Don Jong Un
Khổ vì lồn
Bốn tờ báo thuộc các hãng tin lớn của quốc tế hôm Thứ Tư, 19 Tháng Tám, đồng loạt đăng bài viết liên quan đến vụ nữ sinh Đỗ Ngọc Phương Thùy, 18 tuổi, bị ông Nguyễn Sỹ Cương, cựu đại biểu Quốc Hội Việt Nam, tông chết.
Cả bốn tờ báo này loan tin và nêu đích danh tên ông Nguyễn Sỹ Cương là hung thủ gây ra tai nạn nhưng không bị truy tố; những bó hoa tưởng niệm; chương trình truyền hình trên VTV nhằm bào chữa cho ông Cương và làn sóng phẫn nộ của Gen Z kéo dài trên mạng xã hội đòi truy cứu trách nhiệm.
Ít nhất hàng chục bó hoa đặt tại gốc cây đánh số 55 trên phố Nguyễn Huy Tự, Hà Nội, hôm 14 Tháng Tám. (Hình: Threads @kphnnd_)
“Tại Cây Số 55 (Tree 55,) Gen Z Việt Nam đòi hỏi những người có đặc quyền phải chịu trách nhiệm” là tiêu đề bài báo của The New York Times (NYT), một trong những tờ báo lớn nhất của Mỹ.
Hãng tin Reuters đăng bài “Cảnh sát Việt Nam xử lý vụ tai nạn xe hơi do cựu chính trị gia gây ra khiến một thiếu niên thiệt mạng.”
Ngoài ra còn hai tờ báo khác là Channel News Asia (CNA) và The Straits Times của Singapore.
Tờ CNA đặt tiêu đề là “Việt Nam minh oan cho cựu đại biểu Quốc Hội trong vụ tai nạn chết người sau làn sóng phẫn nộ trên mạng” và “Vụ tai nạn giao thông tại Hà Nội một năm trước đã bùng phát thành chiến dịch đòi công lý của thế hệ Gen Z tại Việt Nam như thế nào” là bài viết trên The Straits Times.
Loạt bài này xuất hiện ngay sau khi đài Truyền Hình Việt Nam (VTV) phát sóng chương trình đặc biệt, có sự xuất hiện của cha của nạn nhân, và phát ngôn viên Bộ Công An lên tiếng trên VTV nhằm “giải vây” cho ông Nguyễn Sỹ Cương, đồng thời đổ tội cho “thế lực phản động.”
Tức giận lan rộng
Theo ghi nhận của Reuters, Đại Tá Nguyễn Đức Long, phó giám đốc Công An Hà Nội cho biết trên chương trình VTV, cơ quan điều tra đã xác định ông Cương có hành vi vi phạm quy định về giao thông đường bộ. Tuy nhiên, ông Long nói rằng, ông Cương được miễn truy cứu trách nhiệm hình sự do có các tình tiết giảm nhẹ. Gia đình nạn nhân, người không được nêu danh tính trong bản tin của Reuters, cũng đã rút đơn khiếu nại.
“Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới cộng đồng mạng vì đã quan tâm đến vụ việc này cũng như gia đình chúng tôi,” ông Đỗ Việt Hùng, cha của nạn nhân, phát biểu trong bản tin truyền hình (gương mặt ông không được lộ diện). “Tuy nhiên, sự việc nay đã lùi vào quá khứ và mọi vấn đề đều đã được cơ quan điều tra giải quyết một cách rõ ràng.”
Các nhà phê bình ẩn danh trên mạng Threads cáo buộc VTV sử dụng trí khôn nhân tạo (A.I) để tạo ra giấy chứng nhận của bác sĩ, cho thấy ông Cương đã vượt qua bài kiểm tra mức độ tỉnh táo.
Hiện trường vụ ông Nguyễn Sỹ Cương, chồng bà Lâm Thị Phương Thanh, lái xe BMW tông em ĐNPT, nữ sinh 18 tuổi, đứt lìa chân sau đó chết tại bệnh viện. (Hình: Tiền Phong)
Những người khác đặt nghi vấn liệu người xuất hiện trong bản tin có thực sự là cha của nạn nhân hay không.
