Đà Nẵng trước áp lực rác thải đô thị (Bài 1: Những bãi rác mọc giữa lòng đô thị)

Từ các tuyến ven biển đông du khách đến khu dân cư nội thị, nhiều điểm ở Đà Nẵng đang bị rác thải bủa vây. Rác sinh hoạt, xà bần, phế thải bị đổ tràn lan trên vỉa hè, bãi đất trống, ven sông… tạo nên những “điểm đen” nhếch nhác, bốc mùi hôi giữa mùa nắng nóng.



Rác bủa vây nhiều tuyến đường

Giữa trưa nắng cuối tháng 5, trên tuyến đường Võ Nguyên Giáp ven biển, nhiều du khách đi bộ qua đoạn cạnh khách sạn số 84 phải nhanh chân rời đi vì mùi hôi bốc lên từ những thùng rác chất đống bên vỉa hè. Bên trong bãi đất trống cạnh khách sạn, rác sinh hoạt và phế thải được tập kết thành từng đống lớn rồi tràn ra lối đi bộ sát biển.

Không xa đó, trên các tuyến Hoàng Sa, Võ Nguyên Giáp, nhiều đoạn vỉa hè trở thành nơi tập kết rác thải sinh hoạt và rác nguyên liệu sau chế biến của các quán hải sản. Dưới cái nắng oi bức đầu hè, mùi tanh nồng bốc lên khiến nhiều người đi bộ, đạp xe tập thể dục phải bịt mũi đi nhanh qua khu vực này.

Đây đều là những tuyến đường du lịch tập trung đông du khách, người dân địa phương và các hoạt động vui chơi ven biển. Tuy nhiên, nhiều khu vực lại thiếu thùng rác công cộng hoặc việc thu gom chưa kịp thời khiến rác thường xuyên tồn đọng.

Không chỉ khu vực ven biển, tình trạng xả rác tùy tiện còn xuất hiện tại nhiều điểm công cộng khác. Tại khu vực trồng cỏ ven sông Hàn, sau mỗi buổi tối có đông người ngồi hóng mát, nhiều cốc nhựa, lon nước, túi ni-lông bị bỏ lại ngổn ngang. Một số điểm phân loại rác cũng bị biến thành nơi tập kết rác sinh hoạt của nhiều hộ dân sống gần đó.

Tại đầu kiệt 83/1- Hoàng Hoa Thám, tình trạng tập kết rác sai quy định đã tồn tại nhiều năm nay dù địa phương đặt bảng cấm. Có thời điểm rác từ vỉa hè tràn xuống lòng đường, nằm ngay trước khu vực nhà thờ Giáo xứ Chính Trạch và Trung tâm văn hóa Tân Chính. Theo người dân khu vực, nhiều hộ trong các kiệt, hẻm thường mang rác ra tập kết vào ban đêm hoặc sáng sớm.

Theo báo cáo của Sở NN&MT TP Đà Nẵng, lượng rác thải sinh hoạt trên địa bàn hiện dao động khoảng 1.600-1.700 tấn/ngày và còn tăng mạnh vào mùa du lịch, lễ Tết. Trong khi đó, nhiều thùng rác công cộng thường xuyên quá tải, rác tràn xuống lòng đường, vỉa hè gây mất mỹ quan và ảnh hưởng đời sống người dân.



“Điểm đen” tái diễn sau mỗi đợt dọn dẹp

Theo ghi nhận của phóng viên, trên địa bàn các phường Hải Châu, Hòa Cường, Hòa Khánh, Ngũ Hành Sơn, Sơn Trà... cũng xuất hiện nhiều bãi rác tự phát “mọc” lên bên đường chỉ sau một đêm.

Sáng 28-5-2026, trên tuyến đường Nguyễn Quốc Trị, dù lượng rác tồn đọng trước đó đã được lực lượng môi trường thu gom, xử lý nhưng chỉ ít giờ sau, một bãi rác mới lại xuất hiện với đủ loại rác sinh hoạt bị đổ tràn xuống lòng đường. Túi ni-lông, thùng xốp, thức ăn thừa nằm ngổn ngang ngay sát khu dân cư.

Tương tự, trên tuyến An Dương Vương, dù địa phương đặt hàng loạt bảng cấm, căng dây nhắc nhở nhưng tình trạng tập kết rác trái phép vẫn diễn ra vào ban đêm. Nhiều điểm sáng hôm trước vừa được dọn sạch thì sáng hôm sau rác lại chất thành đống.

