Ted
Tôi là Thằng mặt lồn
Chiến dịch giải cứu phi công tốn kém nhất của Mĩ trong chiến tranh Việt Nam
Đó là cuộc giải cứu Trung tá phi công Iceal "Gene" Hambleton (mật danh vô tuyến là "Bat 21 Bravo"). Đây được xem là một trong những chiến dịch giải cứu "lớn nhất, dài nhất và phức tạp nhất" của Mĩ tại Việt Nam chỉ để giải cứu 1 người.
Câu chuyện bắt đầu vào một ngày đẹp trời hôm 2/4/1972, khi chiếc máy bay trinh sát điện tử EB-66C chở Hambleton (lúc này đang làm hoa tiêu, kiêm sĩ quan tác chiến điện tử) cùng 5 phi công khác đang làm nhiệm vụ hộ tống B-52 và thu thập thông tin tình báo về hoạt động của Quân Giải Phóng trong chiến dịch Xuân - Hè thì bị tên lửa SA-2 của QGP bắn hạ ngay tại thị xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị, phía nam vùng DMZ. Trong số các phi công có mặt trên máy bay, chỉ có Hambleton là người duy nhất kịp nhảy dù thoát hiểm, nhưng ông lại vô tình rơi xuống trận địa QGP khi đó đang có hơn 30.000 bộ đội cùng hàng trăm xe tăng, xe cơ giới của QGP đang ồ ạt tràn qua vĩ tuyến 17. Chuyện sẽ chẳng có gì đặc biệt nếu Hambleton không phải là một chuyên gia hàng đầu về tác chiến điện tử phòng không và bản thân ông ta đang nắm giữ trong tay những thông tin tối mật về các hoạt động của Bộ Tư lệnh Không quân Chiến lược Hoa Kỳ. Nếu để Hambleton rơi vào tay QGP hoặc tệ hơn là bị QGP giao nộp cho Liên Xô, đó sẽ là thảm hoạ đối với Hoa Kỳ. Vì vậy, dù muốn hay không họ cũng buộc phải giải cứu ông ta bằng mọi giá.
Trong 5 ngày đầu tiên của chiến dịch giải cứu, không quân Mỹ đã dồn toàn lực cho các nỗ lực giải cứu bằng trực thăng, nhưng tất cả đều vấp phải lưới lửa phòng không dày đặc của QGP. Do phía QGP thông qua chặn điện đài vô tuyến, kết hợp quan sát hoạt động giải cứu đã lờ mờ đoán được phi công rơi xuống là nhân vật VIP nên vừa tổ chức tìm kiếm, vừa bố trí lực lượng phục kích để bắn hạ các máy bay đến giải cứu. Kết quả là 5 chiếc máy bay của Mĩ bị bắn hạ, kéo theo đó là 11 phi công thiệt mạng và 2 người khác bị bắt làm tù binh. Thiệt hại quá lớn khiến Đại tướng Creighton Abrams (khi đó đang là Tư lệnh các lực lượng viễn chinh Hoa Kỳ tại miền Nam Việt Nam) phải ra lệnh tạm dừng các chuyến bay cứu hộ trực tiếp, đồng thời ra lệnh phải thiết lập một "vùng cấm hoả lực" khổng lồ rộng 27km xung quanh vị trí của Hambleton, yêu cầu các đơn vị xung quanh không được nã pháo hoặc ném bom vào khu vực này để bảo vệ tính mạng cho ông ta. Nhưng mệnh lệnh này lại vô tình làm gián đoạn các hoạt động yểm trợ hỏa lực cho Sư đoàn 3 VNCH đang cố thủ tại Đông Hà, Quảng Trị. Đồng thời gián tiếp tạo cơ hội "ngàn năm có một" cho các mũi tiến công của QGP thoả sức tấn công mà không lo bị dính hoả lực pháo binh VNCH, quyết định tai hại này của Bộ chỉ huy Mĩ đã gián tiếp khiến nhiều lính VNCH phải bỏ mạng vô ích.
Để đưa Hambleton ra khỏi vùng nguy hiểm mà không bị lộ qua sóng vô tuyến, các kiểm soát viên không lưu đã nảy ra sáng kiến sử dụng "mật mã golf". Họ hướng dẫn Hambleton di chuyển dựa trên sơ đồ các hố golf tại các sân chơi golf mà ông từng chơi ở Mỹ (ví dụ: "đánh một cú 200 yard hướng về lỗ số 4" tức là đi chuyển 200 yard tới vị trí được chỉ định), giúp ông ta tiếp cận được đồ tiếp tế và âm thầm bò qua các vị trí đóng quân của QGP để tiếp cận được bờ sông Thạch Hãn.
