Các Câu Chuyện Về Tôn Giáo Lạ ở Mỹ Trong Thế Kỷ 20

Trong câu chuyện về tự do tôn giáo, Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF) của Mỹ chuyên đi phê điểm các quốc gia khác để xếp hạng "đáng quan tâm" hay "cần theo dõi" (làm như cơ quan đó là cha mẹ người ta). Theo tờ BBC.com mới đây, ngày 02/12/2022, ủy ban USCIRF đã đưa Việt Nam vào 'Danh sách Theo dõi Đặc biệt' (Special Watch List) vì những vi phạm nghiêm trọng về quyền tự do tôn giáo, nhưng khi họ đưa ra những chứng minh thì hoàn toàn vô căn cứ. Ủy ban USCIRF này cho rằng vi phạm tự do tôn giáo ở Việt Nam 'mang tính hệ thống' và 'nghiêm trọng'. Do đó chúng tôi nhìn lại một chút lịch sử cận đại, tình trạng tôn giáo ở Hoa Kỳ, để cống hiến bạn đọc những câu chuyện kỳ bí ở đây, và cũng là để cho rộng đường nhận xét.

I. Câu Chuyện Tự Sát Tập Thể Của Giáo Phái Peoples Temple -1978

1978, Nov 18: Vụ thảm sát Jim Jones ở Jonestown. Theo lời kể của J. Gordon Melton (Giáo sư Ưu tú về Lịch sử Tôn giáo Hoa Kỳ, Viện Nghiên cứu Tôn giáo, Đại học Baylor; Giám đốc, Viện Nghiên cứu Tôn giáo Mỹ, Woodway, Texas.)

Peoples Temple (Đền thờ Nhân dân) cộng đồng tôn giáo do Jim Jones (1931–78) lãnh đạo đã thu hút sự chú ý của quốc tế sau khi khoảng 900 thành viên của cộng đồng này chết tại khu nhà của họ, Jonestown, ở Guyana (Nam Mỹ), trong một vụ tự thảm sát quy mô lớn vào ngày 18 tháng 11 năm 1978.


Jones bắt đầu xây dựng Đền thờ Nhân dân một cách không chính thức vào những năm 1950 với tư cách là một giáo đoàn độc lập ở Indianapolis (Hoa kỳ). Ông ấy được truyền cảm hứng từ lý tưởng về một xã hội công bằng có thể vượt qua tệ nạn phân biệt chủng tộc và nghèo đói. Mặc dù Jones là người da trắng, nhưng ông đã thu hút hầu hết người Mỹ gốc Phi vào nhóm với tầm nhìn của mình về một hội chứng hòa nhập.

Năm 1960, Đền thờ Nhân dân liên kết với Giáo Hội Môn Đệ Chúa (Disciples of Christ), và 4 năm sau Jones được phong chức. Năm 1965, ông cảnh báo về một cuộc tàn sát hạt nhân và lãnh đạo phong trào đến Ukiah, Calif., nơi các thành viên trở nên tích cực trong cả giới đại kết Tin lành và chính trị gia. Các hội thánh chi nhánh được mở tại San Francisco và Los Angeles, và khu định cư nông nghiệp Jonestown được thành lập vào năm 1974.

“Chủ nghĩa xã hội tông đồ” của Jones bị ảnh hưởng bởi “thần học giải phóng” của chủ nghĩa Mác phổ biến trong giới giáo sĩ Mỹ Latinh vào thời điểm đó. Jones trộn lẫn các mối quan tâm xã hội với việc chữa bệnh bằng đức tin và phong cách thờ phượng nhiệt tình rút ra từ nhà thờ da đen. Ông cũng kêu gọi các thành viên sống cộng đoàn để nỗ lực thực hiện lý tưởng không tưởng của mình. Trong khi đó, giáo hội của ông bị báo chí cáo buộc gian lận tài chính, ngược đãi thể xác các thành viên và lạm dụng trẻ em do họ chăm sóc.
Năm 1977, Jones dẫn hàng trăm thành viên của nhóm đến Guyana, Nam Mỹ.