Xuôi về phía cuối tuyến Chương Dương nối dài, một khu đất trống thuộc dự án quy hoạch đã hoàn thiện hạ tầng trở thành bãi tập kết rác thải khổng lồ. Dưới trời nắng nóng, thức ăn thừa, bã mía, vỏ dừa bốc mùi hôi nồng nặc, tạo môi trường thuận lợi cho ruồi muỗi phát sinh. Mỗi khi có gió lớn, bao ni-lông và rác nhẹ bị cuốn bay khắp khu vực, phủ kín các bãi cỏ và ven đường, tạo cảnh nhếch nhác kéo dài.

Trong khi đó, nhiều bãi đất trống ở khu vực ven biển, chân cầu hay các tuyến đường chưa có dân cư cũng dần trở thành nơi đổ trộm xà bần, phế thải xây dựng. Cuối tháng 5, khu đất gần cầu Thuận Phước xuất hiện nhiều đống rác sinh hoạt lẫn vật liệu xây dựng tập kết tràn lan. Dù chính quyền đã tổ chức dọn dẹp, cắm bảng cấm nhưng chỉ sau thời gian ngắn, rác lại tiếp tục xuất hiện.

Một bãi đất trống trên đường Lê Văn Lương, dưới chân bán đảo Sơn Trà, cũng bị biến thành nơi đổ rác tự phát. Người dân địa phương cho biết khu vực này thường có khỉ xuất hiện tìm thức ăn từ rác thải, tiềm ẩn nguy cơ thay đổi tập tính và phát sinh dịch bệnh. Tương tự, tại đường Nguyễn Hữu An phía sau một khách sạn ven vịnh Đà Nẵng, nhiều loại phế thải xây dựng bị đổ ngổn ngang trên các khu đất trống, tạo cảnh nhếch nhác kéo dài.

Ban ngày, các điểm tập kết rác đã quá tải nhưng đến tối, nhiều khu vực trung tâm thành phố tiếp tục “gánh” thêm lượng lớn rác sinh hoạt. Câu chuyện vừa dọn xong lại phát sinh rác mới đang lặp lại ở nhiều nơi. Giữa nỗ lực xây dựng hình ảnh thành phố môi trường, thành phố đáng sống, những bãi rác tự phát tồn tại dai dẳng đang trở thành áp lực không nhỏ đối với diện mạo đô thị Đà Nẵng.

Bài cuối: Siết trách nhiệm giữ sạch đô thị

Đằng sau những bãi rác tự phát xuất hiện ngày càng nhiều tại Đà Nẵng là áp lực lớn đối với hệ thống thu gom, xử lý rác thải đô thị. Thiếu nhân lực, chi phí vận hành tăng cao, bất cập về đơn giá dịch vụ cùng ý thức xả rác tùy tiện khiến cuộc chiến giữ gìn vệ sinh môi trường ở thành phố ngày càng khó khăn.

Doanh nghiệp môi trường quá tải

Tại cuộc họp chấn chỉnh công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải trên địa bàn diễn ra ngày 22-5-2026, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Trần Nam Hưng thẳng thắn nhìn nhận công tác vệ sinh môi trường thời gian qua “có chiều hướng đi xuống”, ảnh hưởng trực tiếp đến hình ảnh đô thị và môi trường sống của người dân. “Không thể coi là thành phố du lịch khi du khách đi dọc các tuyến đường hay một số tuyến cống phải bịt mũi vì mùi hôi”, ông Trần Nam Hưng nhấn mạnh khi đề cập tình trạng rác tồn đọng, tập kết trái phép tại nhiều khu vực trung tâm.

Theo các doanh nghiệm môi trường đô thị, khó khăn lớn nhất hiện nay là áp lực vận hành ngày càng tăng trong khi đơn giá dịch vụ vẫn áp dụng theo định mức cũ. Ông Phạm Thanh Phúc (Chủ tịch HĐQT Công ty CP Môi trường Đô thị Đà Nẵng) cho biết, trung tâm thành phố hiện phát sinh khoảng 1.700 tấn rác/ngày, riêng công ty đang thu gom khoảng 1.200 tấn/ngày với khoảng 650 lao động trực tiếp. Tính bình quân, mỗi công nhân phải thu gom gần 2 tấn rác/ngày. Tuy nhiên, công việc nặng nhọc, môi trường độc hại trong khi thu nhập thấp khiến nhiều lao động nghỉ việc, không tuyển được người thay thế.