Bước ngoặt của chiến dịch đến vào đêm ngày 10 tới ngày 13/4, khi kế hoạch giải cứu chuyển từ đường không sang đường bộ/thủy. Một tiểu đội gồm Trung úy SEAL Thomas Norris cùng 5 lính biệt kích VNCH thuộc Liên đoàn Người Nhái (trong đó có hạ sĩ Hải quân Nguyễn Văn Kiệt) được giao nhiệm vụ giải cứu Trung tá Hambleton, nhóm này đã cải trang thành ngư dân, chèo một chiếc xuồng tam bản thâm nhập sâu hơn 2km vào vùng do QGP kiểm soát. Giữa làn đạn pháo và sự tuần tra gắt gao của QGP, đơn vị của Trung úy Norris lúc này chỉ còn mình ông và hạ sĩ Nguyễn Văn Kiệt, 5 lính VNCH đi cùng lúc đầu thì 2 người chết do đụng độ với QGP, 2 người còn lại do quá sợ hãi nên đã rút lui chứ không chịu đi tiếp. Cuối cùng, hai người bọn họ đã tìm thấy Hambleton trong tình trạng kiệt sức, ông ta sụt mất gần 20kg sau hơn 11 ngày lẩn trốn. Họ đưa ông lên xuồng, che giấu dưới lớp lá chuối và tẩu thoát thành công dưới sự yểm hộ của không quân Hoa Kỳ.
Cuộc giải cứu tuy đã thành công nhưng cái giá phải trả là quá đắt: 11 phi công thiệt mạng, 2 người bị bắt làm tù binh, 2 biệt kích người nhái VNCH bỏ mạng, 5 máy bay bị bắn rơi, nhiều chiếc khác bị hư hỏng do dính hoả lực phòng không của QGP, chưa kể số lính VNCH phòng ngự tại Quảng Trị phải bỏ mạng do không có hoả lực pháo binh yểm trợ, thậm chí không quân Mĩ đã điều động hơn 800 cuộc không kích trong suốt 11 ngày giải cứu chỉ để... cứu mạng 1 Trung tá Hoa Kỳ. Hai người tham gia giải cứu Trung tá Hambleton là Trung úy Thomas Norris được trao Huân chương Danh dự (Medal of Honor) và Nguyễn Văn Kiệt được trao Huân chương Thập tự Hải quân (Navy Cross), kết thúc một trong những chiến dịch giải cứu lớn nhất, tốn kém nhất và cũng đầy tai tiếng của quân đội Hoa Kỳ.
en.wikipedia.org
Đó là cuộc giải cứu Trung tá phi công Iceal "Gene" Hambleton (mật danh vô tuyến là "Bat 21 Bravo"). Đây được xem là một trong những chiến dịch giải cứu "lớn nhất, dài nhất và phức tạp nhất" của Mĩ tại Việt Nam chỉ để giải cứu 1 người.
Câu chuyện bắt đầu vào một ngày đẹp trời hôm 2/4/1972, khi chiếc máy bay trinh sát điện tử EB-66C chở Hambleton (lúc này đang làm hoa tiêu, kiêm sĩ quan tác chiến điện tử) cùng 5 phi công khác đang làm nhiệm vụ hộ tống B-52 và thu thập thông tin tình báo về hoạt động của Quân Giải Phóng trong chiến dịch Xuân - Hè thì bị tên lửa SA-2 của QGP bắn hạ ngay tại thị xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị, phía nam vùng DMZ. Trong số các phi công có mặt trên máy bay, chỉ có Hambleton là người duy nhất kịp nhảy dù thoát hiểm, nhưng ông lại vô tình rơi xuống trận địa QGP khi đó đang có hơn 30.000 bộ đội cùng hàng trăm xe tăng, xe cơ giới của QGP đang ồ ạt tràn qua vĩ tuyến 17. Chuyện sẽ chẳng có gì đặc biệt nếu Hambleton không phải là một chuyên gia hàng đầu về tác chiến điện tử phòng không và bản thân ông ta đang nắm giữ trong tay những thông tin tối mật về các hoạt động của Bộ Tư lệnh Không quân Chiến lược Hoa Kỳ. Nếu để Hambleton rơi vào tay QGP hoặc tệ hơn là bị QGP giao nộp cho Liên Xô, đó sẽ là thảm hoạ đối với Hoa Kỳ. Vì vậy, dù muốn hay không họ cũng buộc phải giải cứu ông ta bằng mọi giá.
