- AI trả phí đang trở thành khoản chi cố định của nhiều nhân viên văn phòng để đổi lấy tốc độ, sự tự chủ và cảm giác an toàn trước áp lực hiệu suất.
Những khoản chi tưởng chừng không bao giờ có“Mình từng nghĩ bản miễn phí là đủ. Nhưng sau khi dùng các phiên bản AI trả phí, mình gần như không thể quay lại như trước”.
Đó là chia sẻ của Trúc Thanh (22 tuổi, Hà Nội), nhân viên tiếp thị nội dung tại một công ty tư vấn du học, khi nói về khoản tiền mỗi tháng cô dành cho các công cụ AI.
Giống như nhiều người khác, Thanh ban đầu chỉ tận dụng các phiên bản AI miễn phí.
Dẫu vậy, khi khối lượng công việc ngày càng lớn và yêu cầu về tốc độ xử lý liên tục tăng, những giới hạn về quyền truy cập, khả năng tổng hợp thông tin hay chất lượng phản hồi dần trở thành rào cản.
Với công việc sản xuất nội dung, Thanh thường xuyên phải tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn, trong đó có không ít tài liệu bằng tiếng Hàn liên quan đến các trường đại học, chương trình học bổng hay thông tin tuyển sinh.
“Nếu dùng bản miễn phí, kết quả nhiều khi không được như ý nên mình vẫn phải tìm đọc kỹ từng bài, dịch sang tiếng Việt rồi chọn lọc thông tin. Một bài như vậy mất khoảng 20 đến 30 phút”, cô kể.
Song khi chuyển sang bản AI trả phí, Thanh cho rằng toàn bộ quá trình trở nên mượt mà hơn.
Theo Thanh, các mô hình trả phí còn giúp cô tạo hình ảnh có bố cục đẹp mắt, giảm lỗi chính tả và đáp ứng được nhiều phong cách khác nhau.
Quan trọng hơn, chúng cho phép tạo nhiều phiên bản thử nghiệm mà không nhanh chóng chạm giới hạn như bản miễn phí.
“Mỗi tháng mất thêm tiền cho ChatGPT và Gemini gần 700.000 đồng là khá lớn, nhất là với người mới đi làm. Nhưng nếu cắt khoản này thì mình cảm giác hiệu suất công việc sẽ giảm nhiều”, Thanh giãi bày.
Không chỉ riêng Thanh, Minh Châu (22 tuổi, Hà Nội), nhân viên truyền thông nội bộ, cho biết cô thậm chí còn trả tiền cho AI ngay từ năm ba đại học.
Ban đầu, nhu cầu của cô chỉ đơn giản là vượt qua giới hạn tải tệp lên của phiên bản miễn phí.
Càng sử dụng lâu, Châu càng phụ thuộc vào các tính năng tìm kiếm chuyên sâu, nghiên cứu đa nguồn và giải thích những vấn đề phức tạp.
“Học tập đến công việc hay cả những câu hỏi trong cuộc sống hàng ngày như tư vấn tình cảm mình đều dùng AI. Khi quay lại bản thông thường thì cảm giác thiếu quá nhiều thứ”, Châu nhận xét.
Trong khi đó, Đức Anh (23 tuổi, Hà Nội), nhân viên tuyển dụng, là người vốn ít chi tiêu cho các công cụ phục vụ công việc.
Vào một lần tình cờ lướt mạng xã hội, anh biết đến và có được cơ hội dùng thử bản AI trả phí trong 4 tháng liên tiếp thông qua các chương trình ưu đãi.
Đến khi thời gian trải nghiệm kết thúc và quay trở lại phiên bản miễn phí, sự khác biệt do Đức Anh tự cảm nhận khiến anh phải phân vân.
“Lúc dùng bản trả phí, AI ghi nhớ cuộc trò chuyện tốt nhưng khi về bản thường thì AI nhanh quên chỉ sau vài câu lệnh, vì vậy mình thấy tiến độ công việc giảm và đôi khi bức bối”, Đức Anh chia sẻ.
