newboi
Đàn iem Duy Mạnh
Analysis
-
Mat Nashed - ngày 23 tháng 3 năm 2026
viễn cảnh chiến tranh tái bùng nổ ở miền bắc Ethiopia giữa lực lượng chính phủ, các phe phái Tigray và Eritrea có nguy cơ kéo theo cả nước láng giềng Sudan, theo đó sẽ hợp nhất 2 trong số những cuộc xung đột đẫm máu nhất trong lịch sử gần đây.
sau cuộc chiến chống lại lực lượng Tigray từ năm 2020 đến năm 2022 chính phủ Ethiopia có thể sắp sửa nối lại các hành động thù địch để củng cố quyền kiểm soát khu vực cực bắc của Ethiopia, quốc gia không có đường bờ biển.
chính phủ Ethiopia đã chiến đấu cùng phe Eritrea trong cuộc chiến Tigray nhưng hiện đang phát tín hiệu rằng Ethiopia có thể tìm cách xâm lược để giành lại quyền tiếp cận trực tiếp các cảng Biển Đỏ đã mất năm 1993 khi nước láng giềng phía bắc (Eritrea) giành độc lập.
cuộc xung đột mới có thể dẫn đến thương vong lớn ở Ethiopia và Eritrea, đồng thời gây ra một cuộc khủng hoảng khu vực phức tạp, kéo dài, có khả năng kéo theo Sudan, do mối quan hệ căng thẳng giữa chính phủ do quân đội lãnh đạo của Sudan với nhà nước Ethiopia.
“Tôi có thể hình dung một kịch bản trong đó các bên tham chiến ở Sudan đang huy động lực lượng để hỗ trợ đối tác mà họ ưa thích ở Eritrea hoặc Ethiopia,” phó giáo sư Michael Woldemariam Đại học Maryland cho biết. “Chúng ta có thể bắt đầu thấy một hệ sinh thái chỉ xoay quanh một cuộc xung đột.”
Lực lượng vũ trang Sudan (SAF), quân đội quốc gia, đang tham chiến vào một cuộc nội chiến tàn khốc chống lại Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF), một lực lượng bán quân sự đã chuyển thành phiến quân, bị cáo buộc phạm tội ác diệt chủng, thanh lọc sắc tộc và mức độ bạo lực tình dục gây sốc.
các báo cáo gần đây cho thấy Ethiopia đang cho phép RSF sử dụng lãnh thổ của Ethiopia để làm trại huấn luyện bí mật. SAF cũng chính thức hoá quan hệ với các phe phái Tigray và Eritrea để thành lập một mặt trận chống lại Addis Ababa nếu một cuộc chiến mới nổ ra.
các nhà phân tích đã nói chuyện với The New Humanitarian cho biết SAF có thể trực tiếp gửi tiếp tế cho lực lượng Eritrea và Tigray trong trường hợp xảy ra chiến tranh, hoặc các lực lượng dân quân ở miền đông Sudan có quan hệ với Eritrea có thể tự tham gia vào cuộc xung đột.
sau đó Ethiopia có thể đáp trả bằng cách mở rộng hỗ trợ cho RSF, với sự giúp đỡ của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), nước ủng hộ khu vực chính của cả Addis Ababa (Ethiopia) lẫn RSF. Các quốc gia Ả Rập phản đối chính sách đối ngoại hung hăng của UAE sẽ có thể bị cuốn vào.
chuyên gia vùng Sừng châu Phi Alan Boswell của Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, cho biết toàn bộ khu vực đang có nguy cơ bùng nổ do những mâu thuẫn và liên minh chồng chéo này.
“Chúng ta đang ở trong một tình huống nguy hiểm, nơi 2 bên (Ethiopia và Sudan) đều coi bên kia đang tích cực giúp đỡ các đối thủ vũ trang của mình”, Boswell nói. “Tất cả các yếu tố đều có sẵn cho một cuộc bùng nổ khu vực rộng lớn hơn nhiều – thực sự là một cuộc siêu chiến tranh khu vực.”