VTV không phản hồi các yêu cầu bình luận của NYT.
Còn ông Nguyễn Sỹ Cương, khi được NYT liên lạc qua điện thoại vào Thứ Tư, chỉ nói “tôi đang bận, không thể nói chuyện” rồi cúp máy.
Và đến giữa buổi chiều, phiên bản gốc của bản tin đã biến mất khỏi YouTube của VTV.
Trong các bài đăng bằng tiếng Việt trên ứng dụng Threads của Meta – nền tảng được giới trẻ Việt Nam ưa chuộng – người dùng đã chỉ trích gay gắt việc cơ quan chức năng không quy trách nhiệm cho ông Nguyễn Sỹ Cương.
Theo NYT, hôm Thứ Tư, các chuyên gia pháp lý cho biết gia đình nạn nhân không thể quyết định việc liệu ông Cương có bị truy tố hay không chỉ bằng cách từ chối nộp đơn tố cáo.
Tờ The Straits Times dẫn lời luật sư Trần Đại Lâm nhận định: “Bản tin hôm nay của VTV chắc chắn sẽ giúp giải đáp một số thắc mắc pháp lý mà người dùng mạng xã hội đặt ra. Tuy nhiên, tôi nghi ngờ liệu điều này có thực sự giúp Gen Z an tâm hoàn toàn hay không.”
“Vấn đề không chỉ nằm ở bản thân kết luận, mà còn ở khoảng trống thông tin đã kéo dài suốt hơn một năm qua,” ông nói thêm.
‘Cây Tưởng Niệm 55’ và ‘thế lực phản động’
Cả bốn bài báo về vụ Nguyễn Sỹ Cương đều nhắc đến hành động của những người trẻ đặt hoa ở gốc cây số 55 đường Nguyễn Huy Tự, Hà Nội.
Theo bài viết trên NYT, sự việc bắt đầu từ ngày 31 Tháng Bảy, một rapper có nghệ danh là MCK thông báo sẽ gỡ bỏ khỏi các nền tảng trực tuyến một số ca khúc trong album mới đang gây sốt của mình, sau khi các cơ quan quản lý văn hóa cho rằng những bài hát này có ca từ thô tục.
Đó cũng là lúc bà Lâm Thị Phương Thanh, vợ ông Cương, giữ chức bộ trưởng Bộ Văn Hóa Thể Thao và Du Lịch từ Tháng Tư năm nay, trở thành tâm điểm của sự tò mò và cả tức giận của giới trẻ.
Chỉ vài ngày sau hành động “dọn dẹp” nội dung của MCK, mạng xã hội Threads đã bùng nổ những thắc mắc về việc tại sao lại có quá ít thông tin công bố liên quan đến vụ tai nạn xảy ra vào ngày 25 Tháng Năm, năm 2025 mà chồng bà Thanh có liên quan.
Từ một cành hoa đầu tiên, đến một bó hoa, mười bó hoa, rồi mau chóng là một vườn hoa nhỏ ở gốc cây 55. Nhưng những bó hoa đó mau chóng bị bỏ vào xe rác không thương tiếc. Từ đó, trang web mang tên Cây Tưởng Niệm 55 xuất hiện và nhanh chóng trở thành nơi tưởng niệm nữ sinh Đỗ Ngọc Phương Thùy. Người dùng có thể đặt hoa và cả lời nhắn gửi trên cây.
NYT gọi Cây Tưởng Niệm 55 đã “trở thành chủ nghĩa tư tưởng địa phương” thể hiện làn sóng phẫn nộ và cả sáng tạo của một thế hệ Gen Z.
Tuy nhiên, trên bản tin thời sự của VTV, Thiếu Tướng Nguyễn Quốc Toản, chánh văn phòng, phát ngôn viên Bộ Công An Việt Nam nói rằng, họ đã phát hiện những âm mưu, ý đồ hoạt động, lợi dụng kích động, gây rối “hết sức nguy hiểm” của các thế lực “phản động, phần tử xấu,” nhất là đối tượng “khủng bố” Việt Tân.