Một năm sau, Những Thân quyến Quan tâm, một nhóm gồm các cựu thành viên, đã thuyết phục Leo J. Ryan, một nghị sĩ Hoa Kỳ từ California, đến thăm Jonestown. Chuyến thăm rõ ràng đã diễn ra tốt đẹp. Tuy nhiên, vì những lý do vẫn chưa được hiểu rõ, Ryan và những người đi cùng đã bị sát hại khi họ đến sân bay để trở về Hoa Kỳ.


Ngay sau đó, hầu hết cư dân trong giáo hội đã cùng nhau tham gia vào một nghi thức tự sát hàng loạt, trong đó họ bị bắn hoặc uống thuốc độc. Các thành viên của nhóm vẫn ở lại California sau đó chính thức tan rã.


Sau thảm kịch ở Jonestown, Đền thờ Nhân dân được xác định là một “giáo phái” và Jones được giới truyền thông miêu tả là hình ảnh thu nhỏ của một thủ lĩnh tà giáo. Mặc dù nhiều nghiên cứu học thuật và phổ biến về Jonestown đã được viết, nỗ lực tìm hiểu về nhóm và thảm kịch vẫn tiếp tục. Quốc hội vẫn chưa công bố hồ sơ từ cuộc điều tra về cái chết của Ryan.

Chi tiết sau đây được Alison kể (Alison Eldridge là Quản lý Biên tập, Nội dung Chiến lược của Encyclopaedia Britannica): Để kêu gọi tự tử tập thể, Jones cho pha một loại nước trái cây được tẩm xyanua, thuốc an thần và thuốc an thần. Đầu tiên, thuốc nó được phun vào miệng của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ qua ống tiêm, sau đó được các thành viên người lớn uống.


Bản thân Jones chết vì vết thương do súng bắn. Ít hơn 100 thành viên của Đền Thờ ở Guyana sống sót sau vụ thảm sát; phần lớn những người sống sót hoặc đã đào tẩu vào ngày hôm đó hoặc đang ở Georgetown. Các quan chức sau đó đã phát hiện ra một kho vũ khí, hàng trăm hộ chiếu xếp chồng lên nhau và 500.000 đô la Mỹ. Theo báo cáo, hàng triệu đô khác đã được gửi vào các tài khoản ngân hàng ở nước ngoài. Đền thờ Nhân dân đã tan rã sau sự cố và tuyên bố phá sản vào cuối năm 1978.

II. Câu chuyện Giáo Phái Davidian, Bi kịch ở Waco, Texas - 1995


Kênh FRONTLINE PBS điều tra vụ FBI bao vây khu phức hợp Branch Davidian vào tháng 4 năm 1993 tại Waco, Texas. Với quyền truy cập vào các tài liệu bí mật của chính phủ, băng ghi âm và băng video, phóng viên Peter Boyer của tờ The New Yorker thăm dò câu chuyện chưa được kể về cuộc đấu đá chính trị khốc liệt bên trong trung tâm chỉ huy Waco của FBI và trong các hành lang quyền lực tại Bộ Tư pháp ở Washington. Tất cả tài liệu được thu vào trong video ở PBS.org, ngày 17/10/1995.


Trên Wikipedia, câu chuyện được tóm lược như sau:

David Koresh (Vernon Wayne Howell; 17 tháng 8 năm 1959 – 19 tháng 4 năm 1993) là một thủ lĩnh "Giáo phái Mỹ", một giáo phái đa thê. David Koresh là cha của 12 đứa con với năm ba người vợ, trong đó có người mang bầu ở tuổi 12, ông là trung tâm của cuộc bao vây Waco năm 1993. Với tư cách là người đứng đầu Chi nhánh Davidians, một giáo phái tôn giáo và là nhánh của những người Cơ đốc Phục lâm, Davidian, Koresh tuyên bố là nhà tiên tri cuối cùng.

Branch Davidians, một phong trào ban đầu do Benjamin Roden lãnh đạo, có trụ sở tại Trung tâm Mount Carmel bên ngoài Waco, Texas. Tại đây, Koresh cạnh tranh quyền thống trị với một thủ lĩnh khác, George, con trai của Benjamin Roden, cho đến khi Koresh và những người theo ông ta tiếp quản Núi Carmel vào năm 1987. Vào đầu những năm 1990, anh ta trở thành đối tượng của chế độ đa thê và lạm dụng tình dục trẻ em bởi các cộng sự cũ của Branch Davidian, mặc dù cuộc điều tra của các cơ quan chức năng không tìm thấy bằng chứng thuyết phục.