Giọng điệu gây hấn
cuộc chiến cuối cùng ở miền bắc Ethiopia nổ ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Addis Ababa và Mặt trận Giải phóng Nhân dân Tigray (TPLF) – đảng cầm quyền ở Tigray và là lực lượng thống trị trong chính trường quốc gia Ethiopia cho đến khi Thủ tướng Abiy Ahmed nhậm chức năm 2018.
năm 2022 thỏa thuận ngừng bắn đã chấm dứt giao tranh, nhưng căng thẳng giữa Abiy và các lãnh đạo TPLF ngày càng gia tăng, và người dân Tigray đang vật lộn để phục hồi sau những hành động tàn bạo, thanh lọc sắc tộc và chiến dịch bao vây do quân đội Ethiopia và các đồng minh thực hiện, có thể đã khiến tới 600,000 người thiệt mạng.
tháng 1 năm 2026 các cuộc đụng độ nổ ra giữa quân đội liên bang Ethiopia và lực lượng Tigray tại 2 huyện của Tigray. Chính phủ liên bang sau đó đã điều động một số sư đoàn quân đội về phía biên giới Tigray.
căng thẳng leo thang giữa Ethiopia và Eritrea đánh dấu một sự đảo ngược so với thỏa thuận hòa bình năm 2018 đã chấm dứt 2 thập kỷ xung đột gián đoạn giữa 2 nước, cũng như liên minh thời chiến chống lại TPLF. Eritrea chỉ trích hiệp ước năm 2022, nhưng quan hệ với Ethiopia đã xấu đi nghiêm trọng do Addis Ababa (Ethiopia) thúc đẩy việc tiếp cận biển, sau khi Abiy (ảnh dưới) ra tín hiệu về cảng Assab trên Biển Đỏ của Eritrea như một lựa chọn khả thi để tiếp quản.
“Abiy tin rằng Ethiopia nên là bá chủ khu vực và ông ta có thể sửa chữa sai lầm lịch sử khi từ bỏ quyền tiếp cận biển cho Eritrea”, nghiên cứu sinh thỉnh giảng Goitom Gebreluel (ảnh dưới) Trường Kinh tế London (LSE) cho biết.
Eritrea đã thay đổi lập trường từ việc chống lại TPLF – lực lượng mà họ có mối thù kéo dài hàng thập kỷ – sang liên minh với một phe phái do Debretsion Gebremichael (ảnh dưới) lãnh đạo, lực lượng trên thực tế kiểm soát phần lớn Tigray.
hiện Sudan vướng vào cuộc tranh giành quyền lực khu vực này, với Lực lượng Vũ trang Sudan (SAF) được Eritrea và các chiến binh TPLF hậu thuẫn, đồng thời phải chịu áp lực từ sự ủng hộ của Ethiopia đối với Lực lượng Phản ứng Nhanh (RSF), điều này đã cho phép nhóm này mở một mặt trận mới ở bang Blue Nile của Sudan.
đầu tháng 3 năm 2026 chính phủ Sudan do SAF hậu thuẫn ở Port Sudan tuyên bố rằng máy bay không người lái đã được bắn từ Ethiopia nhằm vào các mục tiêu của SAF, làm tăng căng thẳng giữa 2 nước.
còn những căng thẳng kéo dài xung quanh lãnh thổ tranh chấp giữa Sudan và Ethiopia, và xung quanh một dự án đập của Ethiopia mà Sudan và các nước hạ lưu khác cảm thấy đe dọa an ninh nguồn nước của họ.
nếu Sudan tham gia vào một cuộc chiến mới ở và ngoài khu vực phía bắc Ethiopia, sự chú ý có thể sẽ chuyển sang hàng ngàn chiến binh Tigrayan được cho là đã trốn đến bang Gedaref ở miền đông Sudan trong cuộc xung đột năm 2020-2022.
những chiến binh Tigrayan được huấn luyện bài bản đã xin tị nạn ở Sudan sau khi phục vụ với tư cách là lực lượng gìn hòa bình của Liên Hợp Quốc tại khu vực tranh chấp Abyei, giữa Sudan và Nam Sudan.
“Khu vực này – xung quanh Gedaref – có thể được sử dụng làm căn cứ hoạt động để lên kế hoạch tấn công chống lại [Ethiopia],” nhà nghiên cứu El-Tagani el-Haj Abdelrahman người Sudan và là tác giả của một báo cáo gần đây về động lực xung đột ở miền đông Sudan, cho biết.
Dân quân miền đông Sudan
Sudan có thể bị cuốn vào cuộc xung đột thông qua các cộng đồng ở phía đông có mối quan hệ chặt chẽ với Eritrea và thù địch lâu đời với chính phủ liên bang Ethiopia.