Ông Toản cho biết, các thế lực “phản động, phần tử xấu” đã “cố tình xâu chuỗi” các vụ việc đơn lẻ nêu trên cùng một số vụ việc khác để “tác động, lôi kéo giới trẻ, học sinh, sinh viên gây mất an ninh trật tự.”
Trang web Cây Công Lý ( Hình: Threads @pamxueam)
Yêu Cầu Của Gen Z
Sau bản tin của VTV, người dân vẫn tiếp tục đặt hoa tại Cây Tưởng Niệm 55.
Nhật báo Người Việt nói chuyện với chủ nhân của Cây Tưởng Niệm 55, nghe chia sẻ về lý do thực hiện, cũng như suy nghĩ về cách giải quyết vụ việc của VTV. Vì lý do an ninh, người này xin được giấu danh tính, và dùng danh xưng là Pam.
“Em bắt đầu làm Cây Tưởng Niệm 55 là vì em ở xa, cũng rất muốn đến gốc cây 55 để đặt hoa và chưa kịp gửi hoa cho shipper thì cây bị cấm, nên em nghĩ phải làm một điều gì đó cho bạn ấy. Em không nghĩ nó có sức lan tỏa vậy đâu, em làm và chỉ nghĩ rằng nó chỉ có chừng 100 người đặt và viết điều gì đó là đã lớn lắm rồi. Nhưng kết quả làm em rất bất ngờ, cho đến lúc 11 giờ tối đã có gần 85,000 người viết giấy nhớ gửi cho bạn ấy,” Pam nói.
Vì không phải là người chuyên lập trình, nên việc lan tỏa nhanh như thế cũng gây ra khó khăn cho Pam. Sau video của VTV, trang web bị đánh phá liên tục, buộc Pam phải tạm thời đóng trang trong thời gian ngắn.
“Mọi thứ em làm là vừa làm vừa đọc, vừa học. Khi bị người ta vào phá thì em cũng phải tìm hiểu xem làm thế nào để giữ web an toàn,” Pam kể lại.
Khi được hỏi về cách giải quyết của VTV trước làn sóng phản đối, Pam nói có thể nhiều người đã đoán được cách giải quyết này. Chính cá nhân Pam cũng không hiểu sao ngay từ đầu đã nghĩ “rồi đâu cũng sẽ vào đấy.”
“Việc em làm chỉ nhằm một mục đích duy nhất là thể hiện niềm thương cảm với một con người xấu số. Chuyện bày tỏ tình cảm, cảm xúc là quyền tự do thiêng liêng của con người. Cách một người đặt hoa tưởng nhớ một người chẳng có gì là sai và cũng chẳng cần phải liên kết nó với ý đồ chính trị nào,” Pam nói.
“Tại sao một chính trị gia mất, người ta được làm chuyện đó mà một người bình thường mất trong vụ tai nạn thương tâm thì lại không được? Vậy chính trị gia có giá trị hơn một người bình thường ư?”
Pam không cho rằng sự lên tiếng của Gen Z nói chung hay việc bạn thực hiện trang web Cây Công Lý là một “hành động chính trị.” Pam nói, “ai cũng có đôi chút phần nào quan tâm đến chính trị thôi, dù muốn hay không. Chẳng qua là xã hội đón nhận nó thế nào và chính quyền muốn nó ra sao.”
“Bản thân em nhìn thấy chuyện chính trị hàng ngày, lướt Facebook, Threads hay mọi mạng xã hội thì những tin tức chính trị từ mọi nơi trên thế giới đều có thể được vô tình tiếp nhận. Sự kiện vừa rồi theo em chẳng phải chuyện chính trị gì cả, nó chỉ là cách một người bình thường phản ứng với một bất công trong đời sống. Vô tình thay việc này lại liên quan đến một nhân vật quyền lực, và được nhiều người quan tâm.”
Các tờ báo lớn của nước ngoài nhìn nhận vụ Nguyễn Sỹ Cương và Cây Số 55 rất rõ ràng. NYT nhìn thấy giới trẻ Việt Nam đang lên tiếng đòi công lý sau khi một đại biểu Quốc Hội gây tai nạn xe hơi làm một nữ sinh thiệt mạng.