Cuối cùng, sau gần hai tuần đắn đo, anh vẫn quyết định tự bỏ tiền túi để nâng cấp lên phiên bản mong muốn.
Áp lực mới xuất hiện
Nếu trước đây nhân viên tập sự thường chạy sang bàn đồng nghiệp hoặc cấp trên để hỏi từng chi tiết thì giờ đây AI đã trở thành người cố vấn mà họ không hề ngần ngại.
Đó chính là giá trị lớn nhất khiến Trúc Thanh chấp nhận duy trì gói trả phí dù kinh tế còn eo hẹp.
“Trong môi trường làm việc, ai cũng bận. Mình cũng ngại hỏi sếp hoặc đồng nghiệp quá nhiều vì sợ làm phiền hoặc sợ bị đánh giá”, Thanh bày tỏ áp lực.
Đặc biệt, với những người mới đi làm, điều này còn giúp giảm áp lực tâm lý.
“Mình rất sợ bị hỏi những câu như “tại sao em không biết làm?” hay “em đang gặp vấn đề gì à?”. Có AI tốt hỗ trợ, mình thấy tự tin hơn khi trình bày kết quả công việc”, Trúc Thanh nói.
Đức Anh cũng có cảm giác tương tự khi xem AI là một “tiêu chuẩn ngầm” trong môi trường làm việc.
“Khi đồng nghiệp đều dùng AI thành thạo, mình cũng có áp lực phải theo kịp. Nếu làm chậm hơn hoặc dùng AI chưa tốt thì mình sợ kết quả công việc khó cạnh tranh”, bạn trẻ có 2 năm kinh nghiệm chia sẻ.
Dù mới đi làm nên thu nhập chưa quá cao, mỗi tháng phải mất thêm một khoản vài trăm nghìn đồng, anh vẫn duy trì đăng ký vì cho rằng nếu cắt AI thì hiệu quả sử dụng AI có thể thua người khác.
Dẫu vậy, điều khiến anh còn băn khoăn là khi đã bỏ tiền ra, anh chưa chắc chắn mình đã khai thác hết những gì công cụ này có thể làm.
Với Minh Châu, cô cho biết việc rút ngắn phần lớn thời gian xử lý các đầu việc truyền thông giúp cô có thêm thời gian để nhận dự án ngoài giờ nhằm tăng thu nhập.
Bên cạnh công việc, AI cũng là công cụ giải đáp những thắc mắc hàng ngày của nữ nhân viên.
“Cảm giác dùng bản AI cao cấp giống như có một người luôn sẵn sàng trả lời mọi câu hỏi với kết quả thuyết phục, có chiều sâu”, Châu nhận định.
Song, chính điều đó cũng khiến cô nhiều lần tự hỏi liệu mình đang học hỏi từ AI hay chỉ đang dựa dẫm vào nó.
Hiệu quả bước đầu là điều cả ba nhân vật đều nhìn thấy. Thế nhưng, đi cùng với đó là những áp lực mới.
Trong số đó, không ít nhân viên thừa nhận họ phải cân đối chi tiêu nhiều hơn, bởi một khi đã quen với tốc độ và chất lượng AI trả phí, việc quay lại bản miễn phí không còn dễ dàng.
Thực tế, xu hướng đầu tư cho AI không chỉ dừng ở cấp độ cá nhân.
Nhiều doanh nghiệp lớn chủ động cấp tài khoản nhằm nâng cao năng suất và hạn chế nguy cơ dữ liệu nội bộ bị đưa lên các nền tảng AI thông qua tài khoản cá nhân.
Tuy nhiên, khi AI được triển khai trên quy mô lớn, bài toán chi phí nhanh chóng xuất hiện với cả doanh nghiệp.
Ở chiều ngược lại, những doanh nghiệp vì thiếu nguồn lực nên chưa thể hỗ trợ AI cho nhân viên lại đối mặt với thách thức khác.
Đó là việc người lao động phải tự bỏ tiền cho AI nhằm đáp ứng công việc nhưng điều này khiến doanh nghiệp cũng đau đầu vì bài toán kiểm soát dữ liệu nội bộ.
