Thợ Săn🏹
Sinh lý yếu
HÀ NỘI SẼ CHỈ CÒN DÀNH CHO GIỚI TINH HOA
Một chuyên gia quy hoạch đô thị từng nói với tôi: "Hà Nội đang đi đúng lộ trình của Seoul năm 1995. Và Seoul đã mất 15 năm sau đó để nhận ra họ đã sai." Lúc đó tôi không hiểu ý ông. Bây giờ thì hiểu rồi.
Tôi sinh ra ở Hà Nội. Không phải cái Hà Nội của phố phường tráng lệ, không phải của biệt thự Pháp cổ hay căn hộ triệu đô nhìn xuống Hồ Tây. Tôi sinh ra ở cái Hà Nội của ngõ nhỏ chật chội, của tiếng rao hàng sáng sớm, của bát bún riêu mười lăm nghìn ăn vội trước khi đi làm. Cái Hà Nội đó, tôi không chắc còn tồn tại bao lâu nữa.
NGƯỜI TA ĐANG DỜI HÀ NỘI ĐI.
Không phải bằng xe tải, không phải bằng lệnh cưỡng chế. Người ta dời Hà Nội đi bằng giá bất động sản. Bằng quy hoạch. Bằng những con số được công bố rất nhẹ nhàng trên báo, nhưng thực chất là bản án tử hình dành cho những ai thu nhập trung bình trở xuống.
Hãy nhìn thẳng vào số liệu. Giá đất nội thành Hà Nội hiện tại dao động từ 150 đến 400 triệu đồng mỗi mét vuông tùy vị trí. Thu nhập trung bình người lao động Hà Nội khoảng 10 đến 15 triệu đồng mỗi tháng. Tức là để mua 30m2, căn hộ nhỏ nhất có thể sống được, bạn cần tích lũy không ăn không uống trong 25 đến 30 năm. Đó không phải là khó. Đó là không thể. Và điều đó không phải tai nạn. Đó là kết quả.
HÃY NHÌN VÀO NHỮNG GÌ ĐANG XẢY RA.
Chợ Đồng Xuân vẫn còn đó, nhưng những tiểu thương quanh đó đang dần rút lui. Không phải vì họ muốn, mà vì tiền thuê mặt bằng đã chạm mức mà chỉ thương hiệu lớn, chỉ chuỗi F&B vốn ngoại mới kham nổi.
Phố cổ vẫn còn tên trên bản đồ, nhưng ai sống ở đó? Không phải người Hà Nội gốc nữa. Họ đã bán từ lâu, vì không cưỡng lại được cám dỗ của những con số khổng lồ, hoặc vì không đủ tiền để duy tu cái nhà cũ đang xuống cấp. Họ ra vùng ven. Ra Gia Lâm, Hoài Đức, Đông Anh. Xa hơn nữa.
Và cái gì lấp vào chỗ họ để lại? Homestay. Boutique hotel. Cà phê view cổ cho khách du lịch check-in. Hà Nội đang được bảo tàng hóa. Và bảo tàng thì không phải chỗ để người thường sống.
NGƯỜI TA HAY NÓI: "HÀ NỘI PHÁT TRIỂN, TỐT CHỨ SAO?"
Tôi không phản đối phát triển. Tôi phản đối việc gọi sự loại trừ là phát triển. Tokyo phát triển, nhưng người thu nhập trung bình vẫn có thể thuê nhà trong vòng 30 phút tàu điện đến trung tâm. Singapore phát triển, và họ xây HDB cho 80% dân số được sở hữu nhà do nhà nước trợ giá. London phát triển, và họ đang khủng hoảng nhà ở trầm trọng đến mức thế hệ trẻ gọi đó là thảm họa thế hệ.
Hà Nội đang chọn đi theo con đường nào?
Những gì tôi thấy là chúng ta đang chọn con đường của London. Nhưng không có hệ thống phúc lợi của London. Không có thu nhập của London. Không có tàu điện ngầm của London. Không có cơ sở hạ tầng của London. Chúng ta đang có giá bất động sản của London với mức lương của Hà Nội.
VÀ RỒI SẼ RA SAO?
Tôi sẽ kể bạn nghe một kịch bản. Không phải tôi bịa ra, mà là thứ đã xảy ra ở nhiều thành phố khác trên thế giới.
Những người trẻ, kỹ sư, giáo viên, bác sĩ tuyến dưới, công nhân viên chức, sẽ không thể mua nhà trong thành phố. Họ sẽ thuê. Và tiền thuê sẽ ngày càng đắt, ăn vào 40, 50, 60% thu nhập. Họ sẽ không còn tiết kiệm được. Không còn tích lũy được. Họ sẽ chỉ sống để trả tiền thuê.