Cũng như Pam và hàng trăm ngàn người dùng Threads khác, họ có cách đòi công lý của một thế hệ gọi là Gen Z. Cộng đồng trên Threads đã chuyển sang dùng những dải ruy-băng trắng buộc vào ba-lô, xem đó như biểu tượng cho lời hứa của học sinh
Cả bốn tờ báo này loan tin và nêu đích danh tên ông Nguyễn Sỹ Cương là hung thủ gây ra tai nạn nhưng không bị truy tố; những bó hoa tưởng niệm; chương trình truyền hình trên VTV nhằm bào chữa cho ông Cương và làn sóng phẫn nộ của Gen Z kéo dài trên mạng xã hội đòi truy cứu trách nhiệm.
Ít nhất hàng chục bó hoa đặt tại gốc cây đánh số 55 trên phố Nguyễn Huy Tự, Hà Nội, hôm 14 Tháng Tám. (Hình: Threads @kphnnd_)“Tại Cây Số 55 (Tree 55,) Gen Z Việt Nam đòi hỏi những người có đặc quyền phải chịu trách nhiệm” là tiêu đề bài báo của The New York Times (NYT), một trong những tờ báo lớn nhất của Mỹ.
Hãng tin Reuters đăng bài “Cảnh sát Việt Nam xử lý vụ tai nạn xe hơi do cựu chính trị gia gây ra khiến một thiếu niên thiệt mạng.”
Ngoài ra còn hai tờ báo khác là Channel News Asia (CNA) và The Straits Times của Singapore.
Tờ CNA đặt tiêu đề là “Việt Nam minh oan cho cựu đại biểu Quốc Hội trong vụ tai nạn chết người sau làn sóng phẫn nộ trên mạng” và “Vụ tai nạn giao thông tại Hà Nội một năm trước đã bùng phát thành chiến dịch đòi công lý của thế hệ Gen Z tại Việt Nam như thế nào” là bài viết trên The Straits Times.
Loạt bài này xuất hiện ngay sau khi đài Truyền Hình Việt Nam (VTV) phát sóng chương trình đặc biệt, có sự xuất hiện của cha của nạn nhân, và phát ngôn viên Bộ Công An lên tiếng trên VTV nhằm “giải vây” cho ông Nguyễn Sỹ Cương, đồng thời đổ tội cho “thế lực phản động.”
Tức giận lan rộng
Theo ghi nhận của Reuters, Đại Tá Nguyễn Đức Long, phó giám đốc Công An Hà Nội cho biết trên chương trình VTV, cơ quan điều tra đã xác định ông Cương có hành vi vi phạm quy định về giao thông đường bộ. Tuy nhiên, ông Long nói rằng, ông Cương được miễn truy cứu trách nhiệm hình sự do có các tình tiết giảm nhẹ. Gia đình nạn nhân, người không được nêu danh tính trong bản tin của Reuters, cũng đã rút đơn khiếu nại.
“Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới cộng đồng mạng vì đã quan tâm đến vụ việc này cũng như gia đình chúng tôi,” ông Đỗ Việt Hùng, cha của nạn nhân, phát biểu trong bản tin truyền hình (gương mặt ông không được lộ diện). “Tuy nhiên, sự việc nay đã lùi vào quá khứ và mọi vấn đề đều đã được cơ quan điều tra giải quyết một cách rõ ràng.”
Các nhà phê bình ẩn danh trên mạng Threads cáo buộc VTV sử dụng trí khôn nhân tạo (A.I) để tạo ra giấy chứng nhận của bác sĩ, cho thấy ông Cương đã vượt qua bài kiểm tra mức độ tỉnh táo.
Hiện trường vụ ông Nguyễn Sỹ Cương, chồng bà Lâm Thị Phương Thanh, lái xe BMW tông em ĐNPT, nữ sinh 18 tuổi, đứt lìa chân sau đó chết tại bệnh viện. (Hình: Tiền Phong)Những người khác đặt nghi vấn liệu người xuất hiện trong bản tin có thực sự là cha của nạn nhân hay không.
VTV không phản hồi các yêu cầu bình luận của NYT.
Còn ông Nguyễn Sỹ Cương, khi được NYT liên lạc qua điện thoại vào Thứ Tư, chỉ nói “tôi đang bận, không thể nói chuyện” rồi cúp máy.
