newboi
Đàn iem Duy Mạnh
7/05/2026 13:00 GMT +7
giá bán phân bón tăng vọt đang phủ bóng lên mùa vụ tại Nam Á và Đông Nam Á, khi nông dân bước vào giai đoạn gieo trồng quan trọng nhất trong năm. Cuộc chiến liên quan đến Iran và tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz đang đẩy chi phí sản xuất nông nghiệp leo thang, làm dấy lên nguy cơ bất ổn nguồn cung lương thực toàn cầu.
theo dữ liệu Ngân hàng Thế giới công bố ngày 5/5, giá urê quốc tế đã tăng thêm 18% trong tháng 4, sau khi đã tăng tới 54% trong tháng 3. Giá chuẩn quốc tế của urê hiện lên tới 857 USD/tấn, vượt xa mức đỉnh 726 USD/tấn ghi nhận hồi tháng 3 và cao hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025
nguyên nhân chính đến từ việc chiến sự Iran làm gián đoạn hoạt động sản xuất và vận chuyển phân bón tại Trung Đông. Các quốc gia vùng Vịnh như Qatar và Saudi Arabia hiện chiếm 30-35% lượng xuất khẩu urê toàn cầu. Tuy nhiên, nhiều cơ sở sản xuất đã bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công của Iran, trong khi hoạt động vận tải bị đình trệ do eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa.
tác động đặc biệt nghiêm trọng đối với châu Á, nơi vừa là trung tâm sản xuất vừa là khu vực tiêu thụ gạo lớn nhất thế giới. Trồng lúa là ngành sử dụng nhiều phân bón, đặc biệt phụ thuộc vào phân đạm nhằm thúc đẩy sự phát triển của thân và lá cây.
chuyên gia kinh tế Dawit Mekonnen (ảnh dưới) Ngân hàng Thế giới, cảnh báo châu Á là khu vực phụ thuộc nhiều nhất vào nguồn cung năng lượng và phân bón từ Trung Đông
Dawit Mekonnen cho rằng nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn sau tháng 6 năm 2026, nhiều quốc gia có thể rơi vào tình trạng thiếu hụt đầu vào sản xuất nông nghiệp.
không chỉ urê, nguồn cung lưu huỳnh - nguyên liệu sản xuất phân lân - cũng phụ thuộc lớn vào các nước vùng Vịnh. Ngân hàng Thế giới dự báo giá phân bón năm 2026 sẽ tăng trung bình 31%, riêng urê có thể tăng thêm 60%.
giá bán phân bón tăng đồng nghĩa chi phí canh tác leo thang mạnh. Tại các nền kinh tế mới nổi, nơi người nông dân khó chuyển phần tăng chi phí sang giá bán lương thực, nhiều hộ có xu hướng cắt giảm lượng phân bón sử dụng. Điều này có thể khiến năng suất cây trồng suy giảm.
hiện Ngân hàng Thế Giới dự báo giá lương thực toàn cầu năm 2026 chỉ tăng khoảng 2%, cơ quan này cho rằng mức tăng “khiêm tốn” đó chủ yếu nhờ nguồn cung ngũ cốc toàn cầu hiện vẫn còn dồi dào ở giai đoạn đầu của cú sốc.
tại Nam Á và Đông Nam Á, mùa mưa hiện là thời điểm bước vào chu kỳ canh tác lúa quan trọng nhất. Các loại gạo hạt dài như indica và jasmine - vốn ưa khí hậu nóng ẩm - hiện chiếm 90% lượng gạo giao dịch toàn cầu.
nông dân Ấn Độ, Việt Nam và Thái Lan thường bắt đầu gieo sạ hoặc cấy lúa từ tháng 5 đến tháng 8. Tuy nhiên, áp lực hiện không chỉ đến từ phân bón. Giá nhiên liệu, vật tư nông nghiệp và chi phí vận chuyển tăng mạnh được dự báo sẽ khiến tổng chi phí sản xuất đội lên thêm từ 50% đến 80%.
