9 LÝ DO TRUNG CỘNG CHƯA THỂ GÂY CHIẾN VỚI ĐÀI LOAN

(Phần 1 của 3)

Việc phong tỏa Eo Biển Hormuz của Iran và Mỹ, các nhà phân tích không thể không nghĩ đến việc Trung Cộng (TC) có thể sẽ phong tỏa Eo Biển Đài Loan để buộc Đài Loan phải chấp nhận các điều kiện “thống nhất” do TC đề ra. Eo Biển Đài Loan là trục vận chuyển một phần năm các hàng hóa nhất là microchips từ Đài Loan đi khắp nơi. Làm như vậy cũng có nghĩa TC gây chiến không chỉ với Đài Loan mà cả với Mỹ và thế giới . Đồng thời làm như vậy TC không chỉ gây chiến với thế giới mà gây chiến với cả chính TC vì TC sẽ chịu đựng các thiệt hại không lường được.

Mối lo và cũng là mối quan tâm lớn có tính truyền thống của các lãnh đạo TC từ Mao Trạch Đông cho đến Tập Cận Bình là bị Mỹ và đồng minh bao vây như đã làm đối với Liên Xô.

Một trong hai đường để thoát khỏi tình trạng bị cô lập: (1) phát động chiến tranh khu vực hoặc (2) từng bước lấn chiếm các lãnh thổ lân cận theo chiến lược “cắt lát xúc xích” (Chinese salami slicing strategy). Hitler áp dụng cả hai bắt đầu với chiếm Áo và Tiệp Khắc. Anh, Pháp phản đối lấy lệ nhưng không động binh. Mao Trạch Đông cho tới Tập Cận Bình tại Á Châu cũng vậy. Mao áp dụng chính sách này để chiếm Tây Tạng 1951, Aksai Chin 1962. Thanh toán xong hai vùng đất rộng phía Bắc, TC lấn chiếm Biển Đông.

Dù trên giường bệnh, Mao cũng đã nghĩ phải chiếm Hoàng Sa làm đầu cầu cho việc mở rộng về phía Đông Nam. Hoàng Sa của Việt Nam rơi vào tay TC (1974). TC chiếm vị trí chiến lược Gạc Ma (1988), Vành Khăn (Mischief Reef, vùng tranh chấp giữa TC, Philippines và Việt Nam) (1995) và Scarborough Shoal (Bãi cạn Scarborough) (2012). Tuy nhiên, mọi lấn chiếm theo kiểu xúc xích đều có giới hạn, khi đụng tới Ba Lan chiến tranh thế giới lần thứ hai bùng nổ dù lúc đó Hitler chưa muốn.

Đối với TC, Đài Loan quan trọng về mọi phương diện từ lịch sử , văn hóa, kinh tế, xã hội và nhất là địa chính trị. “Thống nhất Đài Loan” được ghi trong Hiến Pháp Trung Cộng 2019: “Đài Loan là một phần lãnh thổ thiêng liêng của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thực hiện sự nghiệp thống nhất vĩ đại của Tổ quốc là nghĩa vụ thiêng liêng của toàn thể nhân dân Trung Quốc, bao gồm cả những người dân Trung Quốc tại Đài Loan.”

Tuy nhiên, đại đa số người dân Đài Loan không chấp nhận thống nhất với TC. Nghiên cứu của Journal of Indo-Pacific Affair tổng hợp từ các thăm dò từ 1994 tới nay: “Nếu giới lãnh đạo Đảng ******** Trung Quốc thực sự sử dụng vũ lực quân sự, người dân Đài Loan sẽ phản ứng ra sao? Các cuộc thăm dò dư luận được thực hiện ngay sau khi Nga xâm lược Ukraine cho thấy có tới bảy trên mười người dân Đài Loan sẽ tích cực chống lại cuộc xâm lược này. “

Tuy nhiên thỉnh thoảng Tập Cận Bình lại hăm he sáp nhập Đài Loan kể cả bằng vũ lực. Ngày 14 tháng 10, 2020, khi thăm viếng một căn cứ quân sự tại Quảng Đông, Tập Cận Bình chỉ thị cho quân đội “phải tập trung hết tinh thần và năng lực để chuẩn bị cho chiến tranh.” TC, một mặt tăng cường sự hiện diện quân sự trong khu vực Eo Biển Đài Loan và mặt khác tiếp tục “đánh võ mồm” bằng cách tuyên bố xung đột Đài Loan có thể sẽ không được giải quyết một cách hòa bình mà bằng quân sự. Nhưng Mỹ biết, TC chỉ dừng lại ở những hăm he đe dọa mà thôi.

