Vozlitisme
Địt Bùng Đạo Tổ
Toàn văn:
Trích:
Trích:
Trật tự quốc tế không phải là điều bất biến. Một trật tự công bằng có thể điều chỉnh để phản ánh những thay đổi của thế giới.
Nhưng mọi điều chỉnh cần diễn ra bằng luật lệ, đối thoại, chia sẻ và tự kiềm chế, không thể bằng cưỡng ép, áp đặt, đe dọa sử dụng vũ lực hoặc tạo ra sự đã rồi.
Khi cam kết vẫn được tuyên bố nhưng hành động thực tế lại làm xói mòn chính những cam kết ấy.
Khi nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế bị diễn giải theo hướng áp đặt chủ quan được thực thi không nhất quán hoặc bị đặt sau tư duy ưu tiên sử dụng sức mạnh cá lớn nuốt cá bé.
Trong một môi trường như vậy, các quốc gia, nhất là các quốc gia vừa và nhỏ phải đối mặt với sức ép chọn phe, sự cưỡng ép về kinh tế, công nghệ, tài chính và an ninh.
Những căng thẳng gần đây tại các tuyến hàng hải chiến lược ở Trung Đông cho thấy xung đột tại một điểm nóng, có thể nhanh chóng tác động đến thương mại, năng lượng, logistic và đời sống kinh tế xã hội của nhiều khu vực khác trên phạm vi toàn cầu.
Khủng hoảng mô hình phát triển trong nhiều thập kỷ, toàn cầu hóa, thương mại, đầu tư, công nghệ và kết nối chuỗi cung ứng đã tạo ra cơ hội phát triển to lớn cho nhiều quốc gia, trong đó có các nước đang phát triển. Nhưng cũng chính từ những động lực ấy đang đứng trước nhiều sức ép mới. Tăng trưởng chậm lại, nợ công và chi phí vốn gia tăng, biến đổi khí hậu đe dọa đến sinh kế của hàng trăm triệu người. Công nghệ mới mở ra cơ hội lớn nhưng cũng tạo ra khoảng cách mới. Thương mại, tài chính, thuế quan, năng lượng, lương thực, dữ liệu và công nghệ có nguy cơ bị sử dụng như công cụ gây sức ép.
...Ba là khủng hoảng lòng tin chiến lược. Đây là cuộc khủng hoảng âm thầm nhưng nguy hiểm vì nó khiến các quốc gia dễ nhìn hành động của nhau qua lăng kính nghi kỵ và bất an. Khi lòng tin suy giảm, một động thái phòng vệ có thể bị diễn giải thành khiêu khích.
Một khác biệt lợi ích có thể bị đẩy thành đối đầu, một sự cố nhỏ có thể kích hoạt vòng xoáy phản ứng nếu thiếu đối thoại, liên lạc và tự kiềm chế. Lòng tin chiến lược không phải là xóa bỏ khác biệt hay phủ nhận cạnh tranh. Điều cốt lõi là quản trị khác biệt trong khuôn khổ luật lệ, làm cho cạnh tranh có giới hạn, có trách nhiệm và có thể dự báo. Một trật tự khu vực bền vững không thể được xây dựng trên nỗi sợ thường trực và sự thiếu tin cậy lẫn nhau.
Một trật tự khu vực bền vững không thể được xây dựng trên nỗi sợ thường trực và sự thiếu tin cậy lẫn nhau. Công nghệ mới đang làm thách thức này ngày càng phức tạp hơn. Dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, không gian mạng. công nghệ lượng tử, hệ thống tự động và hạ tầng số vừa mở rộng năng lực phát triển cao hơn, vừa có thể khuếch đại nghi kỵ, thao túng thông tin, rút ngắn thời gian ra quyết định và làm tăng nguy cơ tính toán sai lầm. Khi công nghệ vượt quá tốc độ của luật lệ và sự kiểm soát của con người, ổn định chiến lược trở nên mong manh hơn.
