Trước thềm năm học mới, thị trường xe điện dành cho học sinh bắt đầu sôi động. Bên cạnh những mẫu xe có nguồn gốc, thông số kỹ thuật rõ ràng, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều lời quảng cáo như 'xe học sinh không cần biển số', 'motor khỏe', 'mở tốc chạy 50-60km/giờ'.
Việc phương tiện có công suất lớn nhưng được gắn nhãn xe đạp điện không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý mà còn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, cháy nổ.Nhãn ghi 240W, công suất thực tế từ 600W
Khảo sát một số trang bán xe điện và hội nhóm trên mạng xã hội, chúng tôi ghi nhận nhiều mẫu xe được giới thiệu dành cho học sinh với giá từ 8 triệu đồng đến hơn 15 triệu đồng. Hình thức xe nhỏ gọn, có bàn đạp, không gắn biển số nhưng người bán vẫn nhấn mạnh khả năng “leo dốc khỏe”, “chở hai người”, “chạy nhanh hơn xe nguyên bản”. Khi hỏi một tài khoản bán hàng về mẫu xe dành cho học sinh THCS, người này giới thiệu loại xe có bàn đạp, bên ngoài ghi công suất dưới 250W, tuy nhiên, khi được hỏi về tốc độ thực tế, người bán cho biết xe có thể được “mở tốc” để chạy khoảng 45-50km/giờ, tùy tải trọng và loại bình điện.
Công an xã Văn Bàn (Lào Cai) đưa xe đạp điện độ chế của một học sinh đi khôi phục lại thiết kế ban đầu. Ảnh: THU THỦY
Tìm mua phương tiện cho con chuẩn bị vào lớp 9, anh Nguyễn Thanh Tuấn, phường Khương Đình, TP Hà Nội, cho biết: “Nhìn bên ngoài, tôi không phân biệt được xe nào là xe đạp điện, xe nào là xe máy điện. Người bán nói xe có bàn đạp nên học sinh đi được, nhưng khi chạy thử, tôi thấy xe tăng tốc khá nhanh. Với học sinh chưa có nhiều kinh nghiệm xử lý tình huống, tốc độ như vậy rất đáng lo”.
Đầu tháng 5-2026, Đội Quản lý thị trường số 1, Chi cục Quản lý thị trường TP Hà Nội kiểm tra một cơ sở kinh doanh xe điện trên địa bàn thành phố. Trên nhãn phương tiện, động cơ được ghi công suất 240W, đồng hồ giới hạn ở mức 25km/giờ, phù hợp với hình thức của xe đạp điện. Tuy nhiên, khi kiểm tra thực tế, lực lượng chức năng xác định nhiều phương tiện có công suất thấp nhất từ 600W, một số xe có thể đạt tốc độ khoảng 50-60km/giờ. Tổng cộng 29 xe điện không rõ nguồn gốc, xuất xứ đã bị phát hiện, xử lý. Đồng chí Hoàng Đại Nghĩa, Đội trưởng Đội Quản lý thị trường số 1, Chi cục Quản lý thị trường TP Hà Nội, cho biết: “Khi phương tiện có thể đạt vận tốc 50-60km/giờ, nguy cơ mất an toàn là rất lớn, nhất là khi người điều khiển là học sinh, kỹ năng quan sát và xử lý tình huống còn hạn chế. Việc đưa những phương tiện có công suất lớn ra thị trường dưới danh nghĩa xe đạp điện không chỉ vi phạm các quy định về nguồn gốc hàng hóa, nhãn hàng hóa và chất lượng sản phẩm mà còn làm méo mó xu hướng chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh. Phát triển giao thông xanh phải đi đôi với bảo đảm chất lượng, an toàn và tuân thủ pháp luật”.
Đồng quan điểm, ông Đỗ Thanh Truyền, chủ cơ sở sửa chữa xe Truyền Anh ở xã Vạn Xuân, tỉnh Phú Thọ, cho biết: “Thời gian gần đây, cửa hàng tôi thường xuyên tiếp nhận những chiếc xe đạp điện đã được thay bộ điều khiển, động cơ hoặc ắc quy để tăng tốc độ. Đáng lo ngại hơn, nhiều xe chỉ được nâng công suất động cơ, thay bộ điều khiển hoặc lắp pin, ắc quy có dung lượng lớn nhưng hệ thống phanh, lốp, khung xe và giảm xóc vẫn giữ nguyên. Khi tốc độ tăng lên 50-60km/giờ, những bộ phận vốn được thiết kế cho một chiếc xe chạy chậm có thể không bảo đảm khả năng chịu lực và dừng xe an toàn. Xe có bánh nhỏ, trọng lượng nhẹ và khung xe thấp càng dễ mất thăng bằng khi đánh lái hoặc phanh đột ngột”.
Không thể coi nhẹ trách nhiệm pháp lý
Luật sư Trần Quyết, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho biết: “Theo quy định tại Nghị định số 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định mức xử phạt với hành vi tự ý thay đổi kết cấu xe mô tô, xe gắn máy như sau: Phạt tiền từ 4 triệu đồng đến 6 triệu đồng đối với cá nhân và từ 8 triệu đồng đến 12 triệu đồng đối với tổ chức là chủ xe mô tô, xe gắn máy và các loại xe tương tự xe mô tô, các loại xe tương tự xe gắn máy thực hiện một trong các hành vi sau đây: Tự ý thay đổi khung, máy, hình dáng, kích thước, đặc tính của xe. Như vậy, hành vi độ, chế xe đạp điện làm thay đổi điện áp, dung lượng, kết cấu, hệ thống điện là hành vi thay đổi đặc tính của xe, bị xử phạt theo quy định nêu trên. Ngoài bị phạt tiền, cá nhân, tổ chức còn bị buộc phải khôi phục tình trạng ban đầu của xe, nếu hành vi gây ra hậu quả nghiêm trọng như cháy nổ, thương vong thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự”.
Bên cạnh đó, việc tự ý can thiệp vào động cơ, dây dẫn, bộ điều khiển, pin và ắc quy còn làm tăng nguy cơ quá tải, chập điện. Rủi ro sẽ nghiêm trọng hơn nếu phương tiện sử dụng linh kiện không rõ nguồn gốc, được đấu nối thủ công hoặc sạc qua đêm trong nhà, khu trọ, tầng hầm chung cư và những nơi không có khu vực sạc riêng.
Trước mùa tựu trường, phụ huynh cần xác định nhu cầu đi lại và độ tuổi của con trước khi lựa chọn phương tiện. Khi mua xe, cần yêu cầu cơ sở kinh doanh cung cấp hóa đơn, hồ sơ nguồn gốc, giấy chứng nhận chất lượng và thông tin rõ ràng về công suất động cơ, tốc độ thiết kế, pin hoặc ắc quy.