Thế hệ con họ lớn lên, cũng không có nhà. Cũng thuê. Vòng quay đó cứ chạy mãi, cho đến khi tầng lớp trung lưu, cái xương sống của bất kỳ xã hội nào, không còn tích lũy được tài sản, không còn nền tảng để bật lên.
Và Hà Nội lúc đó sẽ gồm hai tầng. Tầng trên là những người đã có đất từ trước, hoặc đủ vốn để đầu tư sớm, hoặc được thừa kế. Họ giàu lên mỗi năm chỉ vì đất tăng giá. Tầng dưới là tất cả những người còn lại. Trả thuê. Mãi mãi. Không có tầng giữa. Tầng giữa đã bị giá bất động sản xóa sổ.
CÓ NGƯỜI SẼ NÓI: "THÌ RA VÙNG VEN Ở."
Được. Vùng ven. Ra Đông Anh, Gia Lâm, Hoài Đức. Nhưng bạn làm việc ở đâu? Trung tâm. Bạn đưa con đi học trường tốt ở đâu? Trung tâm. Bệnh viện tốt ở đâu? Trung tâm. Cơ hội việc làm tập trung ở đâu? Trung tâm. Vậy là bạn sống ở vùng ven nhưng mọi thứ quan trọng với cuộc đời bạn đều ở trung tâm. Bạn sẽ dành 2 đến 3 tiếng mỗi ngày trên đường, nếu may mắn. Không may thì 4 tiếng. Năm này qua năm khác.
Đó không phải là giải pháp. Đó là hình phạt. Và cái hình phạt đó được áp lên những người không có lỗi gì ngoài việc sinh ra không đủ giàu.
TÔI KHÔNG CĂM GHÉT NGƯỜI GIÀU. Tôi không viết bài này để nói người giàu là xấu, đầu cơ là tội ác, hay bất động sản là thứ phải bị tiêu diệt. Không. Tôi viết bài này vì tôi lo cho một Hà Nội mà ở đó, sự đa dạng, thứ làm nên hồn cốt của bất kỳ thành phố vĩ đại nào, đang dần biến mất.
Cái làm Hà Nội là Hà Nội không phải là lớp sơn tráng lệ trên mặt tiền. Đó là bà bán xôi đầu ngõ vẫn còn đó sau ba mươi năm. Là ông thợ sửa xe đạp ngồi góc phố, biết tên từng đứa trẻ trong khu. Là tiệm phở gia truyền mà chủ nhân không muốn bán vì đây là di sản của bố mẹ họ, không phải tài sản. Những con người đó đang bị đẩy ra ngoài. Từ từ. Êm ái. Không ồn ào. Và khi họ đi hết, cái còn lại sẽ là một thành phố rất đẹp, nhưng trống rỗng. Một bộ phim trường hoàn hảo về Hà Nội, không phải Hà Nội thật.
TÔI NÓI THẲNG DỰ BÁO CỦA MÌNH.
Nếu không có chính sách nhà ở xã hội bài bản trong 5 năm tới, ít nhất 60 đến 70% người trẻ dưới 35 tuổi sẽ không thể sở hữu nhà trong vành đai 3 Hà Nội. Họ sẽ thuê mãi. Hoặc họ sẽ rời đi, về quê, hoặc vào Nam, nơi còn có cơ hội bắt đầu lại. Và Hà Nội sẽ già đi rất nhanh. Vì người trẻ có năng lực không còn lý do ở lại.
Câu hỏi tôi muốn đặt ra không phải là "ai có lỗi?" Câu hỏi là: chúng ta muốn Hà Nội là gì, trong hai mươi năm tới? Một thành phố của giới tinh hoa, sang trọng, hiện đại, và chỉ có thể bước vào nếu bạn thuộc đúng tầng lớp? Hay một thành phố mà người thường vẫn có chỗ đứng, không chỉ ở vùng ven, không chỉ trong vai khách qua đường, mà là công dân thực sự, có nhà, có rễ, có tương lai?
Hà Nội của tôi, cái Hà Nội của ngõ nhỏ và tiếng rao sáng, không cần được bảo tồn như hiện vật trong bảo tàng. Nó cần được sống. Bởi những con người thật. Với cuộc đời thật. Và nếu chúng ta để mất điều đó, thì dù Hà Nội có đẹp đến đâu, tôi nghĩ chúng ta đã đánh mất thứ quan trọng hơn rất nhiều.
Bạn nghĩ sao? Hà Nội của bạn, hai mươi năm nữa, sẽ là gì?
