Tính Giao
Thích phó đà
Giá vàng được dự báo duy trì ở mức cao, thúc đẩy xu hướng tích trữ trong dân. Chuyên gia đề xuất giải pháp khơi thông nguồn vốn, hướng vào sản xuất.
Nền kinh tế Việt Nam đang đối mặt với một nghịch lý đáng chú ý: trong khi giá vàng liên tục lập đỉnh, dòng tiền trong dân lại đổ mạnh vào kênh tích trữ như một “két sắt” phòng ngừa rủi ro, thì khu vực doanh nghiệp lại rơi vào tình trạng thiếu vốn kéo dài.
Bài toán đặt ra là làm thế nào để khơi thông nguồn lực đang “nằm im” dưới dạng vàng, tiền mặt và các tài sản tích trữ khác, đưa vào lưu thông trong nền kinh tế.
Theo ước tính, để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số giai đoạn 2026-2030, Việt Nam cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư trong 5 năm tới. Trong khi đó, ngân sách nhà nước hiện chỉ có thể đáp ứng khoảng 20% nhu cầu, phần còn lại buộc phải trông chờ vào khu vực tư nhân và dòng tiền trong dân.
Thực tế cho thấy, vấn đề của nền kinh tế không nằm hoàn toàn ở việc thiếu tiền. Lượng tiền gửi trong hệ thống ngân hàng vẫn ở mức cao và tiếp tục lưu chuyển qua kênh tín dụng. Nút thắt cốt lõi nằm ở việc môi trường kinh doanh có đủ hấp dẫn để người dân sẵn sàng đưa vốn vào đầu tư hay không.
Nhiều chuyên gia cho rằng, khối tài sản đang “đóng băng” dưới dạng vàng hoặc tiền mặt trong dân chính là dòng tiền không tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Khi người dân lựa chọn tích trữ thay vì đầu tư vào sản xuất, kinh doanh, dòng vốn bị ách tắc. Hệ quả là doanh nghiệp thiếu nguồn lực phát triển, trong khi thị trường tiềm ẩn nguy cơ hình thành các “bong bóng” tài sản.
Bàn về giải pháp khơi thông nguồn lực này trong talkshow mới đây của VTC News, chuyên gia kinh tế - TS. Bùi Ngọc Sơn đưa ra những phân tích xoay quanh bản chất vận động của dòng tiền. Theo ông, tiền gửi trong ngân hàng thực chất vẫn đang lưu thông và tham gia vào các hoạt động kinh tế thông qua kênh tín dụng. Ngược lại, phần tiền 'nằm im' là lượng tiền mặt hoặc vàng được cất giữ trong dân, không đi vào sản xuất, kinh doanh.
Trong bối cảnh hiện nay, người dân có xu hướng lựa chọn các kênh an toàn, thu hẹp đầu tư và ưu tiên bảo toàn tài sản thông qua gửi tiết kiệm hoặc tích trữ vàng. Trong khi đó, dòng tiền vốn có xu hướng tìm đến nơi sinh lời cao. Tuy nhiên, với cơ chế quản lý hiện tại, các tài sản tài chính và bất động sản lại trở thành điểm đến của dòng vốn đầu cơ, do chưa chịu áp lực thuế tương xứng và dễ bị đẩy giá.
TS. Bùi Ngọc Sơn nhấn mạnh một thực trạng đáng lo ngại: mỗi khi lãi suất ngân hàng giảm, dòng vốn không chảy mạnh vào sản xuất, kinh doanh như kỳ vọng, mà lại dịch chuyển sang các kênh như bất động sản và chứng khoán với mục đích đầu cơ, đẩy giá. Xu hướng này không tạo ra giá trị vật chất mới cho nền kinh tế, mà chủ yếu làm gia tăng giá trị tài sản trên danh nghĩa, khiến cơ hội phát triển thực chất bị thu hẹp, đồng thời tiềm ẩn rủi ro bất ổn trong dài hạn.
Ông cũng cho rằng hệ thống giám sát tín dụng tại Việt Nam vẫn còn dư địa để tiếp tục hoàn thiện theo hướng tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Tại nhiều quốc gia phát triển, quá trình tiếp cận vốn vay ngân hàng thường đi kèm với các bước thẩm định và kiểm toán dự án chặt chẽ, qua đó giúp đảm bảo dòng tiền được sử dụng đúng mục đích và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.
Về đề xuất phát hành chứng chỉ vàng nhằm huy động nguồn lực trong dân, TS. Bùi Ngọc Sơn đánh giá đây là hướng đi có tiềm năng, song để triển khai hiệu quả cần đặt trọng tâm vào việc củng cố niềm tin thị trường. Theo ông, khi có cơ chế bảo đảm minh bạch, rõ ràng cùng mức lợi ích hợp lý, người dân hoàn toàn có thể cân nhắc chuyển đổi một phần vàng tích trữ sang các công cụ tài chính.
