Với hơn 3 tỷ lượt tải trong 6 tháng, dòng mô hình AI Qwen của Alibaba đã vượt qua Meta và Google, thúc đẩy làn sóng chuyển dịch sang AI giá rẻ trên toàn cầu.
Trong vòng nửa năm qua, các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) có trọng số mở (open-weight) của Alibaba Group Holding đã tạo nên bước ngoặt lớn khi vượt mốc 3 tỷ lượt tải trên toàn cầu. Con số này giúp tập đoàn công nghệ có trụ sở tại Hàng Châu vượt qua Meta Platforms, Alphabet (công ty mẹ của Google) cùng các đối thủ nội địa, trở thành nhóm mô hình AI sở hữu lượng tải xuống lớn nhất thế giới.
Qwen của Alibaba đạt hơn 3 tỷ lượt tải trong 6 tháng, vượt xa các mô hình mở của Google và Meta (Ảnh: Getty).
Sức bật từ hệ sinh thái mở và bài toán tối ưu chi phí
Theo báo cáo về tình hình các mô hình mở do nền tảng Hugging Face công bố, khoảng cách giữa Alibaba và các đại gia công nghệ Mỹ đang nới rộng nhanh chóng. Cụ thể, trong năm 2026, các mô hình AI của Google ghi nhận 418 triệu lượt tải, trong khi Meta đạt 227 triệu lượt. Ở chiều ngược lại, dòng mô hình Qwen của Alibaba đã được phát hành dưới dạng mã nguồn mở với hơn 460 phiên bản, trực tiếp nuôi dưỡng một hệ sinh thái khổng lồ với hơn 300.000 mô hình biến thể.
Đại diện Hugging Face nhận định, số lượt tải đột biến đã đưa Qwen trở thành “một trong những nền tảng lớn nhất của hệ sinh thái AI mở”. Dòng mô hình này đang dần trở thành lựa chọn mặc định của cộng đồng lập trình viên quốc tế khi tìm kiếm giải pháp để tinh chỉnh và triển khai ứng dụng.
Alibaba đang tích cực thúc đẩy vòng lặp tăng trưởng bằng cách phân phối Qwen thông qua nền tảng điện toán đám mây tới khách hàng doanh nghiệp tại nhiều thị trường, tiêu biểu là khu vực Đông Nam Á và châu Phi.
Song song đó, các đơn vị như Moonshot AI hay DeepSeek cũng đẩy mạnh cung cấp sản phẩm có năng lực cao với chi phí thấp. Điển hình là mô hình Kimi K3 của Moonshot AI, với khả năng hỗ trợ lập trình giao diện vượt trội và được cung cấp miễn phí theo dạng open-weight, đã thu hút lượng quan tâm lớn đến mức hệ thống xử lý tính toán gần chạm giới hạn công suất.
Doanh nghiệp dịch chuyển, thung lũng Silicon chịu áp lực
Sự bùng nổ của các mô hình mở chi phí thấp đang tác động trực tiếp đến chiến lược thương mại của các công ty công nghệ Mỹ. Khác với các mô hình đóng như ChatGPT hay Claude vốn cần duy trì mức phí dịch vụ cao để bù đắp chi phí nghiên cứu, các mô hình open-weight cho phép người dùng tải xuống và vận hành trực tiếp trên hạ tầng riêng với mức chi phí tối ưu hơn.
Theo South China Morning Post, việc chi phí dịch vụ AI tại Mỹ gia tăng đang thúc đẩy nhiều doanh nghiệp trên thế giới cân nhắc chuyển sang các mô hình mã nguồn mở từ Trung Quốc. Thị trường hiện chưa có những tên tuổi độc tôn mang tính mặc định tuyệt đối, do đó khách hàng doanh nghiệp sẵn sàng lựa chọn giải pháp giá rẻ hoặc miễn phí nhằm cắt giảm ngân sách vận hành.
Trong khi đó, một số tập đoàn lớn tại Mỹ lại gặp khó khăn về tiến độ phát triển sản phẩm. Theo Bloomberg, Google đã chậm nhiều tháng so với kế hoạch ra mắt phiên bản Gemini 3.5 do phải nỗ lực nâng cấp khả năng lập trình nhằm bắt kịp đối thủ Claude của Anthropic. Sự trì hoãn này từng tạo áp lực lên giá cổ phiếu của hãng khi giới đầu tư bắt đầu băn khoăn về khả năng duy trì vị thế dẫn đầu trong mảng AI.
Cục diện cạnh tranh mới trên thị trường toàn cầu
Sự thâm nhập sâu rộng của các giải pháp AI giá rẻ đang tạo ra nhiều luồng ý kiến tại thị trường Mỹ. Một số chuyên gia chính sách bày tỏ lo ngại về việc các mô hình open-weight được trợ lực chi phí điện năng và tài nguyên tính toán có thể làm suy giảm lợi thế thương mại của các sản phẩm trả phí truyền thống.
Dù vậy, nhiều nhà quan sát tài chính lại nhìn nhận đây là diễn biến tất yếu. Ông Bill Gurley, nhà đầu tư mạo hiểm kỳ cựu từng rót vốn vào Uber, đánh giá các mô hình AI mới từ châu Á không phải là mối đe dọa mà chính là "hình ảnh của sự cạnh tranh". Các mô hình chi phí thấp nhưng hiệu quả cao đang tạo áp lực buộc toàn bộ ngành công nghệ phải tối ưu hóa năng suất và cơ cấu định giá.
Cuộc đua AI Mỹ - Trung đang chuyển sang mặt trận mới nơi ai thu hút được nhiều nhà phát triển hơn sẽ có lợi thế lớn (Ảnh: GF).
Trước sức ép từ các đối thủ, các tập đoàn công nghệ Mỹ đã bắt đầu có động thái điều chỉnh chiến lược. Trong những tuần gần đây, cả Meta và Nvidia đều liên tiếp ra mắt các mô hình AI mở mới nhằm giữ chân cộng đồng lập trình viên và bảo vệ thị phần.
Cuộc cạnh tranh công nghệ giữa các nền tảng mở và đóng đang bước vào giai đoạn định hình lại tiêu chuẩn chi phí. Với việc những dòng mô hình như Qwen liên tục mở rộng phạm vi tiếp cận trên các nền tảng đám mây toàn cầu, bài toán tối ưu chi phí và hiệu quả ứng dụng thực tế sẽ tiếp tục là yếu tố then chốt quyết định sự lựa chọn của các doanh nghiệp trong thời gian tới.
