời người thân và bạn bè đi xem.
Đó là những tín hiệu kinh tế rõ ràng. Nó đáng kính hơn rất nhiều so với việc đứng ngoài ví tiền của mình rồi dùng lòng yêu nước để chỉ đạo ví tiền của người khác.
Chỗ này mới là phần hơi kém thơ mộng: khán giả không mắc nợ đoàn phim.
Việc một bộ phim tốn bao nhiêu tỷ, mất bao nhiêu năm, quay ở bao nhiêu nơi, diễn viên bị thương thế nào, đoàn làm việc xuyên đêm ra sao đều là chi phí thuộc phía sản xuất. Những điều ấy có thể khiến người ta cảm phục. Chúng không tự động biến thành giá trị mà người xem nhận được.
Mồ hôi chứng minh rằng lao động đã xảy ra. Nó không chứng minh rằng tác phẩm đã thành công.
Một đầu bếp có thể thức từ ba giờ sáng, tự tay chọn từng nguyên liệu, nhào bột đến đau vai rồi nướng ra một ổ bánh mì không ngon. Ta có thể thương người đầu bếp. Ta vẫn có quyền nói ổ bánh mì không ngon. Không ai được phép bắt khách ăn thêm bảy ổ để bù cho sự chân thành của người nhào bột.
Điện ảnh cũng vậy. Người xem đổi ít nhất ba thứ để lấy một trải nghiệm: tiền, thời gian và sự chú ý. Tiền có thể kiếm lại. Hai giờ cuộc đời thì không. Sự chú ý sau một ngày làm việc đôi khi còn đắt hơn cả vé. Một tác phẩm muốn nhận đủ ba thứ ấy phải thuyết phục được người xem rằng phần họ nhận lại là xứng đáng.
Truyền thông có thể kéo khán giả tới lần đầu. Chủ đề lịch sử có thể tạo thiện cảm. Tinh thần ủng hộ hàng Việt có thể đẩy thêm một chút tò mò. Câu chuyện hậu trường vất vả có thể khiến người ta nể phục. Nhưng khi đèn trong rạp tắt, tất cả những chiếc nạng ấy phải đứng ngoài. Trên màn ảnh chỉ còn bộ phim và khả năng tự bảo vệ của nó.
Nếu cốt truyện lỏng, nhân vật không đủ sức níu cảm xúc, nhịp kể có vấn đề hoặc tác phẩm không tạo được giá trị tương xứng, không chiến dịch đạo đức nào sửa được cấu trúc ấy. Quảng bá có thể bán tấm vé đầu tiên. Chất lượng mới bán được tấm vé tiếp theo mà không cần ai đứng cạnh khán giả kiểm tra lòng yêu nước.
Điều kỳ lạ là khi một sản phẩm không thuyết phục được thị trường, người ta rất nhanh tìm thấy lỗi ở khán giả.
Khán giả hời hợt.
Khán giả sính ngoại.
Khán giả bị người chê dẫn dắt.
Khán giả không biết trân trọng công sức.
Khán giả chưa đủ tỉnh thức để hiểu tâm huyết của người làm nghề.
Nếu có 1 thực thể gọi là "khán giả" chắc cũng phải mệt mỏi thốt lên: "Lào gì cũng tôn".
Một ngành nghệ thuật thật thuận tiện khi người mua phải chịu trách nhiệm cho cả thành công lẫn thất bại của người bán.
Phim đông khách thì đó là tài năng của nhà làm phim. Phim vắng khách thì đó là sự vô ơn của công chúng. Với cơ chế ấy, điện ảnh Việt Nam sẽ không bao giờ thua. Nó chỉ liên tục bị chính nhân dân của mình phản bội.
Có lẽ những người đứng sau dự án cũng nên "tỉnh thức" một chút. Không phải tỉnh thức theo nghĩa nhìn thấy luân xa hay nghe vũ trụ gửi tín hiệu qua doanh thu phòng vé. Chỉ cần loại tỉnh thức bình thường hơn: quay lại nhìn sản phẩm, đọc phản hồi, phân biệt lời chửi vô nghĩa với phê bình có nội dung, rồi tự hỏi phần nào của tác phẩm đã không hoạt động.
Không có người chê nào bắt các anh phải viết một kịch bản lỏng.
Không có người phản đối nào bắt các anh đặt tiêu chuẩn dễ dãi cho sản phẩm của mình.
Không có một bài đăng nào quay thay những cảnh chưa đủ sức thuyết phục.
Lời chê có thể gay gắt, bất công, thậm chí ngu xuẩn. Nhưng lời chê không quay ngược thời gian để làm hỏng thứ vốn đã tốt. Nếu một bộ phim đủ mạnh, tranh cãi thường khiến người ta tò mò hơn. Nếu chỉ vài lời khó nghe đã có thể dìm chết nó, thứ nằm dưới nước từ trước có lẽ không phải danh dự của điện ảnh dân tộc, mà là sức nổi của chính tác phẩm.
Thị trường không phải vị quan tòa tuyệt đối. Phim hay vẫn có thể thất bại. Phim dở vẫn có thể kiếm rất nhiều tiền. Doanh thu không đo trọn giá trị nghệ thuật. Nhưng khi chính những người bảo vệ bộ phim dùng doanh thu, hòa vốn và lời kêu gọi mua vé làm trung tâm, họ đã tự chọn ngôn ngữ của thị trường. Không thể vừa yêu cầu công chúng cứu doanh thu, vừa nổi giận khi công chúng dùng quyết định mua vé để trả lời.
