Phong Thấp
Thần điêu đại bịp
Ký ức hạ 21 máy bay Mỹ của anh hùng 'Liều Văn Lành'
Đà NẵngCú thét "Chết cùng chết!" trong 3 giây đối đầu tên lửa Shrike đã làm nên biệt danh "Liều Văn Lành" của người sĩ quan từng chỉ huy bắn rơi 21 máy bay Mỹ.
Trong căn nhà gần sân bay Đà Nẵng, đại tá Nguyễn Lành, 83 tuổi, hằng ngày vẫn dõi theo các đợt huấn luyện bay của lực lượng không quân trên vùng trời thành phố. Ký ức của người lính già có thể phai nhạt vài mốc thời gian, nhưng nhịp đập dồn dập trong cabin điều khiển tên lửa năm xưa vẫn nguyên vẹn.
Kỷ lục "số 1" trên bãi bắn Liên Xô
Giữa thập niên 1960, chiến tranh phá hoại miền Bắc bước vào giai đoạn khốc liệt. Từ các tàu sân bay thuộc Hạm đội 7 ngoài khơi vịnh Bắc Bộ cùng chuỗi căn cứ quân sự tại Đà Nẵng và Thái Lan, hàng trăm lượt tiêm kích, cường kích phản lực F-4, F-8, F-105 liên tục dội bom đánh phá miền Bắc. Lực lượng tên lửa phòng không Việt Nam non trẻ vừa học khí tài vừa bước vào cuộc đối đầu với Không quân Mỹ.
Cuối năm 1965, ông Nguyễn Lành cùng đoàn tân binh lên chuyến tàu liên vận qua ngả Mãn Châu Lý sang Liên Xô, tập kết bên bờ biển Caspien (Azerbaijan). Ban đầu được phân công học phát lệnh, song sự nhạy bén với các khối máy giúp ông được chuyển đặc cách sang đào tạo sĩ quan điều khiển tên lửa S-75 Dvina (SAM-2).
Anh hùng Lực lượng vũ trang Nguyễn Lành và mô hình tên lửa Dvina. Ảnh: Nguyễn Đông
Tài liệu và khí tài phòng học thời điểm đó được niêm phong nghiêm ngặt. Ban ngày ông quan sát từng công tắc, núm vặn của 16 khối điều khiển; ban đêm về phòng vẽ lại toàn bộ sơ đồ bằng tiếng Việt từ trí nhớ. Căn phòng ngủ biến thành cabin mô phỏng để ông cùng ba trắc thủ góc tà, cự ly, phương vị luyện khẩu lệnh và thao tác tay.
Trong bài kiểm tra bắn đạn thật tại trường bắn sa mạc ở Liên Xô, kíp chiến đấu được giao tiêu diệt hai mục tiêu gồm máy bay không người lái ở độ cao 18 km và mục tiêu bay thấp 500 m. Thay vì dùng cơ số tiêu chuẩn ba quả tên lửa cho một mục tiêu, ông Lành tính toán điểm đón và chỉ dùng đúng một quả đạn cho mỗi mục tiêu, bắn hạ cả hai ngay từ phát đầu tiên.
Ngay khi mục tiêu thứ hai bị tiêu diệt, sĩ quan giám sát trong cabin ôm chầm lấy ông hô lớn "Số 1 rồi!". Trung tá tham mưu trưởng trường bắn nhấc bổng ông Lành lên vai và công kênh chạy gần 500 m trên sa mạc về sở chỉ huy. Ông Lành trở thành học viên đầu tiên của trường bắn hạ hai mục tiêu chỉ với hai loạt bắn.
Canh bạc 3 giây chặn tên lửa Shrike
Năm 1966, về nước trong đội hình Tiểu đoàn 67 thuộc Trung đoàn Tên lửa 275, ông Lành cùng đồng đội bước vào thực tế chiến trường với đầm lầy, rừng rậm và bom từ trường. Trong những trận đánh đầu tiên, đơn vị bắn trúng máy bay trinh sát không người lái tại Văn Giang và hạ tiêm kích F-4 Phantom, bắt sống trung tá phi công Mỹ ở Thanh Miện (Hải Dương).