Các cáo buộc khác liên quan đến việc tàng trữ vũ khí của Branch Davidians đã khiến Cục Quản lý Rượu, Thuốc lá và Súng (ATF) và sau đó là FBI tiến hành một cuộc đột kích vào khu tập thể Mount Carmel bắt đầy ngày 28 tháng 2 năm 1993.

Cuộc đấu súng sau đó dẫn đến cái chết của bốn đặc vụ liên bang ATF và sáu người chi nhánh . Ngay sau cuộc đột kích ban đầu, Đội giải cứu con tin của FBI đã nắm quyền chỉ huy chiến dịch liên bang. Nhóm đàm phán đã thiết lập liên lạc với Koresh trong 51 ngày tiếp theo. Koresh, khi đó 33 tuổi.

Cuộc bao vây Trung tâm Mount Carmel kết thúc vào ngày 19 tháng 4 năm 1993, khi Bộ trưởng Tư pháp Hoa Kỳ Janet Reno chấp thuận các khuyến nghị của các quan chức FBI để tiến hành một bước tiến cuối cùng, trong đó Chi nhánh Davidian sẽ bị loại khỏi Trung tâm Mount Carmel bằng vũ lực.

FBI đã dùng đến việc bơm khí CS vào khu nhà với sự hỗ trợ của Xe Công binh Chiến đấu M728, được trang bị một thanh công phá. Trong quá trình tiến lên, Trung tâm Mount Carmel bốc cháy trong những tình huống vẫn còn gây tranh cãi. Trong cuộc bao vây và bạo lực kéo dài 51 ngày. Koresh chết vì một vết đạn bắn vào đầu. Bị rào chắn bên trong tòa nhà, 79 người ở Chi nhánh Davidian đã thiệt mạng trong vụ hỏa hoạn sau đó; 21 nạn nhân trong số này là trẻ em dưới 16 tuổi.


Không rõ là Koresh tự tử hay bị giết. Theo FBI, Steve Schneider, cánh tay phải của Koresh, người "có lẽ đã nhận ra rằng mình đang đối phó với một vụ lừa đảo", đã bắn chết Koresh rồi tự sát bằng chính khẩu súng đó.

Tờ Vox.com ngày Apr 19, 2018 thì phân vân: 25 năm sau, cuộc vây hãm Chi nhánh David của David Koresh thách thức định nghĩa của chúng ta về “giáo phái”. Câu chuyện về Waco cũng là câu chuyện về những bất đồng về tự do tôn giáo, các quyền và ranh giới của chính phủ liên bang, và ý nghĩa của việc trở thành một tôn giáo hợp pháp. Một số trong số ít những người sống sót sau cuộc bao vây đã bày tỏ sự tức giận vì họ cảm thấy rằng cuộc bao vây đã loại bỏ nhân viên của Branch Davidians, miêu tả họ là nạn nhân hơn là những tín đồ. Trong cuốn sách Waco: Câu chuyện của một người sống sót, David Thibodeau viết: “Rất nhiều người David đã bị giới truyền thông biến thành ma quỷ... Tôi cảm thấy mình có trách nhiệm phải kể câu chuyện có thật về một nhóm người đang cố gắng sống theo niềm tin tôn giáo của họ và những lời dạy của một người đàn ông mà tất cả họ đều coi là được thần thánh truyền cảm hứng.”

III. Câu chuyện giáo phái đa thê FLDS (Fundamentalist Church of Jesus Christ of Latter-Day Saints)


Warren Jeffs, thủ lãnh phái đa thê FLDS (Giáo Hội Cơ bản của Chúa Ky Tô của Các Thánh Ngày Sau), có khoảng từ 6,000 đến 10,000 tín đồ, ở những thành phố: Hildale (Utah), Colorado City (Arizona), Eldorado (Texas), Westelife (Colorado), Creston, Bountiful và Pringle (South Dakota). Tổng hành dinh đặt tại Eldorado, bang Texas.


