Bản chất của xã hội là nhất nguyên hay đa nguyên?
Xã hội loài người có đa dạng hay không?
Để trả lời câu hỏi này ta sẽ cùng xem xét nghiên cứu về xã hội loài người, kể từ khi một con người được sinh ra, chúng có giống nhau không? Rõ ràng, mỗi một đứa trẻ từ khi được sinh ra thì đã có sự khác biệt nhất định trong suy nghĩ, ý thích, niềm vui,… có trẻ thích quan sát, có trẻ thích vận động, có trẻ cười nhiều, có trẻ hay khóc, có trẻ rất nhạy cảm với tiếng ồn, có trẻ thì không, có đứa hướng nội, có đứa hướng ngoại…., ngay cả những đứa trẻ là anh chị em ruột có cùng bố mẹ cũng có những đặc điểm tính cách suy nghĩ khác nhau, nên bản chất con người từ khi sinh ra đã có sự đa dạng.
Câu hỏi: liệu có khả năng xã hội loài người thể là dạng đơn nhất, đồng nhất từ khi sinh ra không? Điều đó xảy ra chỉ khi mà tất cả trẻ em từ khi mới sinh ra đã giống nhau về tính cách, xu hướng hành vi và phản ứng với môi trường…, điều này là bất khả thi, hoặc nó xảy ra ở đâu đó không phải là thế giới của chúng ta đang sống, một hành tinh khác, một giống loài khác hoặc một chiều không gian khác chẳng hạn.
Cho đến khi trưởng thành thì những đứa trẻ đó bị ảnh hưởng từ gia đình, nhà trường, xã hội, các trải nghiệm trong cuộc đời càng ảnh hưởng đến chúng sâu sắc hơn nữa, vậy tính cách của người trưởng thành còn phân cực, phức tạp, đa dạng hơn rất nhiều so với trẻ em.
Đa nguyên
Như đã trình bày ở phần trên, xã hội loài người vốn có sự đa dạng về bản chất kể cả tự nhiên (do tạo hóa sinh ra đã như vậy) cũng như xã hội. Từ đó, những người trưởng thành trong xã hội loài người vốn đa dạng trong tính cách, quan điểm, suy nghĩ tự động hình thành các hệ tư tưởng, quan điểm chính trị khác nhau, tức là sự đa dạng trong chính trị , gọi là “đa nguyên” như chúng ta đã biết.
Từ đó, những người có xu hướng chính trị, hệ tư tưởng tương đồng với nhau sẽ tự động tập hợp lại với nhau thành từng nhóm, và từ đó phát triển thành đảng phái. Đương nhiên, các xu hướng chính trị khác nhau sẽ hình thành các đảng phái khác nhau, nếu hệ tư tưởng có sự đối lập nhau thì các đảng phái được hình thành cũng sẽ đối lập nhau về mặt chính trị, tự động cạnh tranh nhau gay gắt trên chính trường. Do đó, “đa đảng” được hình thành, vậy đa đảng cũng là bản chất tự nhiên của xã hội.
Sơ đồ: Đa dạng về tính cách -> đa nguyên về tư tưởng -> đa đảng về chính trị.
Bài này chạm đúng vấn đề ở lớp trên cùng hết. Đúng là xã hội loài người từ nguyên thủy đã là đa nguyên + tự do thương mai. Từ các gia đình nhỏ -> bộ lạc -> làng -> thôn đều có phân công tầng lớp theo chuyên môn, khả năng mỗi người. Còn tự do thương mại vốn là cơ bản của xã hội vì 1 người ko thể tạo ra tất cả mà chỉ đem đồ dư của mình đi trao đổi với người khác.
Tóm lại, độc tài kiểu bây giờ là vì VN chưa thoát ra được thời phong kiến. Kinh tế cũng kiểu tập trung 1 nhóm nhỏ quyết định hết cho 100tr dân đã sai về phân phối lao động lẫn tài nguyên.
Trả lời bài của topic thì đa nguyên/đảng + tự do thương mại vẫn chưa đủ điều kiện tồn tại ở vn vì xã hội đông lào còn quá phong kiến, low-trust độ tin cậy cực thấp. Trong kinh tế học thì mô hình xã hội với độ tin cậy thấp thì các cá thể sẽ tương tác với nhau theo lý thuyết trò chơi prisoner's dilemma, chứ ko phải stag hunt kiểu cộng sinh như châu Âu từ thế kỷ 16 sau cách mạng công nghiệp. Outcome của trò người tù thì về lâu dài chỉ có lừa gạt nhau mới tồn tại...Tôi sẽ làm y như kết quả cuối mà anh làm với tôi. Trong xã hội kiểu này, kết quả sẽ là tổng bằng zero cho các người tham gia.