Thử thách lớn nhất lúc bấy giờ là tên lửa tự dẫn AGM-45 Shrike của Mỹ, loại khí tài bám theo cánh sóng radar để lao xuống phá hủy đài điều khiển. Quy chuẩn của chuyên gia Liên Xô đòi hỏi radar phải mở sóng bám mục tiêu liên tục 15 giây mới đủ điều kiện phóng đạn. Việc phát sóng kéo dài khiến Tiểu đoàn 67 từng tổn thất hai kíp chiến đấu.
Để tránh nguy cơ bị mất sức chiến đấu, Trung đội trưởng Nguyễn Lành xây dựng phương án "đánh gấp" bằng chiến thuật bật, tắt cánh sóng ngắt quãng. Khi đài radar khóa được mục tiêu từ xa, kíp trực lập tức ngắt sóng để tránh Shrike bám theo. Sau 5-6 giây, sóng được mở lại chớp nhoáng định vị mục tiêu rồi tắt tiếp. Đến thời điểm quyết định, kíp trực chỉ mở sóng trong 3 giây để sĩ quan điều khiển và các trắc thủ khóa mục tiêu, nhấn nút phóng đạn. Để trấn an tâm lý chiến sĩ sau hàng loạt tổn thất về người và khí tài, ông Lành yêu cầu không phát thông tin phát hiện Shrike mà thay bằng "tín hiệu lạ".
Đêm tháng 3/1968, tại trận địa Cây Đa (xã Quang Thành, tỉnh Nghệ An), kíp chiến đấu thực hành phương án "đánh gấp" dưới sự giám sát của đại tá Phan Thu, Chủ nhiệm Kỹ thuật Quân chủng, cùng trợ lý huấn luyện, chuyên gia Liên Xô và tổ quay phim tư liệu.
Đài radar phát hiện mục tiêu ở cự ly 30 km. Khi chiếc F-4 tiến vào tầm 18 km, ông Lành phóng liên tiếp hai quả đạn cách nhau 6 giây, cùng lúc đối phương phóng trả hai quả Shrike về phía trận địa. Khi hệ thống báo động "tín hiệu lạ", chỉ huy yêu cầu ngắt sóng để bảo vệ cabin xe điều khiển - nơi chỉ huy, trắc thủ thực hiện các thao tác bắn tên lửa và được ví như bộ não của Tiểu đoàn, ông Lành quyết định giữ nguyên tay quay điều khiển để dẫn đường cho tên lửa.
"Chết cùng chết!", ông Lành nói khi tiếp tục giữ cánh sóng dẫn đường. Mọi ánh mắt trong cabin đổ dồn vào màn hình radar trong giây phút quyết định.
Theo ông Lành, quyết định này dựa trên tính toán về vận tốc và khoảng cách, đảm bảo đạn của đơn vị tiếp cận mục tiêu trước khi tên lửa đối phương bắn tới. "Nhưng trận đánh như một canh bạc. Nếu bắn không trúng hoặc chậm trễ khiến đối phương phản công trúng trạm phát sóng radar, toàn bộ kíp chiến đấu khoảng 70-80 người tại trận địa sẽ hy sinh", ông Lành nói.
Đại tá Nguyễn Lành mô tả cách "đánh gấp" do mình sáng tạo chiến thuật. Ảnh: Nguyễn Đông
Khi tên lửa nổ bao trùm chiếc F-4, mục tiêu địch bị tiêu diệt, ông Lành lập tức giật mạnh tay quay ăng-ten để ngắt toàn bộ nguồn phát sóng. Mất tín hiệu dẫn đường, hai quả Shrike di chuyển với tốc độ xé gió rơi lệch hướng, nổ cách xe điều khiển lần lượt 150 m và 300 m. Dù đất đá bị xới tung xung quanh nhưng kíp xe an toàn.