Sau đây là 9 lý do TC chưa thể gây chiến với Đài Loan:

1) Lo Ngại Về Viễn Ảnh Một Chiến Tranh Châu Á Xảy Ra Sớm Hơn Dự Tính

Nếu nhìn theo những bước đi của Hitler từ khi rút ra khỏi Hội Quốc Liên 1933 đến Thế Chiến Thứ Hai 1939, về mặt địa lý Đài Loan có nhiều nét giống với Áo. Đức và Áo có nhiều điểm tương đồng về ngôn ngữ, văn hóa và biên giới. Hitler sáp nhập Áo năm 1938 không tốn một viên đạn. Nhưng lợi thế đó của Hitler không áp dụng được trong trường hợp Đài Loan. Giả thiết có một Thế Chiến Thứ Ba hay Chiến Tranh Á Châu bùng nổ, lần này Tập thay vào chỗ Hitler, Đài Loan sẽ giống Ba Lan hơn là giống Áo.

Tập không có những lợi thế Hitler có trước 1939: (1) Tập không “trung hòa hóa” (neutralize) được kẻ thù như Đức ký hiệp ước không xâm lăng nhau với Ba Lan 1934, (2) Tập không ký được thỏa hiệp nhân nhượng như đã làm với Neville Chamberlain 1938, (3) Tập không thông đồng được với kẻ thù tương lai như trường hợp Hitler ký hiệp ước bí mật với Stalin 1939 qua thỏa hiệp Molotov–Ribbentrop Pact, (4) Tập không có một đồng minh nào như Hitler có Mussolini và Hideki Tojo trong khối trục. Một Putin chủ nghĩa cơ hội sẽ tìm cách xa lánh Tập. Tóm lại, chung quanh Trung Cộng chỉ toàn là kẻ thù.

Điều này có nghĩa khi tấn công Đài Loan bằng quân sự và tạo ra một xung đột kinh tế, chính trị và quân sự lớn, Trung Cộng có thể cũng cùng lúc châm ngòi cho một cuộc chiến Á Châu với sự tham gia về phía Đài Loan ít nhất của Mỹ, Ấn, Nhật, Úc, Tân Tây Lan, Philippines.

2) Chưa Chắc Thắng Đài Loan Trong Cuộc Chiến Tranh Quy Ước

Cho dù không có Thế Chiến Thứ Ba hay chiến tranh châu Á mà chỉ “anh em thù địch” giữa Trung Cộng và Đài Loan, và ngay cả trong trường hợp không có sự can thiệp của Mỹ, Trung Cộng phải “tắm máu” nhưng cũng chưa chắc thắng được Đài Loan. Eo Biển Đài Loan chỉ rộng 180 km sẽ ngập xác quân Trung Cộng không phải sáu trăm ngàn như chiến tranh Triều Tiên mà chắc chắn cao hơn.

Nhiều nhà phân tích ví chiến tranh giữa Đài Loan và Trung Cộng chẳng khác gì David và Goliath. Điều đó đúng nếu chỉ đem võ khí và dân hai nước ra đếm, nhưng thực tế chiến tranh có thể sẽ khác. Thắng bại không chỉ do quân số và võ khí mà còn do quyết tâm và chiến lược phòng thủ. Trong Chiến Tranh Mùa Đông giữa Phần Lan và Liên Xô từ 1939 đến 1940, Phần Lan chỉ có vỏn vẹn 34 chiếc xe tăng chống cự với ít nhất 2500 xe tăng của Liên Xô và Phần Lan chỉ có 114 phi cơ chiến đấu đương đầu với 3800 phi cơ đủ loại của Liên Xô. Nhưng Phần Lan thắng một cách oanh liệt chỉ vì lòng yêu nước, quyết tâm gìn giữ quê hương. Đừng quên, Đài Loan, trong suốt dòng lịch sử, chưa bao giờ chính thức là một phần lãnh thổ của Trung Hoa. (Chih-Jung Huang (黃致榮) | FAPA Policy Follow Taiwan’s History and Status: Taiwan Has Never Been a Part of China, November 28, 2023)

Các cấp chỉ huy quân sự Đài Loan biết rõ thế yếu của Đài Loan nên kế hoạch bảo vệ đảo là một trong những chiến lược được nghiên cứu và thực tập mấy mươi năm của quân đội Đài Loan. Về chiến lược và chiến thuật, bài học đắt giá của Mỹ từ các cuộc chiến tranh chiếm đảo như Iwo Jima và Okinawa cho thấy đánh chiếm một đảo được phòng ngự bằng tinh thần quyết tử không phải là chuyện dễ dàng.

