Con Bọ Hung Và Cục Phân
Con bọ hung lăn cục phân.
Không có ẩn dụ ở đây. Đó là việc bọ hung làm. Bọ hung lăn phân, đẻ trứng vào phân, ấu trùng ăn phân lớn lên. Vòng đời hoàn chỉnh, hiệu quả, không lãng phí.
Người Ai Cập cổ đại thấy điều đó và nghĩ đến mặt trời.
Điều đó nói lên nhiều thứ về người Ai Cập cổ đại hơn là về bọ hung.
Con bọ hung đang lăn cục phân qua sa mạc.
Hướng: theo mặt trời. Theo dải ngân hà. Theo từ trường trái đất.
Bọ hung định hướng bằng ánh sáng vũ trụ để lăn phân theo đường thẳng.
Đây là sự thật khoa học.
Đây cũng là câu gây khủng hoảng hiện sinh nếu ngồi với nó đủ lâu — rằng có sinh vật dùng dải ngân hà để định hướng cho việc lăn phân. Rằng vũ trụ mười bốn tỷ năm tuổi đang phục vụ cho logistics phân bọ hung.
Vũ trụ không có ý kiến về điều này.
Vũ trụ không có ý kiến về bất cứ điều gì.
Đó là vấn đề riêng của vũ trụ.
Một con bọ hung khác đến.
Nhìn cục phân.
Nhìn con bọ hung đang lăn.
Quyết định cướp.
Đây là lúc câu chuyện trở nên phức tạp về mặt đạo đức.
Con bọ hung thứ hai không xấu xa theo nghĩa cổ điển. Không có ý thức về sở hữu trong cộng đồng bọ hung. Không có luật tài sản. Không có tòa án. Cướp phân là chiến lược sinh tồn hợp lệ trong thế giới bọ hung — hiệu quả về năng lượng, rủi ro thấp hơn tự tìm phân mới.
Về mặt kinh tế học thuần túy thì đây là quyết định hợp lý.
Nhưng con bọ hung đang bị cướp không quan tâm đến kinh tế học.
Hai con bọ hung giành nhau cục phân giữa sa mạc.
Phía trên: mặt trời. Dải ngân hà. Mười bốn tỷ năm lịch sử vũ trụ.
Phía dưới: hai con côn trùng nhỏ hơn móng tay người đang vật lộn vì một cục phân.
Không ai trong số họ thấy điều đó buồn cười.
Chỉ người kể chuyện thấy.
Và người kể chuyện cũng đang có những cục phân riêng của mình nên thật ra không có tư cách nhìn xuống cười.
Cục phân lăn xuống dốc trong lúc hai con bọ hung đang giành nhau.
Cả hai nhìn theo.
Cục phân lăn. Lăn. Lăn. Rơi vào khe đá.
Hết.
Hai con bọ hung đứng ở mép dốc.
Nhìn xuống khe đá.
Không thể xuống được.
Con bọ hung thứ nhất quay đi tìm phân mới.
Con bọ hung thứ hai đứng thêm một lúc nhìn xuống khe đá.
Không phải vì tiếc.
Vì chưa biết đi đâu.
Cướp là kế hoạch. Sau cướp không có kế hoạch.
Mặt trời đi một vòng.
Dải ngân hà vẫn ở đó dù ban ngày không thấy.
Con bọ hung thứ hai cuối cùng cũng đi.
Không theo dải ngân hà.
Không theo từ trường.
Chỉ đi về phía không phải khe đá.
Đó là định hướng duy nhất còn lại.
Bài học của câu chuyện này:
không có bài học.
Hoặc có nhưng nằm ở đáy khe đá cùng với cục phân.
Không ai xuống lấy lên được.
Kể cả người Ai Cập cổ đại.
Kể cả vũ trụ mười bốn tỷ năm tuổi.
Kể cả bạn.
Kể cả tôi.
Chúng ta đều đang lăn thứ gì đó về phía ánh sáng
và gọi đó là mục đích.
