Từ ngày 12/8, EU áp dụng quy định mới về bao bì, với yêu cầu cao hơn về PFAS, khả năng tái chế, vật liệu tái chế và trách nhiệm của doanh nghiệp.
Siết PFAS, nâng chuẩn bao bìTừ ngày 12/8, Quy định (EU) 2025/40 về bao bì và chất thải bao bì (PPWR) bắt đầu được áp dụng tại Liên minh châu Âu (EU), thay thế khuôn khổ cũ của Chỉ thị 94/62/EC. Quy định hướng tới giảm rác thải bao bì và thúc đẩy tái sử dụng, tái chế.
Trong giai đoạn đầu, một yêu cầu đáng chú ý là hạn chế PFAS - nhóm hóa chất thường được gọi là “hóa chất vĩnh cửu” - trong bao bì tiếp xúc thực phẩm. PPWR đặt các ngưỡng cụ thể đối với hàm lượng PFAS trong loại bao bì này.
EU muốn giảm sử dụng PFAS - nhóm “hóa chất vĩnh cửu” - trong bao bì thực phẩm (Ảnh: Imago).
Theo DW, PFAS được sử dụng để giúp giấy và bìa carton chống dầu mỡ, chống nước và có thể xuất hiện trong các loại bao bì thực phẩm như hộp pizza. Do có khả năng tồn tại lâu trong môi trường và tích tụ trong cơ thể, nhóm hóa chất này ngày càng được các cơ quan quản lý quan tâm.
PPWR cũng đặt lộ trình để bao bì phải được thiết kế nhằm có thể tái chế từ năm 2030, trong khi yêu cầu về khả năng tái chế thực tế ở quy mô lớn được triển khai từ năm 2035. Từ năm 2030, bao bì phải đạt tối thiểu cấp C, từ năm 2038, tối thiểu cấp B. Với nhựa, chai đồ uống dùng một lần phải chứa ít nhất 30% nhựa tái chế từ năm 2030 và 65% từ năm 2040.
Doanh nghiệp nhỏ lo chi phí tuân thủ
Không chỉ yêu cầu về vật liệu, PPWR còn đặt ra bài toán chi phí và thủ tục đối với doanh nghiệp bán hàng tại EU. DW dẫn lời Händlerbund, hiệp hội các nhà bán lẻ trực tuyến Đức, cảnh báo: “Thay vì tạo thuận lợi cho thương mại xuyên biên giới, các quy định mới có nguy cơ khiến hoạt động này khó khăn hơn đáng kể”.
Một số doanh nghiệp nhỏ và người bán hàng trực tuyến cho biết đã tạm dừng giao hàng tới hoặc trong EU do lo ngại chi phí đăng ký, nghĩa vụ tuân thủ và đại diện ủy quyền. Một doanh nghiệp được đài DW dẫn lời cho biết cho biết chi phí có thể khoảng 300 euro mỗi quốc gia mỗi năm, song đây là mức chi phí do doanh nghiệp cụ thể nêu ra, không phải mức phí chung của EU.
Đây cũng là vấn đề doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu vào EU cần lưu ý. PPWR không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp Việt đều có cùng nghĩa vụ Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) mà trách nhiệm phụ thuộc vào vai trò của doanh nghiệp trong việc đưa bao bì hoặc sản phẩm đóng gói ra thị trường tại từng quốc gia thành viên. Doanh nghiệp thuộc diện áp dụng cần rà soát nghĩa vụ đăng ký, tài chính và quản lý chất thải tại từng thị trường.
Áp lực từ lượng rác thải ngày càng lớn
Theo số liệu Eurostat, EU phát sinh 178 kg rác thải bao bì/người trong năm 2023. Trong đó, 35,3 kg là bao bì nhựa, chỉ 42% lượng rác thải bao bì nhựa được tái chế. Tổng lượng rác thải bao bì tại EU đã tăng khoảng 20% trong một thập niên.
EU đặt mục tiêu giảm lượng rác thải bao bì 5% vào năm 2030 và 15% vào năm 2040. Từ năm 2030, bao bì đưa ra thị trường EU cũng phải được thiết kế để có thể tái chế.
PPWR không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn là bài toán tiếp cận thị trường (Ảnh: C.C).
Theo Trung tâm WTO và Hội nhập, các quy định mới của EU vừa đặt ra yêu cầu cao hơn đối với bao bì, vừa mở ra cơ hội cho doanh nghiệp tham gia vào các lĩnh vực tái chế và phát triển giải pháp bao bì bền vững.
Với doanh nghiệp Việt Nam, tác động của PPWR không chỉ nằm ở chi phí tuân thủ. Những doanh nghiệp chủ động cải tiến thiết kế bao bì, tăng sử dụng vật liệu tái chế, giảm vật liệu dư thừa và xây dựng được hệ thống dữ liệu về bao bì có thể có lợi thế hơn khi duy trì và mở rộng thị trường EU.
Trước mắt, doanh nghiệp xuất khẩu cần rà soát danh mục bao bì đang sử dụng, kiểm tra thành phần vật liệu, khả năng tái chế và hàm lượng vật liệu tái chế, đồng thời làm việc với nhà nhập khẩu và đối tác tại EU để xác định nghĩa vụ Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) tại từng thị trường.