Ông cho rằng chìa khóa không chỉ nằm ở giải pháp kỹ thuật, mà quan trọng hơn là xây dựng môi trường đầu tư an toàn, ổn định và đủ sức hấp dẫn. Khi những điều kiện này được đáp ứng, dòng vốn trong dân sẽ có xu hướng dịch chuyển tích cực hơn vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo hướng bền vững.
TS. Bùi Ngọc Sơn sử dụng hình ảnh “phần cứng” và “phần mềm” để lý giải cấu trúc hệ thống tài chính Việt Nam. Theo ông, “phần cứng” – gồm các định chế như ngân hàng, thị trường chứng khoán hay các quỹ đầu tư – đã được hình thành tương đối đầy đủ, tiệm cận với thông lệ quốc tế.
Tuy nhiên, “phần mềm”, tức thể chế, cơ chế vận hành và mức độ minh bạch của thị trường, vẫn còn nhiều dư địa để tiếp tục hoàn thiện. Ông cho rằng, khi khung pháp lý được củng cố đồng bộ và tính minh bạch được nâng cao, thị trường chứng khoán sẽ phát huy tốt hơn vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp. Điều này cũng góp phần hạn chế các biến động mang tính đầu cơ ngắn hạn, hướng dòng tiền vào giá trị thực, gắn với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.
Theo TS. Bùi Ngọc Sơn, để thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững, việc mở rộng cung tiền là chưa đủ, mà cần song hành với những cải cách thể chế đủ mạnh để dòng vốn lưu thông hiệu quả, hạn chế các điểm nghẽn trong cơ chế vận hành.
Khi các quy định được hoàn thiện theo hướng minh bạch, phù hợp thực tiễn và nâng cao hiệu quả hoạt động của các khu vực kinh tế, nguồn lực sẽ được phân bổ hợp lý hơn.
Bên cạnh yếu tố nội tại, biến động từ thị trường vàng thế giới cũng củng cố xu hướng tích trữ trong dân. Nhiều dự báo cho rằng giá vàng có thể tiếp tục biến động khó lường trước các thay đổi chính sách tại Mỹ, đặc biệt liên quan đến nhân sự và định hướng điều hành của Cục Dự trữ Liên bang (Fed). Dự đoán đồng USD sẽ dần suy yếu nhằm hỗ trợ xuất khẩu có thể đẩy giá vàng đi lên, qua đó gia tăng động lực nắm giữ vàng. Cùng với đó, rủi ro địa chính trị và áp lực lạm phát toàn cầu tiếp tục là những yếu tố giữ giá vàng ở mức cao.
Báo cáo của Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy, dù có thời điểm các ngân hàng trung ương bán ròng, nhiều quốc gia như Trung Quốc hay Ba Lan vẫn tiếp tục gia tăng dự trữ vàng.
Giá vàng thế giới vừa trải qua một tuần biến động mạnh với ba giai đoạn rõ rệt. Kim loại quý này giảm mạnh đầu tuần khi lo ngại lạm phát do giá dầu tăng và rủi ro lợi suất lấn át nhu cầu trú ẩn.
Sau đó, giá dần ổn định khi căng thẳng liên quan eo biển Hormuz không leo thang thêm. Đến nửa cuối tuần, giá vàng bật tăng trở lại vượt mốc 4.700 USD/ounce nhờ kỳ vọng hạ nhiệt xung đột, lợi suất trái phiếu giảm và đồng USD suy yếu.
Phiên cuối tuần chủ yếu là giai đoạn tích lũy thay vì đảo chiều giảm. Giá vàng dao động trong biên độ 4.677,90-4.750,40 USD/ounce và đóng cửa quanh mức 4.716,20 USD/ounce.
Dù biến động mạnh, nhiều chuyên gia cho rằng vàng vẫn cho thấy vai trò phòng thủ trong giai đoạn thị trường hỗn loạn. Morgan Stanley mới đây đã đưa ra dự báo giá vàng có thể đạt 5.200 USD/ounce vào cuối năm 2026, cao hơn khoảng 10% so với mặt bằng hiện tại.
Tại thị trường trong nước, dù chênh lệch giữa giá vàng SJC và thế giới có lúc được thu hẹp, tâm lý tích trữ của người dân vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ diễn biến thị trường và các dòng vốn quy mô lớn.
Trong bối cảnh đó, TS. Bùi Ngọc Sơn khuyến nghị người dân nên coi vàng là kênh phân bổ tài sản nhằm đảm bảo an toàn, thay vì chạy theo các hoạt động đầu cơ ngắn hạn tiềm ẩn nhiều rủi ro.