Vì sao vn lại là xã hội low-trust? Vì lịch sử cả ngàn năm toàn đánh nhau + nội chiến. Vùng cũ và miền mới thành lập sau mỗi đời vua/chúa chỉ làm vn thêm chia cắt vì khác biệt văn hóa. Mỗi cá nhân lên làm quan mới được đi học và có địa vị xã hội (sĩ > công/nông/thương), từ đó địa vị ở xh phong kiến là cái phần thưởng cao nhất mà mỗi người nhắm tới, chứ ko phải của cải, vật chất. Thời phong kiến, địa vị cao mới có quyền. Khái niệm tích lũy của cải chưa có vì ngoài vàng bạc, ko có tích trữ được gì. Cứ nhìn dân bắc kỳ sẽ hiểu tại sao họ trọng sĩ, mê chức tước hơn dân trung/nam, vì họ có lịch sử gắn liền với phong kiến kiểu Tàu lâu nhất vn. Nhưng số lượng quan chức có hạng, ai cũng ham danh thì để thắng game này, dân sẽ áp dụng prisoner's dilemma tức là dối, lừa gạt nhau để giành cái vị trí đó (quan = quyền lực = tiền tài).
Vấn đề này tạo nên chênh lệch giàu nghèo, có quyền vs. dân đen rất lớn trong xh. Vì thế dân ko thể có tiếng nói, đòi hỏi quyền lợi cho họ.
Ở Châu âu, trước khi cách mạng công nghiệp thành công thì dân cũng chả có quyền gì. Nhưng sau đó, sản phẩm và dịch vụ tràn lan, giá rẻ hẳn đi. Bá tước, quan lại cũng uống chai rượu nho, đi xe mẹc, bmw, ỉa cùng cái bồn cầu thương hiệu mà dân đen có thể mua được nếu có làm đủ.
Tóm lại, cái vấn đề đa nguyên/đảng nó ko phải là vấn đề chính trị, mà là vấn đề kinh tế. Khi đó dân sẽ dịch chuyển sang trò stag hunt (săn hưu) tức là cộng sinh, hợp tác với nhau để cùng kiếm ăn. Cái đó đòi hỏi có lòng tin nhất định với nhau. Từ đó xã hội mới thoát khỏi low-trust như vn bây giờ. Đây là 2 lý thuyết cơ bản trong kinh tế học mà ai cũng biết.
Chỉ khi nào hàng hóa, dịch vụ trở nên rẻ mạt và tất cả dân lao động với mức lương trung bình vẫn có thể tiếp cận thì ngày đó họ mới đòi quyền lợi. Hoặc khi họ bị bỏ đói kiểu nạn đói 45, ko có ăn sẽ loạn. Muốn được như vậy thì chỉ nhờ AI mang giáo dục giá rẻ tới mọi người, mọi nơi. Có kiến thức rồi thì trò lừa nhau sẽ giảm và bất kể giao dịch nào cũng đòi hỏi 1 sự tin tưởng nhất định.
Còn hàng hóa, dịch vụ cần
hyperdeflation (
siêu giảm phát) kể cả bất động sản để dân thu nhập trung bình vẫn có thể mua/dùng được. Giảm tối đa chêch lệch thu nhập, quyền lực giữa dân vs. quan thì mức độ tin cậy mới tăng. Kinh tế phải có mấy thứ đó thì dân mới hiểu tới quyền con người của họ và tham gia chính trị. Còn bây giờ, tất cả các thảo luận đảng này đảng kia chỉ là lý thuyết vào tai trái ra tai phải, vì dân ko hiểu nó là gì.
Cái chỉ số đánh giá được vn phát triển hay ko, ko phải là 8% gdp mõm, mà là mức độ tin cậy giữa dân vs quan, số lượng giao dịch trong nền kinh tế ngoài bất động sản...Chừng nào các bạn thấy vn ko lừa lọc nhau để cả 2 về tổng = 0 thì lúc đó hãy nhắc dân chủ.