Trừ phi Trung Cộng dùng bom nguyên tử để xóa sạch Đài Loan trên bản đồ, muốn chiếm đảo, Trung Cộng không có chọn lựa nào khác ngoài đổ bộ. Nhưng đổ bộ và đánh bại được 250 ngàn quân tinh nhuệ bảo vệ quê hương bằng mọi giá không phải là chuyện một vài ngày hay một vài tuần. Đừng nói chi đến căn bệnh mà quân đội TC đang mắc phải đó là “bệnh hòa bình”

Hình ảnh quân đội Nga đang khốn đốn ở Ukraine là một nhắc nhở hãi hùng dành cho quân đội Trung Cộng, một quân đội đang mắc “bệnh hòa bình” vì 47 năm chưa ra trận.

Theo phân tích của John S. Van Oudenaren trên Jamestown, một ‘think tank’ về quốc phòng của Mỹ trích dẫn một bài xã luận trên tờ “Nhật báo Quân Giải phóng Nhân dân” (PLA Daily) năm 2019 nhận định rằng “căn bệnh hòa bình" (Peace disease" (和平病, hépíng bìng) làm suy yếu binh sĩ theo nhiều phương diện, bao gồm: "ý thức cảnh giác trước kẻ thù lỏng lẻo, sự lơ là đối với trang thiết bị và kỹ năng quân sự, thói hưởng thụ và sự chạy theo lợi ích cá nhân". Việc thiếu vắng kinh nghiệm tác chiến trong chiến tranh hiện đại là một yếu tố chủ chốt làm dấy lên những hoài nghi về năng lực của Quân Giải phóng Nhân dân (PLA) trong việc hiện thực hóa mục tiêu mà Chủ tịch nước kiêm Chủ tịch Quân ủy Trung ương (CMC) Tập Cận Bình đã đề ra: xây dựng một "quân đội vững mạnh, có khả năng chiến đấu và giành chiến thắng trong chiến tranh".

Tập Cận Bình không thể không nghĩ đến viễn ảnh sa lầy trên đảo quốc Đài Loan.

Trần Trung Đạo

( Mời đọc tiếp các phần còn lại trên Fb trong tuần này )

Bấm để mở rộng...

9 LÝ DO TRUNG CỘNG CHƯA THỂ GÂY CHIẾN VỚI ĐÀI LOAN (Phần 2 của 3)

3) Cho Dù Thắng Đài Loan Bằng Quân Sự Cũng Thua Về Kinh Tế

Theo phân tích của tạp chí tài chánh uy tín Global Finance vào tháng 3, 2026: “Viễn cảnh bị Trung Quốc cưỡng ép thống nhất có thể biến nơi đây thành một "vùng cấm" đối với vô số nhà đầu tư. Tuy nhiên, nếu gạt sang một bên kịch bản đầy bất định đó, thì một thực tế không thể phủ nhận là Đài Loan hiện đang đóng vai trò là mắt xích then chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu—và rộng hơn là trong nền kinh tế thế giới—đồng thời là một điểm đến quan trọng về đầu tư và thương mại; đây chính là vị thế trụ cột mà nền kinh tế cũng như 23,2 triệu dân cư trên hòn đảo này đang dựa vào để tồn tại và phát triển.” (Global Finance, Taiwan: Powering Ahead, March 31, 2026)

Theo tổng kết của ba tác giả Charlie Vest, Agatha Kratz và Reva Goujon trên Rhodium Group, “Đài Loan sản xuất tới 92% lượng ‘chip logic’ tiên tiến nhất thế giới (với kích thước nút xử lý dưới 10 nanomet), cũng như từ một phần ba đến một nửa tổng sản lượng toàn cầu đối với các loại ‘chip’ tuy ít tinh vi hơn nhưng vẫn đóng vai trò vô cùng thiết yếu. Theo một số ước tính, TSMC – xưởng đúc chip hàng đầu của Đài Loan – sản xuất 35% lượng vi điều khiển dùng trong ô tô và 70% lượng ‘chipset’ dành cho điện thoại thông minh trên toàn thế giới.”

Theo Center for Strategic & International Studies, một ‘think tank’ lưỡng đảng, phi lợi nhuận hàng đầu của Mỹ, trị giá hàng hóa được vận chuyển ngang qua Eo Biển Đài Loan giữa Đài Loan và TC lên đến 1,392 tỷ dollar gồm 562 tỷ dollar xuất cảng và 1392 tỷ dollar nhập cảng. Trong khi đó, cả nhập lẫn xuất cảng của Mỹ chỉ 154 tỷ dollar.