Warren Jeffs có 87 vợ, trong đó có 12 người dưới 16 tuổi, 12 người ở tuổi 14. (en.wikipedia.org) Ông nầy có 56 đứa con, trong đó có 31 con gái. Warren tuyên bố, Thượng đế cho ông biết là ông sẽ có 100 người vợ vào cuối năm 2006.

Thân phụ của Warren là Rulon Jeffs đã trở thành lãnh đạo của phái đa thê FLDS từ năm 1986, và có 19, hay 20 người vợ. Sau khi Rulon Jeffs chết năm 2002, Warren lấy hết các người vợ của thân phụ ông trừ 2 người đã trốn hoặc từ chối, ông lãnh đạo giáo phái FLDS và sắp xếp hôn nhân mọi người, chỉ định ai làm vợ ai trong giáo phái.


Vào tháng 1 năm 2004, Jeffs trục xuất một nhóm gồm 20 người đàn ông khỏi Cộng đồng Short Creek, bao gồm cả thị trưởng, và giao lại vợ con của họ cho những người đàn ông khác trong cộng đồng. Jeffs, giống như những người tiền nhiệm của mình, tiếp tục nguyên lý cơ bản của FLDS và Mormon rằng những người đàn ông chung thủy phải tuân theo cái được gọi là học thuyết đa hôn để đạt được sự tôn cao ở thế giới bên kia. Jeffs đã dạy cụ thể rằng một thành viên tận tụy của nhà thờ phải có ít nhất ba người vợ để được lên thiên đàng, và đàn ông càng có nhiều vợ thì càng gần thiên đường.


Từ năm 2005, Warren Jeffs phải đối diện với những vụ kiện bao gồm những vụ lạm dụng tình dục cả những bé trai và bé gái vị thành niên. Hắn phải chạy trốn nhiều nơi khác nhau, luôn luôn có cận vệ vũ trang bảo vệ.

Tháng 4 năm 2006, Warren bị cảnh sát bang Utah truy nã về đồng phạm tội cưỡng hiếp một cô gái 14 tuổi. Ngày 28-8-2006, cảnh sát công lộ đã chận chiếc xe Cadillac Escalade trên xa lộ xuyên bang số 15 thuộc Clark County, phía Bắc Las Vegas, bang Nevada, lý do bị chận lại là bảng số xe không đọc được. Thế là nhà tiên tri sộ khám, bị đưa ra xét xử tại toà án Saint George bang Utah.


Ngày 25-9-2007, bồi thẩm đoàn tuyên bố “có tội” về hai tội: lạm dụng tình dục trẻ em và tội hiếp dâm, lãnh hai bản án: tù chung thân và 20 năm tù giam.


Ngày 28-1-2011, Jeffs nhận thêm một án tù 20 năm và 10,000 USD tiền phạt về tội tấn công tình dục trong trường hợp gia trọng. Mãi cho đến khi các tòa án ở Utah can thiệp, Jeffs đã kiểm soát gần như toàn bộ đất đai ở Thành phố Colorado, Arizona và Hildale, Utah, là một phần của quỹ tín thác nhà thờ có tên là Kế hoạch Nỗ lực Thống nhất (UEP). Mảnh đất được ước tính trị giá hơn 100 triệu USD. Tất cả tài sản của UEP đã được hệ thống tòa án Utah quản lý để chờ các vụ kiện tụng tiếp theo.


Theo quyết định của tòa án vào tháng 11 năm 2012, phần lớn đất đai của UEP sẽ được bán cho những người sống trên đó.

IV. Những việc bắt bớ các giáo sĩ Ki-tô giáo, vì phản đối chính sách về nhập cư.

a). Năm 2011- Giám mục bị bắt trong các cuộc biểu tình Chiếm Phố Wall


Họ phá bỏ hàng rào trong cuộc đụng độ bạo lực với cảnh sát

b) Năm 2014 - ‘Các linh mục Lao động’ Phục hồi Giáo lý Công bằng Xã hội—và Hành động



May 28, 2014, Cảnh sát bắt giữ Linh mục Andrew Switzer, một linh mục ở West Virginia và là con trai của những người khai thác than, trong một cuộc biểu tình của Công nhân mỏ để giữ lại lương hưu và chăm sóc sức khỏe cho công nhân. Ảnh: CNS/David Kameras, do UMWA cung cấp.

