Nhiều phụ huynh ở VN vẫn còn ngại nói với con về chuyện “vùng kín”, “đụng chạm”, “xâm hại”. Có người nghĩ con còn nhỏ quá, nói sớm sẽ làm con sợ hoặc tò mò lung tung. Có người lại nghĩ “con mình ngoan, có ai dám làm gì đâu”. Nhưng thực tế cho thấy, kẻ xấu không chọn đối tượng theo kiểu “con nhà ai”. Chúng chọn những đứa trẻ không được dạy, không biết nói không, và không dám kể lại.
1. Cơ thể con là của con – Phải nói rõ từ đầu
Cách đơn giản nhất là dạy con biết những vùng nào trên cơ thể là “vùng riêng tư”. Thường thì gồm: miệng, ngực, vùng giữa hai đùi và mông. Chỉ cha mẹ hoặc bác sĩ mới được chạm vào những chỗ này khi cần thiết (tắm rửa, khám bệnh), và phải giải thích rõ ràng cho con hiểu.
Ví dụ nói với con:
• “Con ơi, những chỗ này là của riêng con. Không ai được sờ, được nhìn nếu con không đồng ý. Kể cả chú, bác, anh họ, cô giáo… cũng không được.”
• “Nếu ai đó chạm vào và con cảm thấy khó chịu, con có quyền nói ‘Không!’ thật to.”
Nhiều cha mẹ hay dùng từ “chỗ ấy”, “chỗ kín” một cách mơ hồ. Tốt hơn hết nên gọi tên rõ ràng theo cách phù hợp với độ tuổi con, để sau này con không ngại khi cần kể chuyện.
2. Quy tắc vàng ba bước: Nói Không – Bỏ đi – Kể lại
Đây là phần quan trọng nhất, nên luyện với con nhiều lần như chơi trò đóng vai.
Bước 1: Nói Không
Con phải được tập nói to, rõ ràng:
“Không!”
“Đừng chạm vào con!”
“Con không thích!”
Ví dụ tình huống:
Giả sử có người giả vờ chơi đùa rồi kéo quần con hoặc sờ vào đùi. Con phải nhìn thẳng và nói to ngay, không được im lặng vì sợ mất lòng.
Bước 2: Bỏ đi
Nói xong thì chạy ngay ra chỗ đông người, hoặc chạy về phía cha mẹ, thầy cô. Không đứng lại nghe giải thích, không nhận quà để “giữ bí mật”.
Bước 3: Kể lại
Kể ngay cho cha mẹ hoặc người lớn tin tưởng. Nhấn mạnh với con:
“Không có bí mật nào về việc chạm vào người con là tốt cả. Nếu ai đó bảo ‘đây là bí mật giữa hai đứa mình thôi’, con phải kể ngay.”
4. Những tình huống thường gặp cần nhắc con
• Người lạ hoặc người quen rủ đi một mình đến chỗ vắng (nhà vệ sinh công cộng, góc khuất công viên, phòng riêng…).
• Có người cho kẹo, cho tiền, cho đồ chơi rồi đòi được ôm, được hôn, được sờ.
• Có người giả vờ “kiểm tra xem con có sạch không” hoặc “chơi trò bác sĩ”.
• Có người nhắn tin, gọi điện thoại nói chuyện về cơ thể, hoặc đòi gửi ảnh.
Với trẻ nhỏ, mình có thể nói:
“Nếu ai đó làm con thấy sợ, thấy khó chịu trong người, con cứ bỏ chạy và tìm cha mẹ ngay. Cha mẹ sẽ không bao giờ mắng con vì chuyện này.”
5.Cha mẹ cần làm gì khi con kể?
Đây là phần nhiều người làm sai. Khi con vừa kể, đừng vội hỏi:
“Sao con không chạy?”
“Sao con không hét?”
“Con có làm gì khiến người ta làm vậy không?”
Hãy bình tĩnh, ôm con và nói:
“Con kể rất đúng. Con không có lỗi. Cha mẹ tin con.”
Sau đó mới từ từ tìm hiểu thêm và xử lý. Nếu con thấy Cha mẹ hoảng loạn hoặc trách móc, lần sau con sẽ không dám kể nữa.
**Mở rộng thêm chút để xamer cùng thảo luận.
+ Dạy con không phải là làm con sợ người lớn, mà là giúp con biết phân biệt đâu là tình cảm thật, đâu là hành vi không ổn. Nhiều trường hợp xâm hại lại đến từ người quen, người trong họ hàng, người được gia đình tin tưởng. Vì vậy không nên chỉ cảnh giác với “người lạ”.
+ Ngoài ra, cha mẹ cũng nên xem lại cách thể hiện tình cảm của chính mình. Có những cái ôm, cái hôn mà con không thích thì cũng nên tôn trọng, không bắt buộc.
+ Xamer đã từng nói chuyện với con về chủ đề này chưa? Nói lúc con mấy tuổi? Có gặp khó khăn gì không?
