bopvu5em
Trai thôn
Anh làm nghề gì?” Tôi im mất vài giây. Ngày xưa tôi từng rất tự hào khi trả lời: “Anh là designer.” Còn bây giờ, ở tuổi 34, tôi chỉ cười cho qua chuyện. Tôi vào nghề từ khoảng hơn 12 năm trước. Cái thời mà biết dùng Photoshop, Illustrator thôi đã được xem như người có “năng khiếu nghệ thuật”. Designer lúc đó hot thật. Công ty nào cũng cần banner, poster, logo, website. Facebook bắt đầu bùng nổ, kéo theo nhu cầu làm hình ảnh tăng chóng mặt. Hồi đó chỉ cần blend màu đẹp đẹp, cắt ảnh nhanh tay là đã có job freelance liên tục. Có tháng tôi kiếm hơn cả đám bạn học IT mới ra trường. Đi đâu cũng nghe người ta bảo: “Làm designer giờ ngon đấy”, “Tự do, sáng tạo, nhiều tiền”. Mà đúng là ngon thật. Có giai đoạn tôi nhận việc tới 2-3 giờ sáng. Khách xếp hàng chờ file. Đi cafe mở MacBook lên là thấy mình “nghệ” hẳn. Bạn bè mở quán nhờ làm logo, shop online nhờ thiết kế banner, Menu, poster. Cảm giác lúc đó nghề này giống như tương lai vậy. Rồi thời gian trôi nhanh thật. Khoảng vài năm gần đây, mọi thứ bắt đầu đổi khác. Đầu tiên là mấy app thiết kế kéo-thả xuất hiện. Người không biết gì về design cũng tự làm được poster. Sau đó là template tràn lan. Một cái banner ngày xưa designer ngồi vài tiếng, giờ chỉ cần sửa chữ là xong. Nhưng thứ khiến tôi thấy nghề này thực sự đổi chiều… là AI. Ban đầu tôi cũng không để tâm. Nghĩ chắc AI chỉ hỗ trợ thôi. Cho tới lúc khách bắt đầu nhắn: “Anh ơi em dùng AI làm thử rồi, anh sửa lại chút được không?”, “Bên khác báo giá rẻ lắm vì họ dùng AI”, “Logo này AI generate trong 5 phút”. 5 phút. Một thứ tôi từng mất cả ngày brainstorm. Tôi không ghét AI. Thật ra tôi còn dùng nó mỗi ngày. Nhưng cảm giác đau nhất là nhận ra kỹ năng mình dành cả tuổi trẻ để học… đang dần trở thành thứ ai cũng có thể tạo ra. Thu nhập giảm thấy rõ. Ngày xưa một banner vài trăm đến cả triệu. Giờ có người nhận vài chục nghìn để cạnh tranh. Designer trẻ thì nhiều vô kể. Họ nhanh hơn, bắt trend hơn, chịu cày đêm hơn. Còn mình? 34 tuổi rồi. Không còn sức thức tới sáng như trước. Mắt mỏi nhanh hơn. Lưng đau hơn. Ý tưởng cũng không còn bùng nổ như thời 24-25 tuổi nữa. Cái đáng sợ nhất không phải thất nghiệp, mà là cảm giác bị mắc kẹt. Bởi làm designer lâu năm thường rất khó chuyển nghề. Mình không giỏi sale, không biết code, cũng chẳng quen môi trường quản lý. Bao năm chỉ quanh quẩn với deadline, chỉnh font, sửa màu, export file. Có đợt tôi ngồi mở folder cũ xem lại những sản phẩm mình từng cực kỳ tự hào. Một cảm giác rất lạ. Giống như nhìn lại thời hoàng kim của chính mình. Ngày xưa designer được xem là nghề sáng tạo, có gu, có chất riêng. Còn bây giờ thị trường cần tốc độ hơn cảm xúc. Người ta cần “ra file nhanh”, “viral nhanh”, “AI làm được thì càng tốt”. Nhiều anh em cùng thời với tôi cũng nghỉ nghề dần. Người chạy grab, người bán hàng online, người chuyển sang quay video TikTok. Có người biến mất luôn khỏi ngành mà không ai biết giờ làm gì. Thỉnh thoảng gặp lại, câu đầu tiên thường là: “Mày còn làm design không?” Nghe vừa buồn cười vừa chạnh lòng. Tôi không nghĩ nghề designer sẽ chết. Nhưng cái thời chỉ cần biết thiết kế là sống khỏe… chắc qua rồi. Bây giờ muốn tồn tại phải biết thêm rất nhiều thứ: motion, 3D, edit video, branding, AI workflow, content, marketing… Nếu không nâng cấp liên tục, rất dễ bị bỏ lại. Nghĩ cũng lạ. Ngày trẻ mình chọn nghề này vì yêu sự sáng tạo, thích cảm giác biến ý tưởng thành hình ảnh. Còn giờ nhiều lúc mở máy lên chỉ thấy lo: “Tháng này đủ tiền không?”, “Liệu vài năm nữa còn ai thuê mình không?” 34 tuổi. Không quá già để bắt đầu lại. Nhưng cũng không còn trẻ để sai nhiều lần nữa.
. Nhìn 1 cách tích cực thì 9x còn có thời gian đầu chưa bị AI thay thế chứ thế hệ 2k hay 2k1 nếu không nhờ gia đình có điều kiện thì cạnh tranh còn khốc liệt hơn.