Tư liệu ghi hình trận đánh được chuyển về Hà Nội phân tích, giúp Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân chuẩn hóa thành phương pháp "đánh nhanh có chuẩn bị" và phổ biến toàn quân chủng nhằm khắc chế tên lửa Shrike. Sau chiến công, ông Lành được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng ba. Còn đồng đội đặt cho ông biệt danh "Liều Văn Lành".
Chiêm nghiệm về cách đánh này, ông Lành nói sĩ quan chỉ huy giỏi không đơn thuần là người đánh giỏi mà quan trọng nhất là phải huấn luyện giỏi, rèn luyện ba trắc thủ phối hợp ăn ý, nhịp nhàng "như các ngón tay trên một bàn tay", thực hành các tình huống giả định thuần thục, giúp trắc thủ thực hiện hoàn hảo thao tác bắn ngoài thực địa trong 3 giây định mệnh.
Bẻ gãy "trận địa pháo trên không" AC-130
Đầu năm 1972, tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn bị đe dọa bởi sự xuất hiện của cường kích AC-130 xuất phát từ căn cứ U-bon (Thái Lan). Được trang bị cảm biến hồng ngoại dò tia lửa điện động cơ ôtô cùng hệ thống pháo 40 mm bốn nòng tự động, AC-130 khống chế ban đêm khiến nhiều đoàn xe chi viện bị đánh cháy bên sườn núi.
Mỗi chiếc AC-130 chở khoảng 30 tấn vũ khí, đạn dược, kíp bay gồm 12-14 người do sĩ quan cấp đại tá chỉ huy. Đội hình bay gồm nhiều tiêm kích F-4 yểm trợ hai bên và thay đổi độ cao liên hoạt, khiến mạng lưới pháo cao xạ thời điểm đó chưa thể tiếp cận.
Tiểu đoàn 67 nhận lệnh hành quân 180 km từ đèo Mụ Giạ sang Bắc Xê-pôn (Nam Lào). Vượt qua đèo Văng Mu, xe ăng-ten bị đứt xích do trúng hỏa lực, xe điều khiển suýt rơi xuống vực. Trong đêm tối, ông Nguyễn Lành cùng Đại đội trưởng Trần Mai Sự dùng súng ngắn và đạn vạch đường dẫn đường cho tài xế đưa xe lên mặt đường an toàn.
Đến vị trí tập kết, đơn vị chỉ còn hai quả đạn. Nhận thấy hai trận trước đồng đội bắn bám đuôi theo đường bay hình elip không hiệu quả, Tiểu đoàn phó Nguyễn Lành đề xuất chuyển sang phục kích đón đầu ở cự ly khoảng 12 km ngay khi AC-130 bắt đầu ôm cua.
Khác với cách bắn đón thông thường khiến đạn nổ phía sau đuôi, ông Lành chọn phương án phóng đạn khi máy bay lượn vòng ra ngoài để điểm nổ rơi vào thời điểm máy bay lượn vòng vào trong. Cách đánh này giúp đầu đạn tiếp cận trực tiếp buồng lái hoặc hông thân máy bay. Rủi ro lớn nhất là khi radar bật sóng khóa AC-130, các tiêm kích F-4 đi cùng có thể phóng tên lửa Shrike phản công tiêu diệt trận địa.
Đại tá Nguyễn Lành (thứ hai từ phải sang), cùng kíp chiến đấu tiêu diệt AC-130. Ảnh: Tư liệu
Lúc 2h50 ngày 29/3/1972, đài radar phát hiện AC-130 ở cự ly 28 km, nhưng đường truyền tín hiệu sang đài điều khiển bị đứt. Kíp xe lập tức chuyển sang bám sát đường bay thủ công bằng chì trên bảng tiêu đồ hỏa lực. Ông Lành áp dụng thêm kinh nghiệm ngắt sóng radar chống Shrike trước đó để tránh bị lộ vị trí trận địa.
