1. Chế độ toàn trị (totalitarianism)
Cả hai đều xây dựng nhà nước toàn trị, kiểm soát gần như mọi mặt đời sống: chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục, tư tưởng và đời sống cá nhân. Không chấp nhận sự đa nguyên hay đối lập độc lập.
2. Độc đảng và lãnh tụ tối cao
Quốc xã: Đảng NSDAP là đảng duy nhất, Hitler là Führer tuyệt đối.
********: Đảng ******** là lực lượng lãnh đạo duy nhất, với sùng bái cá nhân lãnh tụ (Lenin, Stalin, Mao…).
Cả hai loại bỏ dân chủ đa đảng và tam quyền phân lập theo kiểu tự do chủ nghĩa.
3. Thuộc về chủ nghĩa tập thể (collectivism) chống chủ nghĩa cá nhân tự do
Quốc xã đề cao tập thể “dân tộc/chủng tộc Aryan” và “cộng đồng dân tộc” (Volksgemeinschaft) trên cá nhân.
******** đề cao tập thể “giai cấp công nhân” và “xã hội chủ nghĩa” trên cá nhân.
Cả hai coi quyền cá nhân phải phục tùng mục tiêu tập thể lớn hơn, và đều phê phán mạnh chủ nghĩa tự do cá nhân, chủ nghĩa tư bản “suy đồi”.
4. Sử dụng tuyên truyền, khủng bố và bộ máy an ninh
Cả hai xây dựng hệ thống tuyên truyền quy mô lớn (Goebbels với Quốc xã; Agitprop với ********), kết hợp mật vụ, trại tập trung/trại cải tạo lao động, thanh trừng nội bộ và khủng bố nhà nước để duy trì quyền lực. Bạo lực chính trị được coi là công cụ hợp pháp để đạt mục tiêu cách mạng.
5. Kinh tế nhà nước chỉ đạo mạnh
Quốc xã: Kinh tế thị trường có kiểm soát nhà nước chặt (Wirtschaftsführung), ưu tiên tái vũ trang và tự cung tự cấp, tư hữu vẫn tồn tại nhưng bị định hướng.
********: Quốc hữu hóa toàn diện, kế hoạch hóa tập trung.
Cả hai đều phản đối chủ nghĩa tư bản tự do laissez-faire và coi nhà nước phải can thiệp sâu vào nền kinh tế vì mục tiêu chính trị.
6. Tư tưởng cách mạng và “con người mới”
Cả hai mang tính cách mạng triệt để, muốn phá bỏ trật tự cũ để xây dựng trật tự mới và “con người mới” (người Aryan lý tưởng hoặc người xã hội chủ nghĩa). Chúng đều dùng bạo lực cách mạng và coi lịch sử là cuộc đấu tranh không khoan nhượng (chủng tộc hoặc giai cấp).
7. Phản dân chủ tự do và phản đa nguyên
Cả hai đều coi dân chủ nghị viện, báo chí tự do, quyền công dân phổ quát là yếu đuối hoặc công cụ của kẻ thù (Do Thái/tư bản với Quốc xã; giai cấp tư sản với ********).Lưu ý quan trọng: Dù có nhiều điểm tương đồng về hình thức tổ chức và phương thức cai trị, nền tảng tư tưởng khác biệt rõ rệt. Quốc xã dựa trên chủ nghĩa dân tộc cực đoan, phân biệt chủng tộc và chống Marx; ******** dựa trên chủ nghĩa quốc tế giai cấp, chủ nghĩa duy vật lịch sử và chống tư bản. Các nhà nghiên cứu như Hannah Arendt (The Origins of Totalitarianism), Friedrich Hayek, hay các sử gia so sánh chế độ toàn trị thường nhấn mạnh sự giống nhau về cấu trúc quyền lực hơn là nội dung ý thức hệ.