Và đến giữa buổi chiều, phiên bản gốc của bản tin đã biến mất khỏi YouTube của VTV.
Trong các bài đăng bằng tiếng Việt trên ứng dụng Threads của Meta – nền tảng được giới trẻ Việt Nam ưa chuộng – người dùng đã chỉ trích gay gắt việc cơ quan chức năng không quy trách nhiệm cho ông Nguyễn Sỹ Cương.
Theo NYT, hôm Thứ Tư, các chuyên gia pháp lý cho biết gia đình nạn nhân không thể quyết định việc liệu ông Cương có bị truy tố hay không chỉ bằng cách từ chối nộp đơn tố cáo.
Tờ The Straits Times dẫn lời luật sư Trần Đại Lâm nhận định: “Bản tin hôm nay của VTV chắc chắn sẽ giúp giải đáp một số thắc mắc pháp lý mà người dùng mạng xã hội đặt ra. Tuy nhiên, tôi nghi ngờ liệu điều này có thực sự giúp Gen Z an tâm hoàn toàn hay không.”
“Vấn đề không chỉ nằm ở bản thân kết luận, mà còn ở khoảng trống thông tin đã kéo dài suốt hơn một năm qua,” ông nói thêm.
‘Cây Tưởng Niệm 55’ và ‘thế lực phản động’
Cả bốn bài báo về vụ Nguyễn Sỹ Cương đều nhắc đến hành động của những người trẻ đặt hoa ở gốc cây số 55 đường Nguyễn Huy Tự, Hà Nội.
Theo bài viết trên NYT, sự việc bắt đầu từ ngày 31 Tháng Bảy, một rapper có nghệ danh là MCK thông báo sẽ gỡ bỏ khỏi các nền tảng trực tuyến một số ca khúc trong album mới đang gây sốt của mình, sau khi các cơ quan quản lý văn hóa cho rằng những bài hát này có ca từ thô tục.
Đó cũng là lúc bà Lâm Thị Phương Thanh, vợ ông Cương, giữ chức bộ trưởng Bộ Văn Hóa Thể Thao và Du Lịch từ Tháng Tư năm nay, trở thành tâm điểm của sự tò mò và cả tức giận của giới trẻ.
Chỉ vài ngày sau hành động “dọn dẹp” nội dung của MCK, mạng xã hội Threads đã bùng nổ những thắc mắc về việc tại sao lại có quá ít thông tin công bố liên quan đến vụ tai nạn xảy ra vào ngày 25 Tháng Năm, năm 2025 mà chồng bà Thanh có liên quan.
Từ một cành hoa đầu tiên, đến một bó hoa, mười bó hoa, rồi mau chóng là một vườn hoa nhỏ ở gốc cây 55. Nhưng những bó hoa đó mau chóng bị bỏ vào xe rác không thương tiếc. Từ đó, trang web mang tên Cây Tưởng Niệm 55 xuất hiện và nhanh chóng trở thành nơi tưởng niệm nữ sinh Đỗ Ngọc Phương Thùy. Người dùng có thể đặt hoa và cả lời nhắn gửi trên cây.
NYT gọi Cây Tưởng Niệm 55 đã “trở thành chủ nghĩa tư tưởng địa phương” thể hiện làn sóng phẫn nộ và cả sáng tạo của một thế hệ Gen Z.
Tuy nhiên, trên bản tin thời sự của VTV, Thiếu Tướng Nguyễn Quốc Toản, chánh văn phòng, phát ngôn viên Bộ Công An Việt Nam nói rằng, họ đã phát hiện những âm mưu, ý đồ hoạt động, lợi dụng kích động, gây rối “hết sức nguy hiểm” của các thế lực “phản động, phần tử xấu,” nhất là đối tượng “khủng bố” Việt Tân.
Ông Toản cho biết, các thế lực “phản động, phần tử xấu” đã “cố tình xâu chuỗi” các vụ việc đơn lẻ nêu trên cùng một số vụ việc khác để “tác động, lôi kéo giới trẻ, học sinh, sinh viên gây mất an ninh trật tự.”