Không chỉ thiếu nhân lực, các doanh nghiệp môi trường còn chịu áp lực lớn về chi phí vận hành. Đại diện Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội - Chi nhánh Miền Trung (Urenco 15) cho biết, giá nhiên liệu hiện tăng cao hơn nhiều so với mức tính toán trong đơn giá dịch vụ công ích trước đây, khiến doanh nghiệp rơi vào tình trạng “thu không đủ chi”. Có thời điểm, để cân đối chi phí, một số khu vực ngoài trung tâm phải giảm tần suất thu gom xuống 2 ngày/lần. Việc thu gom chậm khiến nhiều thùng rác công cộng quá tải, rác tồn đọng kéo dài rồi phát sinh thêm các điểm đổ trộm mới.

Theo đại diện các doanh nghiệp, ngoài áp lực vận hành, tình trạng đổ trộm rác, xà bần tại nhiều khu đất trống, đầu kiệt hay các tuyến đường ven đô cũng khiến công tác duy trì vệ sinh môi trường gặp nhiều khó khăn.



Siết trách nhiệm xử lý rác thải

Trong khi hệ thống thu gom chịu áp lực lớn thì tình trạng xả rác tùy tiện của một bộ phận người dân tiếp tục khiến môi trường đô thị thêm nhếch nhác. Nhiều người có thói quen mang rác sinh hoạt từ nhà ra bỏ vào các thùng rác công cộng dọc tuyến đường. Một số khu đất trống, đầu kiệt, chân cầu trở thành nơi đổ trộm xà bần, phế thải xây dựng vào ban đêm.

Tại nhiều điểm nóng, chính quyền địa phương đã đặt bảng cấm, tổ chức dọn dẹp nhiều lần nhưng chỉ sau thời gian ngắn, rác lại tái xuất hiện. Không ít nơi vừa được thu gom sạch sẽ thì ngay trong đêm tiếp tục có người mang rác đến đổ.

Theo lãnh đạo UBND thành phố, việc xử lý hành vi đổ rác sai quy định hiện vẫn gặp khó do khó bắt quả tang, nhiều khu vực chưa có camera giám sát, trong khi ý thức giữ gìn vệ sinh công cộng của một bộ phận người dân còn hạn chế. Trước thực trạng trên, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Trần Nam Hưng yêu cầu trong tháng 6, các địa phương phải mở đợt cao điểm tuyên truyền bảo vệ môi trường, phát tờ rơi đến từng hộ dân, huy động hệ thống chính trị, tổ dân phố và các đoàn thể cùng tham gia vận động người dân thực hiện nếp sống văn minh đô thị.

Lãnh đạo thành phố cũng yêu cầu xử lý nghiêm các trường hợp đổ rác sai quy định, nghiên cứu phạt nguội qua camera, công khai danh tính vi phạm trên hệ thống truyền thanh cơ sở đối với các trường hợp cố tình tái phạm. Đồng thời, các điểm thường xuyên phát sinh tập kết rác trái phép phải được cắm biển cảnh báo để chấn chỉnh tình trạng trên.

Đối với công tác thu gom, vận chuyển rác, lãnh đạo thành phố yêu cầu các đơn vị môi trường thực hiện đúng nội dung hợp đồng, tổ chức thu gom hằng ngày, không để tồn đọng sang ngày hôm sau. “Rác là phải thu gom hằng ngày chứ không có chuyện để qua ngày thứ hai”, ông Trần Nam Hưng nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, thành phố sẽ rà soát, hoàn thiện bộ đơn giá, định mức kỹ thuật thống nhất trên toàn địa bàn nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp môi trường. Quy trình vệ sinh đô thị cũng được yêu cầu thực hiện đồng bộ, tránh tình trạng cùng một tuyến đường nhưng nơi quét máy, nơi quét thủ công do khác cơ chế quản lý.

Lãnh đạo thành phố cũng phân định rõ trách nhiệm vệ sinh môi trường theo từng khu vực. Theo đó, các phường, xã chịu trách nhiệm tại khu dân cư; đơn vị quản lý nhà, chung cư chịu trách nhiệm tại các khu chung cư; các khu đất do đơn vị nào quản lý thì đơn vị đó phải chịu trách nhiệm nếu để phát sinh điểm tập kết rác, gây ô nhiễm môi trường.

Trong khi lượng rác thải đô thị tiếp tục gia tăng cùng tốc độ phát triển dân cư và du lịch, bài toán giữ gìn môi trường tại Đà Nẵng đang đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ từ chính quyền, doanh nghiệp môi trường và ý thức của mỗi người dân. Giữ sạch đô thị không thể chỉ là câu chuyện của lực lượng môi trường khi mỗi ngày vẫn còn những bao rác bị vô tư đặt xuống bên đường.

Ba cái rác thải, gây mất mỹ quan đô thị là do tiệm lét cỏ của tml @Hoàng Tử DiNa nó thải ra không chứ đâu