Các linh mục tiếp tục tập hợp cho các sự kiện đào tạo Sáng kiến Linh mục-Lao động kéo dài hai ngày để phát triển mạng lưới và mời các linh mục trở nên gần gũi hơn với những người nam và nữ thuộc tầng lớp lao động.

c) Năm 2018 - Phản đối chính sách "không khoan nhượng" của chính quyền


"Trẻ em ở lại, Sessions đi," đám đông hô vang bên ngoài khách sạn Los Angeles nơi Bộ trưởng Tư pháp đang phát biểu.



Những người biểu tình phản đối cái gọi là chính sách "không khoan nhượng" của chính quyền, cho phép các quan chức truy tố tất cả những người nhập cư trưởng thành bị giam giữ khi cố gắng vượt biên và thực tế là tách những trẻ em đi cùng.



IV. Nhận xét

Chính phủ Hoa Kỳ luôn theo dõi các hoạt động của các nhóm tự xưng là tôn giáo. Việc theo dõi này không phải là việc riêng của chính quyền, mà thực ra là bất cứ người dân nào cũng có quyền gọi cảnh sát để báo cáo những hoạt động không bình thường của bất cứ nhóm người nào, ít hay đông.

Điều đáng ngạc nhiên là bất kể quyền tự do tôn giáo ở Mỹ có rộng lớn bao nhiêu đi nữa, dù được giấy phép hay không, các hoạt động không bình thường của bất cứ các nhóm người nào, tôn giáo hay không tôn giáo, đều được người dân theo dõi, một tập quán tự động của người dân Hoa Kỳ.

Phản ứng tích cực và nhanh chóng của chính quyền đối với bất kỳ sự báo động của dân chúng là một ưu điểm rất lớn trong ý thức giữ gìn an ninh trong xã hội Hoa Kỳ.

Nhưng chủ ý ở đây là gì nếu không phải duy trì trật tự an ninh chung cho tất cả mọi người nơi có nhiều sắc dân, cũng như có nhiều thành phần tôn giáo, văn hóa khác nhau. Tất cả các nhóm sinh hoạt tôn giáo ở trên đây trong xứ Mỹ này bị tiêu diệt bằng bạo lực không phải vì điều gì khác hơn là có những sự lệch lạc ra khỏi tiêu chuẩn đạo đức chung của tập thể đa số của xã hội Hoa Kỳ lưu truyền từ lúc lập quốc mới gần 250 năm trước. Trong giới hạn tương đối đó thì nền móng đạo đức ở đây phải được kể là: không loạn luân, không được hành hạ đàn bà con nít, không được cướp của người dù lý do là cống hiến cho niềm tin tôn giáo, không tàng trữ vũ khí, hay gian lận tiền bạc,... Đương nhiên, điều kiện cần và đủ là nạn nhân phải tố cáo, và sẽ có việc điều tra, nghiên cứu, thẩm định, và quyết định của quốc hội để nếu cần thì bạo lực để trấn áp nhóm gây tội ác dù là họ tin rằng họ theo một niềm tin riêng. Trong nhiều trường hợp, chống đối một chính sách nào đó của chính quyền, dù là giáo sĩ, cũng vẫn bị còng tay như thường, như đã kể ở trên.

Những chuyện như thế, chưa bao giờ Hoa Kỳ bị lên án là đàn áp tôn giáo, nhưng nếu xảy ra ở những nước như Việt Nam, thì Hoa Kỳ nhanh chóng cho vào danh sách "đáng quan tâm"! Mặc dù cái danh sách đó chỉ để cho thành phần chống đối có chỗ để mà nói thôi, chứ nó không có một giá trị pháp lý nào cả. Người viết chỉ thiết tha giới chính trị Mỹ nếu có muốn quan sát các hoạt động tôn giáo ở Việt Nam cũng như nhiều nước Á Châu khác, thì cũng nên dùng cùng một thước đo như thế.

Rất mong được như vậy