“Có những nhóm bộ lạc ở miền đông Sudan có thể bị cuốn vào một cuộc chiến rộng lớn hơn [với Ethiopia], biến nó thành một cuộc [xung đột] xuyên biên giới,” Woldemariam thuộc Đại học Maryland cho biết.
từ khi giành được độc lập từ Ethiopia sau 3 thập kỷ đấu tranh vũ trang, Eritrea đã duy trì mối quan hệ thân thiết với các lực lượng dân quân ở miền đông Sudan, thậm chí đã che chở dân quân Đông Sudan khi họ chiến đấu chống lại chính phủ Sudan. Kể từ khi cuộc nội chiến ở Sudan bùng nổ, Eritrea lại tiếp nhận và huấn luyện các lực lượng dân quân phía đông với sự đồng ý của Lực lượng Vũ trang Sudan (SAF), chủ yếu để bảo vệ biên giới của họ khỏi sự xâm nhập của Lực lượng Phản ứng Nhanh (RSF), theo báo cáo của El-Haj Abdelrahman.
Báo cáo nêu rằng Eritrea đặc biệt ủng hộ các lực lượng dân quân từ cộng đồng Beni Amer và Habab của Sudan, những người nói tiếng Tigre – một ngôn ngữ được sử dụng bởi cộng đồng Tigre ở Eritrea, chiếm 30% dân số.
El-Haj Abdelrahman cho biết nhiều người Beni Amer ở miền đông Sudan cảm thấy gắn bó thân mật với người Beni Amer và Tigre ở Eritrea và có khả năng sẽ giúp Eritrea và các đồng minh của họ chiến đấu chống lại lực lượng liên bang Ethiopia.
Giai đoạn đầu của cuộc chiến tranh giành độc lập của Eritrea đã dựa rất nhiều vào các chiến binh Beni Amer và Tigre, và mặc dù mối quan hệ giữa các cộng đồng này và Tổng thống Isaias Afwerki (ảnh dưới) từ lâu đã căng thẳng ở cả Eritrea và Sudan, nhưng mối thù lịch sử với Ethiopia vẫn còn tồn tại, theo El-Haj Abdelrahman. “Đối với người Beni Amer, Ethiopia là kẻ thù truyền kiếp của họ… vì vậy họ sẽ chiến đấu cùng Isaias chống lại Abiy,” El-Haj Abdelrahman nói.
viễn cảnh chiến tranh tái bùng nổ ở miền bắc Ethiopia giữa lực lượng chính phủ, các phe phái Tigray và Eritrea có nguy cơ kéo theo cả nước láng giềng Sudan, theo đó sẽ hợp nhất 2 trong số những cuộc xung đột đẫm máu nhất trong lịch sử gần đây.
sau cuộc chiến chống lại lực lượng Tigray từ năm 2020 đến năm 2022 chính phủ Ethiopia có thể sắp sửa nối lại các hành động thù địch để củng cố quyền kiểm soát khu vực cực bắc của Ethiopia, quốc gia không có đường bờ biển.
chính phủ Ethiopia đã chiến đấu cùng phe Eritrea trong cuộc chiến Tigray nhưng hiện đang phát tín hiệu rằng Ethiopia có thể tìm cách xâm lược để giành lại quyền tiếp cận trực tiếp các cảng Biển Đỏ đã mất năm 1993 khi nước láng giềng phía bắc (Eritrea) giành độc lập.
cuộc xung đột mới có thể dẫn đến thương vong lớn ở Ethiopia và Eritrea, đồng thời gây ra một cuộc khủng hoảng khu vực phức tạp, kéo dài, có khả năng kéo theo Sudan, do mối quan hệ căng thẳng giữa chính phủ do quân đội lãnh đạo của Sudan với nhà nước Ethiopia.
“Tôi có thể hình dung một kịch bản trong đó các bên tham chiến ở Sudan đang huy động lực lượng để hỗ trợ đối tác mà họ ưa thích ở Eritrea hoặc Ethiopia,” phó giáo sư Michael Woldemariam Đại học Maryland cho biết. “Chúng ta có thể bắt đầu thấy một hệ sinh thái chỉ xoay quanh một cuộc xung đột.”