Con số đó chứng minh TC là nước lệ thuộc vào các sản phẩm bán dẫn của Đài Loan nhiều hơn bất cứ quốc gia nào khác kể cả Mỹ.

Nếu một xung đột quân sự diễn ra, kinh tế toàn cầu có thể thiệt hại đến 10 ngàn tỷ dollar. Trong trường hợp TC phong tỏa thôi cũng làm cho thế giới tổn thất 2700 tỷ dollar, trong số đó riêng TC và Đài Loan phải chịu 1600 tỷ dollar. (Amir Najafi, The world’s dependency on Taiwan’s semiconductor industry is increasing, Institute for Economics and Peace (IEP), Published on: June 16, 2025)

Dù có thắng bằng quân sự nền kinh tế Trung Cộng sẽ thiệt hại nặng nề nếu không muốn nói là phá sản. Bài học Liên Xô cho họ Tập thấy, phá sản kinh tế sẽ tức khắc dẫn tới phá sản cơ chế chính trị.

4) Tạo Bất Ổn Chỉ Làm Cho Những Kẻ Thù Đoàn Kết Chặt Chẽ Hơn

Giả thiết Tập không đánh chiếm Đài Loan mà chỉ pháo kích sang bên kia Eo Biển Đài Loan như Mao đã làm vào các năm 1954, 1955, dùng hải quân bao vây, cô lập Đài Loan từ thế giới bên ngoài hay phong tỏa như trường hợp Eo Biển Hormuz Tập cũng không dám tự gây ra những bất ổn đó. Bởi vì, một nguyên tắc chính trị và quân sự cổ điển là mọi bất ổn chỉ làm cho những kẻ thù đoàn kết chặt chẽ và sẽ mạnh hơn.

Xung đột quân sự Trung Cộng Đài Loan sẽ giúp cho Nhật có lý do chính đáng để tái vũ trang toàn diện. Tháng 11, 2025, Thủ tướng Sanae Takaichi xem Đài Loan như một “láng giềng gần” khi tuyên bố “Khủng hoảng tại Đài Loan có thể đe dọa sự sống còn của Nhật Bản.” Những lời tuyên bố của bà Sanae Takaichi phản ảnh trung thực mối quan tâm của Nhật Bản, một quốc gia chỉ cách Đài Loan 111km nếu tính từ đảo Yonaguni.

Thủ tướng Sanae Takaichi có lập trường cứng rắn với TC nhưng cũng chỉ cứng rắn trong các phát biểu. Thực tế, ngân sách quốc phòng của quốc gia giàu thứ tư trên thế giới này chỉ mới 58 tỷ dollars trong tài khóa 2026 và Điều 9 Hiến Pháp trong đó “nhân dân Nhật Bản vĩnh viễn từ bỏ chiến tranh như một quyền chủ quyền của quốc gia” vẫn chưa thay đổi.

Tập Cận Bình biết một hành động gây hấn và đe dọa trực tiếp đến an ninh Nhật, điều 9 Hiến Pháp Nhật sẽ được thay đổi như cách Putin đã đánh thức Tây Âu khi xâm lược Ukraine.

Nếu TC khiêu chiến Đài Loan, QUAD (Quadrilateral Security Dialogue), một diễn đàn không chính thức của bốn quốc gia Nhật, Úc, Ấn Độ và Mỹ để trao đổi thông tin và bàn về các cuộc thực tập quân sự do Thủ tướng Nhật Shinzo Abe đề xướng năm 2007, sẽ gần nhau hơn. Các quốc gia trong vùng có thể thành một liên minh quân sự chính thức theo dạng Tổ Chức Liên Phòng Đông Nam Á (Southeast Asia Treaty Organization (SEATO)) trong chiến tranh Việt Nam.

Xung đột Trung Cộng và Ấn có lợi cho Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (Indo-Pacific Strategy) của Mỹ. Ấn thua Trung Cộng trong chiến tranh Trung-Ấn 1962 do sự sai lầm trong chính sách bang giao quốc tế của Nehru và vì Mỹ đứng ngoài. Bây giờ thì khác. Mỹ sẽ vận dụng các rạn nứt Trung Ấn để dùng 1.35 tỷ dân Ấn làm đối lực cho chiến lược biển người truyền thống của TC.