nhà kinh tế Maximo Torero (ảnh dưới) Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), cho biết quá trình điều chỉnh đã bắt đầu diễn ra từ bang Punjab của Ấn Độ cho tới đồng bằng Mekong.
theo Maximo Torero, Việt Nam - nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới - đang phải cắt giảm sản lượng do chi phí năng lượng bào mòn lợi nhuận, trong khi Thái Lan và Bangladesh cũng chịu sức ép tương tự.
hiện Ấn Độ là nước sản xuất và xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, với sản lượng 150 triệu tấn/năm theo Bộ Nông nghiệp Mỹ. Ấn Độ phụ thuộc lớn vào phân bón nhập khẩu, trong đó 40% đến từ các quốc gia vùng Vịnh. Chính phủ Ấn Độ vẫn trợ cấp phân bón cho nông dân để giảm áp lực chi phí.
trong niên vụ 2024-2025 Ấn Độ xuất khẩu 23 triệu tấn gạo, tương đương 15% sản lượng. Một năm trước đó, New Delhi từng hạn chế xuất khẩu vì lo ngại sản lượng thu hoạch giảm.
theo Nikkei, hiện chưa có quốc gia nào đủ khả năng thay thế vai trò của Ấn Độ trên thị trường gạo toàn cầu. Ngay cả Trung Quốc và Indonesia - 2 nước sản xuất lớn tiếp theo - cũng vẫn phải nhập khẩu gạo. Trong khi đó, lượng gạo xuất khẩu từ Việt Nam, Thái Lan và Pakistan đâu đó 5-8 triệu tấn mỗi nước.
các quốc gia như Philippines và nhiều nước châu Phi cận Sahara hiện tiêu thụ gạo lớn nhưng phụ thuộc mạnh vào nhập khẩu. Vì vậy, tình trạng đình trệ kéo dài tại eo biển Hormuz có thể làm gia tăng nguy cơ khủng hoảng lương thực trong thời gian tới.
giá bán phân bón tăng vọt đang phủ bóng lên mùa vụ tại Nam Á và Đông Nam Á, khi nông dân bước vào giai đoạn gieo trồng quan trọng nhất trong năm. Cuộc chiến liên quan đến Iran và tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz đang đẩy chi phí sản xuất nông nghiệp leo thang, làm dấy lên nguy cơ bất ổn nguồn cung lương thực toàn cầu.
theo dữ liệu Ngân hàng Thế giới công bố ngày 5/5, giá urê quốc tế đã tăng thêm 18% trong tháng 4, sau khi đã tăng tới 54% trong tháng 3. Giá chuẩn quốc tế của urê hiện lên tới 857 USD/tấn, vượt xa mức đỉnh 726 USD/tấn ghi nhận hồi tháng 3 và cao hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025
nguyên nhân chính đến từ việc chiến sự Iran làm gián đoạn hoạt động sản xuất và vận chuyển phân bón tại Trung Đông. Các quốc gia vùng Vịnh như Qatar và Saudi Arabia hiện chiếm 30-35% lượng xuất khẩu urê toàn cầu. Tuy nhiên, nhiều cơ sở sản xuất đã bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công của Iran, trong khi hoạt động vận tải bị đình trệ do eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa.
tác động đặc biệt nghiêm trọng đối với châu Á, nơi vừa là trung tâm sản xuất vừa là khu vực tiêu thụ gạo lớn nhất thế giới. Trồng lúa là ngành sử dụng nhiều phân bón, đặc biệt phụ thuộc vào phân đạm nhằm thúc đẩy sự phát triển của thân và lá cây.
chuyên gia kinh tế Dawit Mekonnen (ảnh dưới) Ngân hàng Thế giới, cảnh báo châu Á là khu vực phụ thuộc nhiều nhất vào nguồn cung năng lượng và phân bón từ Trung Đông
Dawit Mekonnen cho rằng nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn sau tháng 6 năm 2026, nhiều quốc gia có thể rơi vào tình trạng thiếu hụt đầu vào sản xuất nông nghiệp.
