Johnny Lê Nữu Vượng
Già làng

Cuba là một quốc gia đang đối mặt với nhiều thách thức kinh tế, bao gồm khủng hoảng kinh tế kéo dài, lệnh cấm vận từ Hoa Kỳ, và thiếu hụt nguồn cung các mặt hàng thiết yếu, trong đó có sữa. Sữa, đặc biệt là sữa bột dành cho trẻ em, là mặt hàng được kiểm soát chặt chẽ bởi nhà nước thông qua hệ thống phân phối tem phiếu (libreta). Tuy nhiên, do nguồn cung hạn chế và nhu cầu cao, thị trường chợ đen (mercado negro) đã phát triển mạnh mẽ, nơi các mặt hàng như sữa lậu được mua bán trái phép.
Sữa lậu thường là các sản phẩm nhập khẩu không qua kênh chính thức, không được kiểm định chất lượng, hoặc bị đánh cắp từ hệ thống phân phối của nhà nước. Những sản phẩm này có thể bao gồm sữa bột, sữa tươi, hoặc các sản phẩm sữa giả, không đảm bảo an toàn thực phẩm, gây nguy cơ cho sức khỏe người tiêu dùng, đặc biệt là trẻ em và người già. Do tình trạng khan hiếm hàng hóa, nhiều người dân Cuba buộc phải tìm đến chợ đen để mua sữa với giá cao hơn nhiều so với giá chính thức. Theo một số báo cáo từ các nguồn quốc tế, giá sữa trên chợ đen có thể cao gấp 3-5 lần so với giá tại các cửa hàng nhà nước. Ví dụ, một túi sữa bột 1kg có thể được bán với giá từ 10 đến 20 USD trên chợ đen, trong khi thu nhập trung bình hàng tháng của người dân Cuba chỉ khoảng 30-50 USD.
Sữa lậu thường được nhập lậu từ các quốc gia láng giềng như Mexico, Panama, hoặc thậm chí từ Hoa Kỳ qua các kênh không chính thức. Ngoài ra, một số trường hợp liên quan đến việc đánh cắp sữa từ kho nhà nước hoặc các cơ sở y tế để bán lại trên thị trường chợ đen. Những hoạt động này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt sữa cho các nhóm đối tượng ưu tiên như trẻ em dưới 7 tuổi và người bệnh.
Chính phủ Cuba kiểm soát chặt chẽ các mặt hàng thiết yếu, bao gồm sữa, thông qua Luật An ninh Lương thực và các quy định liên quan. Việc buôn bán hoặc mua sữa lậu được coi là hành vi vi phạm pháp luật và có thể dẫn đến các hình phạt nghiêm khắc. Dựa trên các quy định pháp luật hiện hành tại Cuba, các hành vi liên quan đến buôn bán hàng lậu có thể bị xử lý theo Luật Hình sự Cuba (Código Penal), cụ thể: Buôn bán hàng hóa bất hợp pháp: Theo Điều 228 của Luật Hình sự Cuba, hành vi buôn bán hàng hóa không qua kênh phân phối chính thức có thể bị phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm hoặc phạt tiền từ 100 đến 300 quota (đơn vị tiền phạt tương đương với một mức lương cơ bản). Tích trữ và phân phối hàng hóa thiết yếu: Nếu liên quan đến việc tích trữ hoặc phân phối sữa lậu với quy mô lớn, các đối tượng có thể bị truy tố theo Điều 230, với mức phạt tù từ 1 đến 3 năm hoặc phạt tiền nặng hơn. Ngoài ra, những người mua sữa lậu với số lượng lớn để bán lại có thể bị coi là tham gia vào hoạt động chợ đen, dẫn đến nguy cơ bị tịch thu tài sản, phạt hành chính, hoặc thậm chí bị bắt giam. Ngay cả người tiêu dùng mua sữa lậu để sử dụng cá nhân cũng có thể đối mặt với các hình phạt hành chính, như tịch thu hàng hóa và phạt tiền, tùy thuộc vào quyết định của cơ quan chức năng. Trong một báo cáo của Granma (tờ báo chính thức của Đảng ******** Cuba) vào năm 2024, chính quyền đã cảnh báo về việc gia tăng hoạt động buôn bán sữa lậu, đặc biệt tại các khu vực nông thôn, nơi nguồn cung sữa chính thức bị hạn chế.