Hiện nay, Nam Hàn, Nhật Bản, Philippines, Thái, Úc, Tân Tây Lan đã là những đồng minh quân sự với Mỹ. Đó là chưa tính việc liên kết với các tổ chức có khuynh hướng bước gần tới Mỹ khi thấy Mỹ đang siết chặt vòng vây an ninh và kinh tế quanh TC. Nam Dương, dân số 275 triệu người, do dự vì đang làm ăn buôn bán với TC nhưng một khi xung đột căng thẳng đến điểm phải chọn, quốc gia dân chủ này sẽ phải chọn Mỹ. Trường hợp Nam Dương có thể áp dụng với hàng loạt nhiều nước trong khối ASEAN và Trung Á đang được TC o bế.

5) Đạo luật Quan hệ Đài Loan (Taiwan Relations Act) Và Phản Ứng Của Mỹ

Mặc dù hành pháp và lập pháp của Mỹ chia rẽ trong nhiều vấn đề, ủng hộ Đài Loan là một chính sách mà cả hai ngành đoàn kết.

Đạo luật Đạo Luật Quan Hệ Đài Loan được quốc hội Mỹ thông qua ngày 10 tháng 4, 1979 ghi rõ “Hoa Kỳ sẽ cung cấp cho Đài Loan các dụng cụ quốc phòng và dịch vụ quốc phòng với số lượng cần thiết để cho phép Đài Loan duy trì khả năng tự vệ đầy đủ.” Mặc dù Mỹ đã đóng tòa đại sứ tại Đài Loan nhưng đạo luật này cho phép thiết lập Viện Hoa Kỳ tại Đài Loan, một hình thức khác của tòa đại sứ. Đạo luật này yêu cầu tổng thống phải tức khắc thông báo với quốc hội mọi biến cố có ảnh hưởng đến an ninh của Đài Loan. Quan trọng nhất, đạo luật nhấn mạnh Hoa Kỳ sẽ cung cấp Đài Loan với võ khí có đặc tính phòng thủ và sẽ duy trì khả năng của Hoa Kỳ chống lại bất cứ biện pháp nào dùng vũ lực hay hình thức cưỡng bách nào khác có thể gây nguy hiểm cho an ninh hay hệ thống xã hội hoặc kinh tế của nhân dân Đài Loan”. (H.R.2479 — 96th Congress (1979-1980))

Dĩ nhiên Trung Cộng phản đối Đạo Luật Quan Hệ Đài Loan và xem đó là hành động đơn phương của Mỹ, vi phạm các nguyên tắc ngoại giao quốc tế và nhất là “vi phạm những cam kết của Hoa Kỳ với Trung Cộng”.

Hoa Kỳ không vi phạm các cam kết với Trung Cộng. Các lãnh đạo Trung Cộng quên rằng, bộ máy độc tài chuyên chính tập trung CS không chạy giống như bộ máy của các nền dân chủ phân quyền. Trong chính trị Mỹ, ba ngành hành pháp, lập pháp và tư pháp hoạt động độc lập, sinh động, chẳng những không mâu thuẫn nhau mà có tác dụng bổ khuyết nhau tạo nên sức mạnh tổng hợp của nền dân chủ để đáp ứng mọi tình huống trước mắt cũng như lâu dài.

Cơ chế dân chủ Mỹ là cánh đồng phì nhiêu có nhiều thảo mộc, cây trái, hoa màu. Trên cánh đồng đó từng có một George F. Kennan, một viên chức cấp thấp làm việc tại tòa đại sứ Hoa Kỳ ở Liên Xô đã trở thành cha đẻ của “lý thuyết ngăn chặn” kéo dài 45 năm qua nhiều thời tổng thống. Nếu làm việc dưới chế độ quan liêu CS, các đề nghị của George F. Kennan đã đi vào ngăn kéo hay thùng rác.

Nếu không có Đạo Luật Quan Hệ Đài Loan, số phận Đài Loan ngày nay cũng chẳng khác gì Hong Kong. Đạo luật này mở ra nhiều cánh cửa cho quan hệ giữa Đài Loan và Hoa Kỳ đồng thời dự phòng nhiều trường hợp để các chính phủ Hoa Kỳ sau đó có thể giải thích và áp dụng tùy theo tình huống.

Họ Tập ngày nay giống như họ Mao sau chiến tranh Triều Tiên, không dám trực tiếp đương đầu với Mỹ vì chưa biết các chính phủ sẽ áp dụng đạo luật như thế nào và các nhà lãnh đạo Mỹ sẽ phản ứng ra sao.

Trần Trung Đạo
(Mời đọc tiếp phần 3/3 trong tuần này)

Bấm để mở rộng...