Lực lượng vũ trang Sudan (SAF), quân đội quốc gia, đang tham chiến vào một cuộc nội chiến tàn khốc chống lại Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF), một lực lượng bán quân sự đã chuyển thành phiến quân, bị cáo buộc phạm tội ác diệt chủng, thanh lọc sắc tộc và mức độ bạo lực tình dục gây sốc.
các báo cáo gần đây cho thấy Ethiopia đang cho phép RSF sử dụng lãnh thổ của Ethiopia để làm trại huấn luyện bí mật. SAF cũng chính thức hoá quan hệ với các phe phái Tigray và Eritrea để thành lập một mặt trận chống lại Addis Ababa nếu một cuộc chiến mới nổ ra.
các nhà phân tích đã nói chuyện với The New Humanitarian cho biết SAF có thể trực tiếp gửi tiếp tế cho lực lượng Eritrea và Tigray trong trường hợp xảy ra chiến tranh, hoặc các lực lượng dân quân ở miền đông Sudan có quan hệ với Eritrea có thể tự tham gia vào cuộc xung đột.
sau đó Ethiopia có thể đáp trả bằng cách mở rộng hỗ trợ cho RSF, với sự giúp đỡ của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), nước ủng hộ khu vực chính của cả Addis Ababa (Ethiopia) lẫn RSF. Các quốc gia Ả Rập phản đối chính sách đối ngoại hung hăng của UAE sẽ có thể bị cuốn vào.
chuyên gia vùng Sừng châu Phi Alan Boswell của Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, cho biết toàn bộ khu vực đang có nguy cơ bùng nổ do những mâu thuẫn và liên minh chồng chéo này.
“Chúng ta đang ở trong một tình huống nguy hiểm, nơi 2 bên (Ethiopia và Sudan) đều coi bên kia đang tích cực giúp đỡ các đối thủ vũ trang của mình”, Boswell nói. “Tất cả các yếu tố đều có sẵn cho một cuộc bùng nổ khu vực rộng lớn hơn nhiều – thực sự là một cuộc siêu chiến tranh khu vực.”
Giọng điệu gây hấn
cuộc chiến cuối cùng ở miền bắc Ethiopia nổ ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Addis Ababa và Mặt trận Giải phóng Nhân dân Tigray (TPLF) – đảng cầm quyền ở Tigray và là lực lượng thống trị trong chính trường quốc gia Ethiopia cho đến khi Thủ tướng Abiy Ahmed nhậm chức năm 2018.
năm 2022 thỏa thuận ngừng bắn đã chấm dứt giao tranh, nhưng căng thẳng giữa Abiy và các lãnh đạo TPLF ngày càng gia tăng, và người dân Tigray đang vật lộn để phục hồi sau những hành động tàn bạo, thanh lọc sắc tộc và chiến dịch bao vây do quân đội Ethiopia và các đồng minh thực hiện, có thể đã khiến tới 600,000 người thiệt mạng.
tháng 1 năm 2026 các cuộc đụng độ nổ ra giữa quân đội liên bang Ethiopia và lực lượng Tigray tại 2 huyện của Tigray. Chính phủ liên bang sau đó đã điều động một số sư đoàn quân đội về phía biên giới Tigray.
căng thẳng leo thang giữa Ethiopia và Eritrea đánh dấu một sự đảo ngược so với thỏa thuận hòa bình năm 2018 đã chấm dứt 2 thập kỷ xung đột gián đoạn giữa 2 nước, cũng như liên minh thời chiến chống lại TPLF. Eritrea chỉ trích hiệp ước năm 2022, nhưng quan hệ với Ethiopia đã xấu đi nghiêm trọng do Addis Ababa (Ethiopia) thúc đẩy việc tiếp cận biển, sau khi Abiy (ảnh dưới) ra tín hiệu về cảng Assab trên Biển Đỏ của Eritrea như một lựa chọn khả thi để tiếp quản.
“Abiy tin rằng Ethiopia nên là bá chủ khu vực và ông ta có thể sửa chữa sai lầm lịch sử khi từ bỏ quyền tiếp cận biển cho Eritrea”, nghiên cứu sinh thỉnh giảng Goitom Gebreluel (ảnh dưới) Trường Kinh tế London (LSE) cho biết.
Eritrea đã thay đổi lập trường từ việc chống lại TPLF – lực lượng mà họ có mối thù kéo dài hàng thập kỷ – sang liên minh với một phe phái do Debretsion Gebremichael (ảnh dưới) lãnh đạo, lực lượng trên thực tế kiểm soát phần lớn Tigray.
hiện Sudan vướng vào cuộc tranh giành quyền lực khu vực này, với Lực lượng Vũ trang Sudan (SAF) được Eritrea và các chiến binh TPLF hậu thuẫn, đồng thời phải chịu áp lực từ sự ủng hộ của Ethiopia đối với Lực lượng Phản ứng Nhanh (RSF), điều này đã cho phép nhóm này mở một mặt trận mới ở bang Blue Nile của Sudan.