không chỉ urê, nguồn cung lưu huỳnh - nguyên liệu sản xuất phân lân - cũng phụ thuộc lớn vào các nước vùng Vịnh. Ngân hàng Thế giới dự báo giá phân bón năm 2026 sẽ tăng trung bình 31%, riêng urê có thể tăng thêm 60%.
giá bán phân bón tăng đồng nghĩa chi phí canh tác leo thang mạnh. Tại các nền kinh tế mới nổi, nơi người nông dân khó chuyển phần tăng chi phí sang giá bán lương thực, nhiều hộ có xu hướng cắt giảm lượng phân bón sử dụng. Điều này có thể khiến năng suất cây trồng suy giảm.
hiện Ngân hàng Thế Giới dự báo giá lương thực toàn cầu năm 2026 chỉ tăng khoảng 2%, cơ quan này cho rằng mức tăng “khiêm tốn” đó chủ yếu nhờ nguồn cung ngũ cốc toàn cầu hiện vẫn còn dồi dào ở giai đoạn đầu của cú sốc.
tại Nam Á và Đông Nam Á, mùa mưa hiện là thời điểm bước vào chu kỳ canh tác lúa quan trọng nhất. Các loại gạo hạt dài như indica và jasmine - vốn ưa khí hậu nóng ẩm - hiện chiếm 90% lượng gạo giao dịch toàn cầu.
nông dân Ấn Độ, Việt Nam và Thái Lan thường bắt đầu gieo sạ hoặc cấy lúa từ tháng 5 đến tháng 8. Tuy nhiên, áp lực hiện không chỉ đến từ phân bón. Giá nhiên liệu, vật tư nông nghiệp và chi phí vận chuyển tăng mạnh được dự báo sẽ khiến tổng chi phí sản xuất đội lên thêm từ 50% đến 80%.
nhà kinh tế Maximo Torero (ảnh dưới) Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), cho biết quá trình điều chỉnh đã bắt đầu diễn ra từ bang Punjab của Ấn Độ cho tới đồng bằng Mekong.
theo Maximo Torero, Việt Nam - nước xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới - đang phải cắt giảm sản lượng do chi phí năng lượng bào mòn lợi nhuận, trong khi Thái Lan và Bangladesh cũng chịu sức ép tương tự.
hiện Ấn Độ là nước sản xuất và xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, với sản lượng 150 triệu tấn/năm theo Bộ Nông nghiệp Mỹ. Ấn Độ phụ thuộc lớn vào phân bón nhập khẩu, trong đó 40% đến từ các quốc gia vùng Vịnh. Chính phủ Ấn Độ vẫn trợ cấp phân bón cho nông dân để giảm áp lực chi phí.
trong niên vụ 2024-2025 Ấn Độ xuất khẩu 23 triệu tấn gạo, tương đương 15% sản lượng. Một năm trước đó, New Delhi từng hạn chế xuất khẩu vì lo ngại sản lượng thu hoạch giảm.
theo Nikkei, hiện chưa có quốc gia nào đủ khả năng thay thế vai trò của Ấn Độ trên thị trường gạo toàn cầu. Ngay cả Trung Quốc và Indonesia - 2 nước sản xuất lớn tiếp theo - cũng vẫn phải nhập khẩu gạo. Trong khi đó, lượng gạo xuất khẩu từ Việt Nam, Thái Lan và Pakistan đâu đó 5-8 triệu tấn mỗi nước.
các quốc gia như Philippines và nhiều nước châu Phi cận Sahara hiện tiêu thụ gạo lớn nhưng phụ thuộc mạnh vào nhập khẩu. Vì vậy, tình trạng đình trệ kéo dài tại eo biển Hormuz có thể làm gia tăng nguy cơ khủng hoảng lương thực trong thời gian tới.