+ Xamer có cách nào hay hơn, gần gũi hơn
muốn chia sẻ?
*****
Cứ thoải mái trao đổi bên dưới. Chuyện này càng được nói nhiều, càng nhiều trẻ được bảo vệ.
1. Cơ thể con là của con – Phải nói rõ từ đầu
Cách đơn giản nhất là dạy con biết những vùng nào trên cơ thể là “vùng riêng tư”. Thường thì gồm: miệng, ngực, vùng giữa hai đùi và mông. Chỉ cha mẹ hoặc bác sĩ mới được chạm vào những chỗ này khi cần thiết (tắm rửa, khám bệnh), và phải giải thích rõ ràng cho con hiểu.
Ví dụ nói với con:
• “Con ơi, những chỗ này là của riêng con. Không ai được sờ, được nhìn nếu con không đồng ý. Kể cả chú, bác, anh họ, cô giáo… cũng không được.”
• “Nếu ai đó chạm vào và con cảm thấy khó chịu, con có quyền nói ‘Không!’ thật to.”
Nhiều cha mẹ hay dùng từ “chỗ ấy”, “chỗ kín” một cách mơ hồ. Tốt hơn hết nên gọi tên rõ ràng theo cách phù hợp với độ tuổi con, để sau này con không ngại khi cần kể chuyện.
2. Quy tắc vàng ba bước: Nói Không – Bỏ đi – Kể lại
Đây là phần quan trọng nhất, nên luyện với con nhiều lần như chơi trò đóng vai.
Bước 1: Nói Không
Con phải được tập nói to, rõ ràng:
“Không!”
“Đừng chạm vào con!”
“Con không thích!”
Ví dụ tình huống:
Giả sử có người giả vờ chơi đùa rồi kéo quần con hoặc sờ vào đùi. Con phải nhìn thẳng và nói to ngay, không được im lặng vì sợ mất lòng.
Bước 2: Bỏ đi
Nói xong thì chạy ngay ra chỗ đông người, hoặc chạy về phía cha mẹ, thầy cô. Không đứng lại nghe giải thích, không nhận quà để “giữ bí mật”.
Bước 3: Kể lại
Kể ngay cho cha mẹ hoặc người lớn tin tưởng. Nhấn mạnh với con:
“Không có bí mật nào về việc chạm vào người con là tốt cả. Nếu ai đó bảo ‘đây là bí mật giữa hai đứa mình thôi’, con phải kể ngay.”
4. Những tình huống thường gặp cần nhắc con
• Người lạ hoặc người quen rủ đi một mình đến chỗ vắng (nhà vệ sinh công cộng, góc khuất công viên, phòng riêng…).
• Có người cho kẹo, cho tiền, cho đồ chơi rồi đòi được ôm, được hôn, được sờ.
• Có người giả vờ “kiểm tra xem con có sạch không” hoặc “chơi trò bác sĩ”.
• Có người nhắn tin, gọi điện thoại nói chuyện về cơ thể, hoặc đòi gửi ảnh.
Với trẻ nhỏ, mình có thể nói:
“Nếu ai đó làm con thấy sợ, thấy khó chịu trong người, con cứ bỏ chạy và tìm cha mẹ ngay. Cha mẹ sẽ không bao giờ mắng con vì chuyện này.”
5.Cha mẹ cần làm gì khi con kể?
Đây là phần nhiều người làm sai. Khi con vừa kể, đừng vội hỏi:
“Sao con không chạy?”
“Sao con không hét?”
“Con có làm gì khiến người ta làm vậy không?”
Hãy bình tĩnh, ôm con và nói:
“Con kể rất đúng. Con không có lỗi. Cha mẹ tin con.”
Sau đó mới từ từ tìm hiểu thêm và xử lý. Nếu con thấy Cha mẹ hoảng loạn hoặc trách móc, lần sau con sẽ không dám kể nữa.
**Mở rộng thêm chút để xamer cùng thảo luận.
+ Dạy con không phải là làm con sợ người lớn, mà là giúp con biết phân biệt đâu là tình cảm thật, đâu là hành vi không ổn. Nhiều trường hợp xâm hại lại đến từ người quen, người trong họ hàng, người được gia đình tin tưởng. Vì vậy không nên chỉ cảnh giác với “người lạ”.
+ Ngoài ra, cha mẹ cũng nên xem lại cách thể hiện tình cảm của chính mình. Có những cái ôm, cái hôn mà con không thích thì cũng nên tôn trọng, không bắt buộc.
+ Xamer đã từng nói chuyện với con về chủ đề này chưa? Nói lúc con mấy tuổi? Có gặp khó khăn gì không?
+ Xamer có cách nào hay hơn, gần gũi hơn
muốn chia sẻ?
*****
Cứ thoải mái trao đổi bên dưới. Chuyện này càng được nói nhiều, càng nhiều trẻ được bảo vệ.
