Trình Ca
Đa Nhân Cách
🌸Nhiều chuyện hỏng không hẳn vì sống thiếu tốt. Mà vì đem đúng thứ dùng sai chỗ.
Gặp người chưa thân mà vội dùng tình, dễ thành quá gần.
Gặp người đã thân mà chuyện gì cũng đem lý lẽ ra cân, lâu ngày thành lạnh.
Đến lúc làm ăn, tiền bạc, trách nhiệm lại đem tình nghĩa vào thay cho nguyên tắc, sau cùng rất dễ vừa mất việc vừa mất người.
Bởi vậy, đối nhân xử thế có ba chữ tưởng đơn giản nhưng dùng được cho cả đời:
Lễ - Tình - Lý.
Gặp người, trước hết dùng lễ.
Chưa biết nhau sâu thì giữ một khoảng vừa đủ.
Nói điều nên nói, hỏi điều nên hỏi, không vì người ta nhiệt tình vài lần đã vội coi là thân.
Lễ không phải khách sáo.
Lễ là biết giữa hai người đang đứng ở đâu.
Người mới quen mà cư xử như tri kỷ chưa chắc là trọng tình.
Có khi chỉ là chưa biết giới hạn.
Chén trà mới rót còn nóng, vài câu hợp ý chưa đủ biết người trước mặt ngày sau sẽ đối đãi với mình thế nào.
Cửa nhà mở cho khách là lễ.
Mời vào gian trong mới là tình.
Qua thời gian, thấy người đáng quý, lúc ấy mới thêm một chữ tình.
Bạn bè với nhau, có lúc chẳng thể chuyện gì cũng lấy đúng sai ra phân đến cùng.
Người ta khó thì giúp một tay. Có chuyện thì nói thật.
Biết nhau có khuyết điểm nhưng không vì một lần thất thế mà quay lưng.
Tình nghĩa quý ở chỗ đó.
Nhưng tình cũng có cái dở nếu dùng quá tay.
Vì thương mà bênh cả cái sai.
Vì nể mà chuyện cần nói lại không nói.
Vì quen lâu nên lần nào cũng nhường, đến mức người kia coi sự nhường ấy là điều đương nhiên.
Tình quá thì dễ lụy.
Đến khi đụng vào việc, lại phải biết dùng lý.
Đây là chỗ người Việt mình rất hay vướng.
Anh em làm chung nên ngại chia trách nhiệm rõ ràng.
Bạn bè góp vốn nên ngại nói trước cách chia lợi.
Người thân vay tiền nên ngại giấy tờ, sợ nói kỹ lại mang tiếng không tin nhau.
Lúc thuận thì chẳng thấy vấn đề.
Đến lúc tiền thiếu một khoản, việc hỏng một khâu, lợi chia không đều, mỗi người bắt đầu nhớ câu chuyện theo một cách khác.
Khi ấy mới thấy:
Thứ làm mất tình nhiều khi không phải vì tính toán quá rõ từ đầu, mà vì ban đầu chẳng ai chịu nói cho rõ.
Tình cảm càng sâu, việc càng nên minh bạch.
Bởi rõ ràng không phải để đề phòng nhau.
Rõ ràng là để ngày sau có chuyện, tình nghĩa không phải đứng ra trả nợ cho sự nhập nhằng hôm nay.
Người từng trải vì vậy không đem một cách sống dùng cho tất cả.
Họ có lễ nhưng không xa cách.
Có tình nhưng không dung túng.
Có lý nhưng không đến mức chuyện gì cũng cân đo thiệt hơn.
Lễ quá thì xa. Tình quá thì lụy. Lý quá thì lạnh.
Cái khó nằm ở chỗ biết lúc nào nên dùng thứ nào.
Ngoài xã hội, thiếu lễ dễ sinh khinh nhờn.
Trong bằng hữu, thiếu tình khó đi lâu.
Trong công việc, thiếu lý sớm muộn cũng sinh chuyện.
Và có những lúc cả ba phải cùng có mặt.
Làm ăn với bạn bè vẫn cần tình để biết nhường nhau một bước, cần lễ để không xem thường nhau, nhưng cuối cùng vẫn phải có lý để quyền lợi và trách nhiệm không nhập nhằng.
Đối đãi với người thân cũng vậy.
Có tình nên mới giúp, có lễ nên vẫn tôn trọng, có lý nên biết việc gì giúp được và việc gì phải để họ tự chịu trách nhiệm.
Nước đầy quá thì tràn.
Dây căng quá thì đứt.
Tình nghĩa cũng vậy, quý không nằm ở nhiều, mà nằm ở đúng mức.
Sau cùng, cái khôn trong đối nhân xử thế không phải gặp ai cũng giữ kẽ, cũng chẳng phải với ai cũng hết lòng.
Mà là biết:
Người nào nên dùng lễ.
Người nào đáng dùng tình.
Và chuyện nào nhất định phải dùng lý.
Đem tình đặt đúng người là nghĩa.
Đem lý đặt đúng việc là khôn.
Đem lễ giữ đúng khoảng cách là chừng mực.
Sai nhiều khi chẳng phải vì mình đối đãi không tốt.
Chỉ là đã đem thứ đáng dành cho người này, đặt nhầm vào người khác; đem thứ nên dùng trong tình, lại mang vào việc.
Đời người nếu giữ được ba chữ Lễ - Tình - Lý cho đúng chỗ, nhiều mối quan hệ vốn chẳng cần phải đi đến đoạn trở mặt mới học được cách đối đãi với nhau.🌸