Khi mục tiêu lượn vòng vào cự ly 14 km ở độ cao 3 km, kíp trắc thủ bắt mục tiêu qua màn nhiễu dày đặc. Nhận lệnh từ ông Lành, sĩ quan điều khiển Hà Viết Bá phóng liên tiếp hai quả đạn cách nhau 6 giây. Đúng 3h cùng ngày, chiếc AC-130 trúng đạn ở cự ly 11 km, bốc cháy và rơi xuống cánh rừng thuộc khu vực Xê-pôn.
Ngay sau trận đánh, đại tá Đồng Sĩ Nguyên, Tư lệnh Đoàn 559, gửi điện biểu dương và thưởng cho Tiểu đoàn 67 một con bò, 7 tấn lương khô B72 cùng một chiếc đài radio National cho ban chỉ huy tiểu đoàn.
"Do điều kiện chiến trường không có sẵn gia súc nên con bò được nhận sau khi về nước. Đơn vị nhận 7 tấn lương khô chia cho bộ đội, còn chiếc đài National lúc bấy giờ là cả một gia tài, món quà tinh thần lớn đối với chúng tôi nơi tuyến lửa", ông Lành nói.
Chiến công tại Xê-pôn đã làm gián đoạn các đợt tuần thám của AC-130, khơi thông hoạt động chi viện cơ giới qua đường 12 và đường 20 Quyết Thắng. Tuyến vận chuyển được giải tỏa giúp lực lượng vận tải đẩy nhanh tiến độ chuyển quân, vũ khí và hậu cần vào mặt trận Quảng Trị, với hiệu suất "một ngày bằng cả tháng trước đó", phục vụ chiến dịch năm 1972.
Đại tá Nguyễn Lành tự hào nói việc bắn rơi chiếc AC-130 đầu tiên đã nâng tầm ảnh hưởng của Tiểu đoàn 67 từ một đơn vị hỏa lực tác chiến độc lập lên thực hiện nhiệm vụ ngăn chặn chiến thuật ngang cấp trung đoàn, tạo tiền đề cho các chiến dịch lớn sau này.
So sánh giữa hai trận đánh tiêu biểu, ông Lành cho rằng trận AC-130 đòi hỏi quá trình hành quân và chuẩn bị khí tài gian khổ, nhưng không căng thẳng bằng trận "cảm tử" đối đầu Shrike. Bởi khi thành công thì sẽ mở ra cách đánh mới cho toàn quân chủng, còn thất bại đồng nghĩa với mình và đồng đội hy sinh.
Sau chiến công cùng đồng đội bắn hạ 21 máy bay Mỹ, đại tá Nguyễn Lành lần lượt giữ cương vị Trung đoàn trưởng Trung đoàn 275 rồi Sư đoàn trưởng Sư đoàn 375 đóng tại Đà Nẵng, trước khi nghỉ hưu năm 2001. Năm 2010, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hồ sơ do đồng đội âm thầm thực hiện, mãi đến khi báo chí công bố ông mới hay biết.
Trong phòng khách của người cựu binh, vị trí trang trọng nhất dành để thờ Bác Hồ, không trưng bày huân chương hay bằng khen cá nhân. "Chiến công bắn rơi 21 máy bay là của cả tập thể kíp xe, của những người lính đã ngã xuống. Mình may mắn trở về lành lặn thì phải sống sao cho xứng đáng", ông Lành nói.
Nguyễn Đông
Ký ức hạ 21 máy bay Mỹ của anh hùng 'Liều Văn Lành'
Đà Nẵng- Cú thét "Chết cùng chết!" trong 3 giây đối đầu tên lửa Shrike đã làm nên biệt danh "Liều Văn Lành" của người sĩ quan từng chỉ huy bắn rơi 21 máy bay Mỹ.
vnexpress.net
Giờ tao đã biết Quảng TNT học cách chống hacker từ ai rồi.
Đụ mịe @Chị 5 quản @Anh Tư lành giùm tao đi. Sắp xuống lỗ rồi mà vẫn thích xạo Lồn