Trong 5 ngày đầu tiên của chiến dịch giải cứu, không quân Mỹ đã dồn toàn lực cho các nỗ lực giải cứu bằng trực thăng, nhưng tất cả đều vấp phải lưới lửa phòng không dày đặc của QGP. Do phía QGP thông qua chặn điện đài vô tuyến, kết hợp quan sát hoạt động giải cứu đã lờ mờ đoán được phi công rơi xuống là nhân vật VIP nên vừa tổ chức tìm kiếm, vừa bố trí lực lượng phục kích để bắn hạ các máy bay đến giải cứu. Kết quả là 5 chiếc máy bay của Mĩ bị bắn hạ, kéo theo đó là 11 phi công thiệt mạng và 2 người khác bị bắt làm tù binh. Thiệt hại quá lớn khiến Đại tướng Creighton Abrams (khi đó đang là Tư lệnh các lực lượng viễn chinh Hoa Kỳ tại miền Nam Việt Nam) phải ra lệnh tạm dừng các chuyến bay cứu hộ trực tiếp, đồng thời ra lệnh phải thiết lập một "vùng cấm hoả lực" khổng lồ rộng 27km xung quanh vị trí của Hambleton, yêu cầu các đơn vị xung quanh không được nã pháo hoặc ném bom vào khu vực này để bảo vệ tính mạng cho ông ta. Nhưng mệnh lệnh này lại vô tình làm gián đoạn các hoạt động yểm trợ hỏa lực cho Sư đoàn 3 VNCH đang cố thủ tại Đông Hà, Quảng Trị. Đồng thời gián tiếp tạo cơ hội "ngàn năm có một" cho các mũi tiến công của QGP thoả sức tấn công mà không lo bị dính hoả lực pháo binh VNCH, quyết định tai hại này của Bộ chỉ huy Mĩ đã gián tiếp khiến nhiều lính VNCH phải bỏ mạng vô ích.
Để đưa Hambleton ra khỏi vùng nguy hiểm mà không bị lộ qua sóng vô tuyến, các kiểm soát viên không lưu đã nảy ra sáng kiến sử dụng "mật mã golf". Họ hướng dẫn Hambleton di chuyển dựa trên sơ đồ các hố golf tại các sân chơi golf mà ông từng chơi ở Mỹ (ví dụ: "đánh một cú 200 yard hướng về lỗ số 4" tức là đi chuyển 200 yard tới vị trí được chỉ định), giúp ông ta tiếp cận được đồ tiếp tế và âm thầm bò qua các vị trí đóng quân của QGP để tiếp cận được bờ sông Thạch Hãn.
Bước ngoặt của chiến dịch đến vào đêm ngày 10 tới ngày 13/4, khi kế hoạch giải cứu chuyển từ đường không sang đường bộ/thủy. Một tiểu đội gồm Trung úy SEAL Thomas Norris cùng 5 lính biệt kích VNCH thuộc Liên đoàn Người Nhái (trong đó có hạ sĩ Hải quân Nguyễn Văn Kiệt) được giao nhiệm vụ giải cứu Trung tá Hambleton, nhóm này đã cải trang thành ngư dân, chèo một chiếc xuồng tam bản thâm nhập sâu hơn 2km vào vùng do QGP kiểm soát. Giữa làn đạn pháo và sự tuần tra gắt gao của QGP, đơn vị của Trung úy Norris lúc này chỉ còn mình ông và hạ sĩ Nguyễn Văn Kiệt, 5 lính VNCH đi cùng lúc đầu thì 2 người chết do đụng độ với QGP, 2 người còn lại do quá sợ hãi nên đã rút lui chứ không chịu đi tiếp. Cuối cùng, hai người bọn họ đã tìm thấy Hambleton trong tình trạng kiệt sức, ông ta sụt mất gần 20kg sau hơn 11 ngày lẩn trốn. Họ đưa ông lên xuồng, che giấu dưới lớp lá chuối và tẩu thoát thành công dưới sự yểm hộ của không quân Hoa Kỳ.
Cuộc giải cứu tuy đã thành công nhưng cái giá phải trả là quá đắt: 11 phi công thiệt mạng, 2 người bị bắt làm tù binh, 2 biệt kích người nhái VNCH bỏ mạng, 5 máy bay bị bắn rơi, nhiều chiếc khác bị hư hỏng do dính hoả lực phòng không của QGP, chưa kể số lính VNCH phòng ngự tại Quảng Trị phải bỏ mạng do không có hoả lực pháo binh yểm trợ, thậm chí không quân Mĩ đã điều động hơn 800 cuộc không kích trong suốt 11 ngày giải cứu chỉ để... cứu mạng 1 Trung tá Hoa Kỳ. Hai người tham gia giải cứu Trung tá Hambleton là Trung úy Thomas Norris được trao Huân chương Danh dự (Medal of Honor) và Nguyễn Văn Kiệt được trao Huân chương Thập tự Hải quân (Navy Cross), kết thúc một trong những chiến dịch giải cứu lớn nhất, tốn kém nhất và cũng đầy tai tiếng của quân đội Hoa Kỳ.