đầu tháng 3 năm 2026 chính phủ Sudan do SAF hậu thuẫn ở Port Sudan tuyên bố rằng máy bay không người lái đã được bắn từ Ethiopia nhằm vào các mục tiêu của SAF, làm tăng căng thẳng giữa 2 nước.
còn những căng thẳng kéo dài xung quanh lãnh thổ tranh chấp giữa Sudan và Ethiopia, và xung quanh một dự án đập của Ethiopia mà Sudan và các nước hạ lưu khác cảm thấy đe dọa an ninh nguồn nước của họ.
nếu Sudan tham gia vào một cuộc chiến mới ở và ngoài khu vực phía bắc Ethiopia, sự chú ý có thể sẽ chuyển sang hàng ngàn chiến binh Tigrayan được cho là đã trốn đến bang Gedaref ở miền đông Sudan trong cuộc xung đột năm 2020-2022.
những chiến binh Tigrayan được huấn luyện bài bản đã xin tị nạn ở Sudan sau khi phục vụ với tư cách là lực lượng gìn hòa bình của Liên Hợp Quốc tại khu vực tranh chấp Abyei, giữa Sudan và Nam Sudan.
“Khu vực này – xung quanh Gedaref – có thể được sử dụng làm căn cứ hoạt động để lên kế hoạch tấn công chống lại [Ethiopia],” nhà nghiên cứu El-Tagani el-Haj Abdelrahman người Sudan và là tác giả của một báo cáo gần đây về động lực xung đột ở miền đông Sudan, cho biết.
Dân quân miền đông Sudan
Sudan có thể bị cuốn vào cuộc xung đột thông qua các cộng đồng ở phía đông có mối quan hệ chặt chẽ với Eritrea và thù địch lâu đời với chính phủ liên bang Ethiopia.
“Có những nhóm bộ lạc ở miền đông Sudan có thể bị cuốn vào một cuộc chiến rộng lớn hơn [với Ethiopia], biến nó thành một cuộc [xung đột] xuyên biên giới,” Woldemariam thuộc Đại học Maryland cho biết.
từ khi giành được độc lập từ Ethiopia sau 3 thập kỷ đấu tranh vũ trang, Eritrea đã duy trì mối quan hệ thân thiết với các lực lượng dân quân ở miền đông Sudan, thậm chí đã che chở dân quân Đông Sudan khi họ chiến đấu chống lại chính phủ Sudan. Kể từ khi cuộc nội chiến ở Sudan bùng nổ, Eritrea lại tiếp nhận và huấn luyện các lực lượng dân quân phía đông với sự đồng ý của Lực lượng Vũ trang Sudan (SAF), chủ yếu để bảo vệ biên giới của họ khỏi sự xâm nhập của Lực lượng Phản ứng Nhanh (RSF), theo báo cáo của El-Haj Abdelrahman.
Báo cáo nêu rằng Eritrea đặc biệt ủng hộ các lực lượng dân quân từ cộng đồng Beni Amer và Habab của Sudan, những người nói tiếng Tigre – một ngôn ngữ được sử dụng bởi cộng đồng Tigre ở Eritrea, chiếm 30% dân số.
El-Haj Abdelrahman cho biết nhiều người Beni Amer ở miền đông Sudan cảm thấy gắn bó thân mật với người Beni Amer và Tigre ở Eritrea và có khả năng sẽ giúp Eritrea và các đồng minh của họ chiến đấu chống lại lực lượng liên bang Ethiopia.
Giai đoạn đầu của cuộc chiến tranh giành độc lập của Eritrea đã dựa rất nhiều vào các chiến binh Beni Amer và Tigre, và mặc dù mối quan hệ giữa các cộng đồng này và Tổng thống Isaias Afwerki (ảnh dưới) từ lâu đã căng thẳng ở cả Eritrea và Sudan, nhưng mối thù lịch sử với Ethiopia vẫn còn tồn tại, theo El-Haj Abdelrahman. “Đối với người Beni Amer, Ethiopia là kẻ thù truyền kiếp của họ… vì vậy họ sẽ chiến đấu cùng Isaias chống lại Abiy,” El-Haj Abdelrahman nói.
Sửa lần cuối:
