Giải độc cho Nguyễn Như Phong và đồng bọn hay viết bài tâng bốc Vene, đổ tội kinh tế Vene suy thoái do sát thủ kinh tế, IMF, thế lực thù địt CIA, Viện ngôn ngữ mùa hè...
Venezuela trượt dài từ thiên đường xuống…
Hơn chục năm lại đây, thế giới chứng kiến hàng triệu người từ Venezuela liều mình vượt biển, bỏ nước ra đi. Đặc biệt là từ khi Maduro lên cầm quyền 2013, GDP Venezuela liên tục sụt giảm hơn 75%. Mức sụp đổ tệ hơn nhiều quốc gia trong chiến tranh. Cùng với đó là lạm phát phi mã, hàng trăm nghìn – hàng triệu %/năm. Đồng bolívar gần như vô giá trị dẫu nước này đã đổi tiền nhiều lần.
Thật nghịch lý, là nước suốt ngày chửi bới Mỹ và các nước tư bản nhưng người dân lại thích dùng USD, peso Colombia, hoặc Euro trong mua sắm. Nhà nước mất khả năng thực hiện chức năng tiền tệ cơ bản. Ít ai biết rằng, trong quá khứ, Venezuela từng là nước giàu nhất Mỹ la tinh.
Venezuela sở hữu trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới với 300 tỷ thùng. Hồ Maracaibo, giàu tài nguyên dầu khí, được biết đến như “Hồ Dầu”. Tuy nhiên, 90% lượng dầu này là dầu nặng có độ nhớt và mật độ cao, cần phải pha trộn với dầu nhẹ để vận chuyển qua đường ống. Chi phí khai thác cao hơn dầu nhẹ ở các nước vùng Vịnh.
Dẫu vậy nhưng dầu mỏ vẫn là ngành công nghiệp sinh lợi tốt ít có ngành nào sánh kịp. Từng là cái bồn dầu của thế giới, dầu mỏ đưa Venezuela lên đỉnh cao. Từ thập niên 1920–1930, với sự hỗ trợ công nghệ của Mỹ, Venezuela trở thành một trong những nước xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới. Đến thập niên 1950, Venezuela có GDP bình quân đầu người cao nhất Mỹ Latinh. Nhiều năm cao hơn cả Italia, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha. Caracas được mệnh danh là “Miami của Nam Mỹ”.
Nhờ có nguồn thu tốt từ dầu, Venezuela đã xây dựng được hệ thống hạ tầng hiện đại, xa lộ, sân bay, đô thị kiểu Mỹ khiến nhiều nước mơ ước. Sức hấp dẫn của Vê đã thu hút dòng dân nhập cư lớn từ châu Âu. Đồng bolívar rất mạnh, từng được gọi là “đồng đô la của Mỹ Latinh”. Trong khoảng 1950–1970, nếu hỏi “nước giàu nhất Mỹ Latinh là ai?” thì người ta khỏi cần suy nghĩ, đó là Venezuela!
Nhưng rồi, những đám mây đen đã xuất hiện trên bầu trời Venezuela khi năm 1976, Tổng thống Carlos Andrés Pérez cho quốc hữu hóa toàn bộ ngành dầu mỏ. Cũng cần phải nói thêm, đây là vị tổng thống theo dòng trung tả–dân chủ xã hội thực dụng kiểu Phiden Castro. Ông cho thành lập tập đoàn dầu khí quốc gia PDVSA (Petróleos de Venezuela, S.A.). Cùng với đó, Vê đã chấm dứt hoạt động trực tiếp của các “ông lớn” nước ngoài (Exxon, Shell, Gulf…) trong khai thác dầu.
Từ cuối 1990s, đặc biệt dưới thời Hugo Chávez, ông này đã chính trị hóa PDVSA, sa thải hàng loạt kỹ sư, chuyên gia, dùng PDVSA làm “máy in tiền” cho chính sách dân túy, tăng phúc lợi cho người dân. Khiến quốc hữu hóa mới trở thành gánh nặng chết người. Thay vì dùng các nhà quản trị có kinh nghiệm, ông đưa các đệ tử của mình nắm giữ các vị trí chủ chốt của Tập đoàn. Những đệ tử này không chỉ bất tài trong quản trị mà còn tham lam. Không phải “quốc hữu hóa”, mà là “quản trị sau quốc hữu hóa” mới quyết định số phận Venezuela.
Cấu trúc kinh tế của Venezuela mắc kẹt trong lời nguyền tài nguyên kinh điển. Doanh thu từ dầu mỏ chiếm 80% tổng kim ngạch xuất khẩu của đất nước. Mô hình phụ thuộc duy nhất này giống như “đi xe đạp một bánh”, trong đó sự biến động của giá dầu quyết định trực tiếp đến huyết mạch kinh tế của quốc gia - một sự sụt giảm giá dầu quốc tế có thể dẫn đến sự sụp đổ kinh tế. Nghiêm trọng hơn nữa là việc dễ dàng thu được lợi nhuận từ tài nguyên, dẫn đến sự suy yếu công nghiệp và các ngành khác. Trong số 30 triệu ha đất canh tác của đất nước, chỉ có 2 triệu ha được trồng trọt ất ơ, kém hiệu quả, dẫu dân số của họ chỉ chưa đầy 30 triệu. Lương thực hoàn toàn phụ thuộc vào nhập khẩu nhờ nguồn thu từ dầu. Các ngành sản xuất khác gần như không tồn tại, chỉ vì hiệu quả không thể sánh bằng việc khai thác dầu. Trong túi rủng rỉnh tiền, nhập khẩu từ nước ngoài nhanh hơn. Đặc biệt là phía sau Vê có sự hào phóng của Liên Xô, TQ và Cuba.
Sự thiếu đa dạng của nền kinh tế đã tạo ra một vòng luẩn quẩn: Phụ thuộc tài nguyên - suy giảm công nghiệp - mất khả năng phục hồi. Cấu trúc kinh tế méo mó của nó đã khiến nước này thiếu nền tảng cho sự phát triển bền vững. Bỏ qua những bất hợp lý của nền kinh tế, Hugo Chavez hùng hồn tuyên bố nước ông sẽ đi theo Chủ nghĩa xã hội! Ông ta sẽ biến Nam Mỹ thành một Liên xô khác! Mở mắt ra mà xem CNXH có sức sống mãnh liệt thế nào nhé! Nó tàn lụi ở nơi này, thì lại hồi sinh ở nơi khác! Tháng 11/2008, trong chuyến thăm của Chủ tịch Nguyễn Minh Triết, Hugo Chavez đã nói những lời có cánh: “Chúng ta đang chia sẻ con đường cùng chân trời mới và chúng ta cũng chia sẻ ước mơ…” Đáp lại sự nồng nàn của Vê, VN thể hiện bằng dự án của PVN ký hợp đồng thăm dò với số vốn cam kết vài tỷ đô. Giấy chứng nhận đầu tư chưa được cấp nhưng PVN đã ký hợp đồng với đối tác Venezuela và thoả thuận phí hoa hồng 584 triệu USD. Số tiền này đã được giải ngân dẫu PVN chưa thu được giọt dầu nào nhưng rồi phải bỏ của chạy lấy người. Đây là quả đắng khó nuốt khi làm ăn với một quốc gia mà nạn tham nhũng hoành hành như chỗ không người.
Học thuyết hay chủ nghĩa chưa phải là thứ quyết định, điều quan trọng hơn là năng lực quản trị quốc gia. Cuối những năm 80s, khi Liên xô suy yếu và sắp tan rã, người Việt đã nhanh chóng nhận ra sự bế tắc của một mô hình kinh tế và tiến hành công cuộc đổi mới, chấp nhận nền kinh tế thị trường nhiều thành phần. Trong khi đó ở xứ Vê, họ vẫn kiên định và đặt niềm tin mãnh liệt vào một thiên đường mà một triết gia lãng mạn nào đó đã vẽ ra. Khi đối mặt với một nền kinh tế kiệt quệ họ có một kẻ thù để đổ lỗi, ấy là người Mỹ và kết quả là đương kim TT Maduro đã bị Mỹ mời về Washinton nghỉ ngơi dài hạn.
petrotimes.vn