Trang web Cây Công Lý ( Hình: Threads @pamxueam)Yêu Cầu Của Gen Z
Sau bản tin của VTV, người dân vẫn tiếp tục đặt hoa tại Cây Tưởng Niệm 55.
Nhật báo Người Việt nói chuyện với chủ nhân của Cây Tưởng Niệm 55, nghe chia sẻ về lý do thực hiện, cũng như suy nghĩ về cách giải quyết vụ việc của VTV. Vì lý do an ninh, người này xin được giấu danh tính, và dùng danh xưng là Pam.
“Em bắt đầu làm Cây Tưởng Niệm 55 là vì em ở xa, cũng rất muốn đến gốc cây 55 để đặt hoa và chưa kịp gửi hoa cho shipper thì cây bị cấm, nên em nghĩ phải làm một điều gì đó cho bạn ấy. Em không nghĩ nó có sức lan tỏa vậy đâu, em làm và chỉ nghĩ rằng nó chỉ có chừng 100 người đặt và viết điều gì đó là đã lớn lắm rồi. Nhưng kết quả làm em rất bất ngờ, cho đến lúc 11 giờ tối đã có gần 85,000 người viết giấy nhớ gửi cho bạn ấy,” Pam nói.
Vì không phải là người chuyên lập trình, nên việc lan tỏa nhanh như thế cũng gây ra khó khăn cho Pam. Sau video của VTV, trang web bị đánh phá liên tục, buộc Pam phải tạm thời đóng trang trong thời gian ngắn.
“Mọi thứ em làm là vừa làm vừa đọc, vừa học. Khi bị người ta vào phá thì em cũng phải tìm hiểu xem làm thế nào để giữ web an toàn,” Pam kể lại.
Khi được hỏi về cách giải quyết của VTV trước làn sóng phản đối, Pam nói có thể nhiều người đã đoán được cách giải quyết này. Chính cá nhân Pam cũng không hiểu sao ngay từ đầu đã nghĩ “rồi đâu cũng sẽ vào đấy.”
“Việc em làm chỉ nhằm một mục đích duy nhất là thể hiện niềm thương cảm với một con người xấu số. Chuyện bày tỏ tình cảm, cảm xúc là quyền tự do thiêng liêng của con người. Cách một người đặt hoa tưởng nhớ một người chẳng có gì là sai và cũng chẳng cần phải liên kết nó với ý đồ chính trị nào,” Pam nói.
“Tại sao một chính trị gia mất, người ta được làm chuyện đó mà một người bình thường mất trong vụ tai nạn thương tâm thì lại không được? Vậy chính trị gia có giá trị hơn một người bình thường ư?”
Pam không cho rằng sự lên tiếng của Gen Z nói chung hay việc bạn thực hiện trang web Cây Công Lý là một “hành động chính trị.” Pam nói, “ai cũng có đôi chút phần nào quan tâm đến chính trị thôi, dù muốn hay không. Chẳng qua là xã hội đón nhận nó thế nào và chính quyền muốn nó ra sao.”
“Bản thân em nhìn thấy chuyện chính trị hàng ngày, lướt Facebook, Threads hay mọi mạng xã hội thì những tin tức chính trị từ mọi nơi trên thế giới đều có thể được vô tình tiếp nhận. Sự kiện vừa rồi theo em chẳng phải chuyện chính trị gì cả, nó chỉ là cách một người bình thường phản ứng với một bất công trong đời sống. Vô tình thay việc này lại liên quan đến một nhân vật quyền lực, và được nhiều người quan tâm.”
Các tờ báo lớn của nước ngoài nhìn nhận vụ Nguyễn Sỹ Cương và Cây Số 55 rất rõ ràng. NYT nhìn thấy giới trẻ Việt Nam đang lên tiếng đòi công lý sau khi một đại biểu Quốc Hội gây tai nạn xe hơi làm một nữ sinh thiệt mạng.
Cũng như Pam và hàng trăm ngàn người dùng Threads khác, họ có cách đòi công lý của một thế hệ gọi là Gen Z. Cộng đồng trên Threads đã chuyển sang dùng những dải ruy-băng trắng buộc vào ba-lô, xem đó như biểu tượng cho lời hứa của học sinh