Muốn thoát khỏi phán quyết ấy, có nhiều con đường rất đàng hoàng. Nhà nước có thể tài trợ cho tác phẩm mang giá trị văn hóa mà thị trường khó nuôi. Các quỹ tư nhân có thể bảo trợ. Những người yêu dự án có thể góp vốn, mua vé tập thể hoặc tài trợ trực tiếp. Nhà sản xuất có thể chấp nhận lợi nhuận thấp hơn để theo đuổi một mục tiêu dài hạn. Nhưng tất cả đều phải bắt đầu bằng sự tự nguyện và minh bạch.
Điều không đàng hoàng là biến quyết định tiêu dùng thành một bài kiểm tra phẩm chất. Không mua vé thì không yêu lịch sử. Chê phim thì không thương người làm nghề. Không xem lại thì quay lưng với điện ảnh Việt. Đây không còn là thuyết phục khán giả. Đây là gửi hóa đơn của nhà sản xuất đến lương tâm công chúng rồi ghi bên dưới rằng ai không thanh toán là người thiếu tử tế.
Tình yêu nước là tài sản chung. Nó không phải khoản dự phòng doanh thu của bất kỳ đoàn phim nào.
Lịch sử dân tộc cũng không phải tấm khiên để một sản phẩm thương mại đứng phía sau. Chọn đề tài lớn không tự làm tác phẩm lớn. Dựng một ngôi đền trên sân khấu không khiến kịch bản trở nên thiêng. Cho nhân vật mặc áo cổ không làm câu thoại có thêm chiều sâu. Tốn nhiều tiền để tái hiện quá khứ vẫn có thể chỉ tạo ra một sản phẩm đắt tiền về quá khứ.
Tôi nói vậy không phải để chế giễu những người đã lao động nghiêm túc. Trái lại, chính vì tôn trọng họ nên càng phải hỏi: bao nhiêu tháng ngày, bao nhiêu sức lực, bao nhiêu con người giỏi nghề đã được đặt lên một nền móng đủ chắc chưa?
Một căn nhà xây trên nền yếu không trở nên vững hơn chỉ vì thợ xây đã làm việc đến kiệt sức. Bi kịch nằm ở chỗ công sức của họ là thật, nhưng sai lầm ở tầng quyết định cũng thật. Càng nhiều người tận tụy, càng nhiều tiền được đổ vào, trách nhiệm của người dựng nền móng càng lớn. Không thể lấy sự vất vả của hàng trăm người ở phía sau để miễn kiểm tra năng lực của vài người ở phía trước.
Tôi cũng nghèo. Nếu thấy một bộ phim không đáng với tiền vé và hai giờ cuộc đời, tôi sẽ nói như vậy. Ai tò mò cứ đi xem. Ai thấy hay cứ khen. Ai dư tiền và muốn nâng đỡ điện ảnh trong nước, tôi hoàn toàn tôn trọng. Nhưng đừng yêu cầu một người đang phải cân từng khoản chi biến lòng thương thành hình thức thanh toán định kỳ cho những quyết định sáng tạo mà họ không tham gia.
Khán giả không phải bảo hiểm doanh thu.
Họ càng không phải đội cấp cứu được gọi đến sau khi sản phẩm đã ra rạp, chỉ để nghe rằng bệnh nhân rất tâm huyết nên mọi người phải hiến thêm tiền, thêm thời gian và thêm vài lời khen.
Điện ảnh Việt Nam không cần được bảo vệ khỏi lời chê. Một nền điện ảnh chỉ sống được khi nó đủ sức phân biệt lời chê nào là rác, lời chê nào là dữ liệu và thất bại nào đang chỉ ra một căn bệnh có thật. Nếu mọi phản hồi khó nghe đều bị gọi là vùi dập, ngành phim sẽ giữ được cảm xúc của mình nhưng mất khả năng học.
Và nếu cứ dùng tình thương, lòng yêu nước, sự cực khổ của đoàn phim cùng lời kêu gọi ủng hộ để che cho những điểm yếu của sản phẩm, thứ được cứu sẽ không phải điện ảnh Việt Nam.
Thứ được cứu là tiêu chuẩn thấp của điện ảnh Việt Nam.
Muốn cứu phim Việt, đừng cứu một bộ phim khỏi hậu quả của chính chất lượng của nó. Hãy cứu phim Việt bằng cách buộc những bộ phim sau phải tốt hơn.
Tôi là người rất có thiện chí. Nếu đoàn phim, biên kịch hoặc cố vấn biên kịch muốn biết chính xác tác phẩm đang trục trặc ở đâu, tôi sẵn lòng nhận lời mời xem và phân tích chi tiết. Là một nhà nhận thức luận, tôi có thể giải cấu trúc những điểm khiến khán giả cảm thấy cấn nhưng chưa gọi tên được. Đừng bảo tôi chỉ biết chê. Thiện chí của tôi rất lớn, chỉ là nó không bao gồm việc giả vờ rằng một sản phẩm chưa tốt đã đủ tốt.
www.facebook.com
.png "Sex :vozvn (20):"){kind=icon}
mà có được xem sao kê không sốp? 
.png "Sex :vozvn (17):"){kind=icon}
chi phí = phim + sân khấu = 200 tỷ. Lấy thuế người dân tổ chức 
auto húp bộn tiền
